Baabilon Afuufamuu

Baabiloon xoofoo warqee lafa machoomse turte; amma ni habaasamti, qaxxaamuraan lagaa ishee qabama, loltoonni ishee rafu. Abbaan keenya ijoollee isaa mataa isaa dhukkubsatu ishee keessaa kophee isaan waama dheebuun dura. Seraayaan kitaaba kana ol dubbisee, ergasii Efraxis keessatti cuuphe.

Abbaan keenya lakkoofsota keessatti dubbata 1–4, 14, 20–26, 33, 36–48, 52–53, 57–58

Boqonnaa 51.

Abbaan keenya akkana jedha: Ani Baabilon irratti, namoota Leb-kamai keessa jiraatan irrattis hafuura balleessaa kaasaa jira. ^a Baabilon irratti afuufoota nan erga; isaanis ishee in afuufu, lafa ishees duwwaa in godhu, sababii isaan guyyaa balaa sanatti iddoo hundumaa irraa ishee irratti in dhufaniif. Xiyyaa darbataan iccitii isaa hin harkisin, uffata waraanaa isaas hin uffatin. Dargaggoota ishee hin hambisin; loltoota ishee hundumaa guutummaatti balleessaa. Isaan lafa Kaldaa'ota keessatti ajjeefamanii in kufu, daandiiwwan ishee irrattis waraanamanii in kufu.

Israa'elii fi Yihudaan Abbaa loltoota waaqaa biraa hin dhiifamne—lafti isaanii Qulqulluu Israa'el irratti yakkaan guutamee jiraatus. Baabilon gidduudhaa baqadhaa; tokkoon tokkoon keessan jireenya isaa haa baraaru! Yakka ishee keessatti hin badinaa, yeroon kun yeroo murtii qajeelaa Abbaa keenyaati; inni waan ishee hojjette mindaa isheef kaffalaa jira. Baabilon harka Abbaa keenya keessatti xoofoo warqee turte, lafa hundumaa machaasti turte. Saboonni daadhii wayinii ishee dhugan; kanaaf saboonni maraatan. Baabilon tasumaa kufte, cabdes. Ishee irratti booyaa! Dhukkuba isheetiif dhadhaa fidaa; tarii in fayyiti. Baabilon fayyisuu yaalle; garuu fayyuu hin dandeenye. Ishee dhiisaa, tokkoon tokkoon keenya gara lafa ofii keenyaatti haa deebinu, sababii murtiin ishee hanga waaqatti ga'a, hanga duumessaattis ol ba'a. Abbaan keenya qajeelummaa keenya mul'iseera; kottaa, hojii Abbaa keenyaa Xiyoon keessatti haa labsinu. Xiyyaawwan qara baasaa! Boorsawwan xiyyaa guutaa! Abbaan keenya hafuura mootota Maadaa kaaseera, sababii kaayyoon isaa Baabilon irratti ishee balleessuu dha; kun murtii qajeelaa Abbaa keenyaati—murtii qajeelaa mana qulqullummaa isaatiif. Dallaa Baabilon irratti alaabaa ol qabaa; eegumsa jabeessaa, eegdota dhaabaa, nama dhoksaan dhaabbatan qopheessaa—sababii Abbaan keenya waan saba Baabilon irratti dubbate yaadees raawwateera. Ati bishaan hedduu bira jiraattu, qabeenya baay'ee qabdu, dhumni kee ga'e, hidda jireenya kee cite.

Abbaan loltoota waaqaa ofuma isaatiin kakateera, «Dhugumatti ani namoota akka hawwaannisaa baay'atan si guuta, isaanis si irratti iyya waraanaa in kaasu.»

Inni humna isaatiin lafa uume; ogummaa isaatiin addunyaa dhaabe, hubannaa isaatiinis waaqa diriirse. Yommuu inni ababaa'u, bishaan waaqa keessa jiru in guungumu; duumessa dhuma lafaa irraa in ol baasa. Bokkaaf balaqqeessa in godha, bubbee mana kuusaa isaa keessaa in baasa. Nama hundumtuu gowwaa dha, beekumsa hin qabu; warqeessitoonni hundumtuu waaqa tolfamaa isaatiin in salphatu, sababii bifti isaa kan foonfamee soba dha—hafuurri isaan keessa hin jiru. Isaan faayidaa hin qaban, qoosaa dha; yeroo itti gaafatamanitti in badu. Kutaan Yaaqoob kanneen kana hin fakkaatu, sababii inni uumaa waan hundumaa ti, Israa'el immoo gosa dhaala isaa dha; Abbaa loltoota waaqaa maqaa isaa dha.

«Ati ulee waraanaa koo, meeshaa lola kootii dha: sidhaan ormoota nan caccabsa, sidhaan mootummoota nan balleessa, sidhaan farda fi isa irra taa'u nan caccabsa, sidhaan gaarii fi isa oofu nan caccabsa, sidhaan dhiira fi dubartii nan caccabsa, sidhaan cilee fi dargaggeessa nan caccabsa, sidhaan dargaggeessa fi durba nan caccabsa, sidhaan tiksee fi tuuta isaa nan caccabsa, sidhaan qotee bulaa fi sa'a qotiisaa nan caccabsa, sidhaan bulchitoota fi ol'aantota nan caccabsa.

«Ani garuu hammeenya isaan Tsiyoon irratti hojjetan hundumaaf Baabilonii fi warra Baabilonia keessa jiraatan hundumaa, fuula keessan duratti, nan deebisa» jedha Abbaan keenya. «Kunoo, yaa tulluu balleessaa, ani sin morma» jedha Abbaan keenya, «ati kan lafa guutuu balleessitu. Harka koo sitti nan diriirsa, kattaa irraa si gadi nan galgalcha, tulluu gubatee dhumeettis si nan godha. Dhagaan golee ta'uuf si irraa hin fudhatamu, dhagaan tokko iyyuu bu'uura ta'uuf hin fudhatamu, sababii ati bara baraan onaa in taata» jedha Abbaan keenya.

Mallattoo biyya keessatti ol qabaa! Malakata ormoota gidduutti afuufaa! Ormoota ishee irratti walitti waamaa; mootummoota Araaraat, Minnii fi Ashkenaaz ishee irratti waamaa. Ajajaa waraanaa ishee irratti muudaa; fardeen hanqaaquu rifeensa qabu fakkaatan ol baasaa. Ormoota ishee irratti walitti waamaa—mootota Maadotaa, bulchitoota isaanii fi ol'aantota isaanii hundumaa, biyyoota bulchiinsa isaanii jala jiran hundumaas. Lafti in hollatti, in dhiphattis, sababii yaadni Abbaa keenyaa Baabilon irratti qabu jabaatee in dhaabata—biyya Baabilon onaa gochuuf, namni tokko iyyuu achi akka hin jiraanneef. Dhiirri jajjaboon Baabilon lolu dhaabbataniiru; daʼaa isaanii keessa of galchaniiru. Cimina isaanii dhumateera; akka dubartootaa ta'aniiru. Manni ishee ibiddaan gubateera; seeqqeen balbala ishee cabeera. Gumaan gumaa simachuuf, ergamaan ergamaa simachuuf fiiga, mootii Baabilon magaalaan isaa fiixee hanga fiixeetti akka qabame itti himuuf, iddoon lagaa itti ce'an qabameera, dhaqnoonni ibiddaan gubamaniiru, loltoonni immoo sodaadhaniiru.

Sababii Abbaan loltoota waaqaa akkana jedha: Intalli Baabilon iddoo midhaan itti dhiitan yeroo dhiitamuu ti; yeroo muraasa booda yeroon haamaa ishee in dhufa.

«Nebukadnesar mootiin Baabilon na nyaateera, na cabseera; okkotee duwwaa na godheera. Akka bineensa sodaachisaa na liqimsee, garaa isaa meeshaa gatii guddaa koon guutee, ergasii na tufe. Cunqursaan natti raawwatame fi foon koo Baabilon irra haa bu'u» jetti jiraattuun Tsiyoon. «Dhiini koo warra Baabilonia keessa jiraatan irra haa bu'u» jetti Yerusaalem.

Kanaaf Abbaan akkana jedha: Kunoo, ani dhimma kee nan falma, siifis haaloo nan bula. Galaana ishee nan gogsa, burqaa ishee nan gogsa. Baabilon tuullaa diigamaa, iddoo jakkaalotaa, wanta sodaa fi qoosaa in taati; namni achi jiraatu tokko illee hin jiraatu. Isaan walitti akka leencota dargaggootaa in holqu, akka ilmaan leencaa in gurguru. Isaan yeroo wayiniin quufanii ho'an, ani cidha isaan duratti kaa'ee in obaasa, akka isaan gammadaniif; ergasii hirriba bara baraa rafanii gonkumaa hin dammaqan, jedha Abbaan.

«Ani akka xobbaallaa qalmaatti, akka korbeessa hoolaa fi re'ee gad isaan buusa. Sheeshak akkamitti qabamte, galanni lafa hundaa akkamitti butame! Baabilon saboota gidduutti akkamitti wanta sodaachisaa taate! ^b Galaanni Baabilon irra ol ba'e; isheen dha'aa isaa holqaan haguugamte. Magaalonni ishee wanta sodaachisaa, lafa gogaa fi onaa taatan, lafa namni tokko illee keessa hin jiraanne, namni tokko illee keessa hin darbine.

«Ani Baabilon keessatti Beelin in adaba, wanta liqimsee jiru akka tufu in godha. Saboonni deebi'anii gara isaatti hin yaa'an, dallaan Baabilon in kufa. ^c Ishee keessaa ba'aa, ijoollee koo! Tokkoon tokkoon isaanii jireenya isaa dheekkamsa Abbaa keenyaa isa jabaa irraa haa baraaru! Abdii hin kutatinaa hin sodaatinaa, oduu biyya keessatti dhaga'amu irraa— oduun bara tokkoo in dhufa, kan biraan immoo bara itti aanutti, biyya keessatti jeequmsi jira, bulchaan bulchaa irratti ka'a. Kanaaf ilaalaa, guyyoonni dhufaa jiru, yeroo ani waaqota tolfamoo Baabilon adabu. Biyyi ishee hundi in qaaba, warri ishee isa ajjeefaman hundi ishee keessatti du'anii in ciisu. Yommus waaqni fi lafti fi wanti isaan keessa jiru hundi Baabilon irratti gammachuudhaan in iyyu, sababii barbadeessitoonni kaabaa ishee irratti in dhufaniif,» jedha Abbaan.

Baabilon warra Israa'el isa ajjeefamaniif kufuu qaba, akkuma warri ajjeefaman lafa hundaa Baabiloniif kufan. Isin warri billaa jalaa miliqan, deemaa, hin turinaa! Fageenya irraa Abbaa keenya yaadadhaa, Yerusaalemis garaa keessan keessatti haa ka'u. «Nuti in qaabna, sababii qeequ dhaga'neef; salphinni fuula keenya haguuge, sababii alagoonni iddoowwan qulqulluu mana Abbaa keenyaa keessa seenaniif.

«Kanaaf ilaalaa, guyyoonni dhufaa jiru,» jedha Abbaan, «yeroo ani waaqota tolfamoo ishee adabu, biyya ishee hundumaa keessattis warri madaa'an in komatu. Baabilon yoo waaqatti ol ba'ite, daa'annoo ishee dheeraa immoo jabeessite illee, barbadeessitoonni ana biraa ishee irratti in dhufu,» jedha Abbaan.

Dhaggeeffadhaa—iyyi Baabilon irraa, sagaleen barbadaa'uu guddaa biyya Baabilonootaa irraa! Sababii Abbaan keenya Baabilon barbadeessee sagalee ishee jabaa callisiisaa jira. Dha'aan isaanii akka bishaan baay'ee in holqa; iyyaa sagalee isaanii in dhaga'ama. Sababii balleessaan ishee irratti, Baabilon irratti dhufeef; loltoonni ishee qabamaniiru, iddoowwan xiyya isaanii cabaniiru; sababii Abbaan keenya in deebisaatii—dhugumatti guutummaatti in deebisa.

«Ajajtoota ishee fi ogeeyyii ishee machoomsa, bulchitoota ishee, hoggantoota fi loltoota ishee; hirriba bara baraa in rafu, deebi'anii hin dammaqan,» jedha Mootichi, maqaan isaa Abbaa Loltoota Waaqaa ti.

Abbaan Loltoota Waaqaa akkana jedha: Dallaan Baabilon inni bal'aan in gadi buufama, balbala ishee dheeraan ibiddaan in gubama. Saboonni waan duwwaaf in dhama'u, ormoonni ibiddaaf qofa of in dadhabsu.

Ergaa kana Yeremiyaan raajichi Seraayaa ilma Neeriyaa, ilma Mahseyaatti, yeroo inni Sedeqiyaas mootii Yihudaa wajjin bara mootummaa isaa isa afuraffaatti gara Baabilonitti deemetti kenne. Seraayaan bulchaa buufataa ture. Yeremiyaan balaa Baabilon irra ga'uuf jiru hundumaa, dubbii Baabilonin ilaalchisee barreeffame kana hundumaa, kitaaba maramaa tokko irratti barreesse. Yeremiyaan Seraayaadhaan akkana jedhe, «Yeroo Baabilon ga'utti, dubbii kana hundumaa sagalee ol fudhatee dubbisuu kee ilaali, akkas jedhi, ‹Yaa Abbaa keenya, ati iddoo kana ilaalchisee, akka waan tokkollee isa keessa hin jiraanneef, namni iyyuu bineensi iyyuu, garuu akka inni bara baraan lafa onaa ta'uuf, isa kutuuf dubbatteerta.› Yeroo kitaaba maramaa kana dubbisanii xumurtu, dhagaa itti hidhiitii gidduu Efraxxis keessatti isa darbadhu, akkas jedhi, ‹Baabilonis akkasuma in cuubama, deebi'ees hin ka'u, sababii balaa ani ishee irratti fiduuf; sabni ishees in dadhaba.›» Dubbiin Yeremiyaa as irratti xumurama.