Abimelekh Ngrebut Dhampar Karajan
Abimèlèkh nyéwa wong-wong brandhal nganggo slaka saka kuil lan matèni sedulur-seduluré pitung puluh ing sadhuwuré watu siji; mung Yotam sing oncat, bengok-bengok nyritakaké pasemoné bab wit-witan sing ngangkat grumbul eri dadi raja. Rama kita banjur ngadu Sikhem nglawan dhèwèké. Dhèwèké ngobong urip-uripan sèwu wong, lan watu gilingané wong wadon ngremuk endhasé.
9 1Abimelekh anake Yerubaal lunga menyang Sikhem, nemoni para sedulure ibune, banjur kandha marang wong-wong mau lan marang kabeh brayate embahe saka ibune: 2Kandhakna marang kabeh warga Sikhem: ‘Endi kang luwih becik, dikuwasani wong pitung puluh, yaiku kabeh anake Yerubaal, apa dikuwasani wong siji?’ Elinga, aku iki tunggal daging lan getih karo kowe kabeh.
3Para sedulure ibune mau banjur nyritakake kabeh iku marang warga Sikhem, satemah atine wong-wong mau condhong marang Abimelekh, awit padha ngucap, “Dheweke iku sedulur kita.” 4Wong-wong mau menehi dheweke dhuwit salaka pitung puluh saka kuil brahala Baal-berit, lan nganggo dhuwit iku Abimelekh nyewa wong-wong kang ora aji lan sembrana, kang banjur padha ngetutake dheweke. 5Banjur ing omahe bapakne ing Ofra, dheweke mateni para sedulure, yaiku anake Yerubaal pitung puluh, ing sadhuwure watu siji. Nanging Yotam, anake ragil Yerubaal, isih urip awit ndhelik. 6Kabeh warga Sikhem lan kabeh warga Bet-milo nuli padha nglumpuk, banjur ngangkat Abimelekh dadi raja, ing sangisore wit elah tugu ing Sikhem.
7Bareng Yotam dikandhani bab iku, banjur lunga lan ngadeg ing pucuke Gunung Gerizim, nywarakake kanthi seru, sarta nguwuh-uwuh: “Rungokna aku, he para warga Sikhem, supaya Rama kita uga karsa miyarsakake kowe kabeh. 8Ing sawijining dina wit-witan padha mangkat arep njebadi sawijining raja kanggo awake dhewe. Banjur padha kandha marang wit jaitun: ‘Mara dadia ratu ngereh aku kabeh.’ 9Nanging wit jaitun mangsuli: ‘Apa aku kudu ninggal lengaku, kang dianggo ngluhurake Rama kita lan manungsa, banjur lunga obah-obah ngungkuli wit-witan?’ 10Banjur wit-witan padha kandha marang wit anjir: ‘Mara kowe dadia ratu ngereh aku kabeh.’ 11Nanging wit anjir mangsuli: ‘Apa aku kudu ninggal legiku lan wohku kang becik, banjur lunga obah-obah ngungkuli wit-witan?’ 12Banjur wit-witan padha kandha marang wit anggur: ‘Mara kowe dadia ratu ngereh aku kabeh.’ 13Nanging wit anggur mangsuli: ‘Apa aku kudu ninggal anggurku kang anyar, kang mbungahake Rama kita lan manungsa, banjur lunga obah-obah ngungkuli wit-witan?’ 14Banjur kabeh wit-witan padha kandha marang grumbul eri: ‘Mara kowe dadia ratu ngereh aku kabeh.’ 15Grumbul eri banjur kandha marang wit-witan: ‘Yen pancen kowe arep njebadi aku dadi ratu ngereh kowe, mara padha ngeyuba ing sangisore pangayomanku; nanging yen ora, muga ana geni metu saka grumbul eri lan mangsa wit eres ing Libanon.’
16Saiki, yen kowe padha tumindak kanthi jujur lan tulus anggonmu ngangkat Abimelekh dadi raja, lan yen kowe padha becik marang Yerubaal sakulawargane, sarta males marang dheweke laras karo pakartine, 17bapakku wis perang kanggo kowe kabeh, ngetohake nyawane kanggo ngluwari kowe saka tangane wong Midian, 18nanging ing dina iki kowe padha nglawan brayate bapakku, mateni anak-anake, wong pitung puluh ing sadhuwure watu siji, sarta ngangkat Abimelekh, anake saka batur wadone, dadi raja ngereh warga Sikhem, mung merga dheweke iku sedulurmu, 19yen ing dina iki kowe pancen wis tumindak kanthi jujur lan tulus marang Yerubaal sakulawargane, mula padha bungaha marga Abimelekh, lan dheweke uga bungaha marga kowe kabeh. 20Nanging yen ora, muga ana geni metu saka Abimelekh lan mangsa warga Sikhem sarta Bet-milo, lan muga ana geni metu saka warga Sikhem lan saka Bet-milo lan mangsa Abimelekh.”
21Yotam banjur mlayu, nylametake awake, lunga menyang Beer lan manggon ing kono, adoh saka Abimelekh sedulure.
Sang Rama Males Getih kang Wutah
22Sawuse Abimelekh ngratoni Israel telung taun lawase, 23Rama kita banjur ngutus roh ala ing antarane Abimelekh lan warga Sikhem, satemah warga Sikhem padha cidra marang Abimelekh. a a v23 Rama kita ora nandur piala ing atine wong-wong mau; Panjenengane masrahake Abimelekh lan wong-wong Sikhem marang cidra kang wis padha dipilih dhewe, supaya getihe para sedulur kang dipateni mau tinemu kaadilane. 24yaiku supaya pialan marang anake Yerubaal pitung puluh mau diwales, lan getihe ditempuhake marang Abimelekh sedulure, kang wis mateni wong-wong mau, lan marang warga Sikhem, kang wis nguwatake tangane Abimelekh kanggo mateni para sedulure. 25Warga Sikhem banjur masang wong-wong kang ndhelik arep nyegat dheweke ing pucuk-pucuking gunung, sarta ngrampog saben wong kang liwat ing dalan. Bab iku banjur dikabarake marang Abimelekh.
26Gaal anake Ebed teka karo para sedulure lan pindhah menyang Sikhem, satemah warga Sikhem padha pracaya marang dheweke. 27Wong-wong mau padha menyang pategalan, ngundhuh woh anggur saka kebon anggure, ngidak-idak anggur mau, banjur nganakake pista ing kuil brahalane, lan ing kono padha mangan, ngombe, sarta nyupatani Abimelekh.
28Gaal anake Ebed ngucap: “Sapa ta Abimelekh iku, lan sapa ta Sikhem iku, dene kita kudu ngladeni dheweke? Apa dheweke iku dudu anake Yerubaal, lan apa Zebul iku dudu wakile? Luwih becik padha ngladeni para turune Hamor, bapake Sikhem! Yagene kita kudu ngladeni Abimelekh? 29Saupama bangsa iki ana ing sangisore pangwasaku, mesthi Abimelekh dakenyahake! Aku bakal kandha marang dheweke: ‘Tangekna sakabehe wadya-balamu!’”
30Bareng Zebul, panggedhene kutha mau, krungu tembunge Gaal anake Ebed, banjur mulad-mulad nepsune. 31Dheweke banjur ngirim utusan kanthi sesidheman marang Abimelekh, ature: “Lah, Gaal anak Ebed dalah para sadhereke sampun sami dhateng ing Sikhem, saha sami ngojok-ojoki kitha supados nglawan panjenengan. 32Awit saking punika, sumangga panjenengan tangi ing wanci dalu, panjenengan saha rakyat ingkang nyarengi, lajeng ndhelik ngentosi wonten ing pategalan. 33Enjing-enjing nalika srengenge mlethek, panjenengan enggal wungu saha nempuh kitha. Manawi Gaal dalah tiyang-tiyangipun medal nglawan panjenengan, lajeng katindakna dhateng tiyang-tiyang punika punapa ingkang panjenengan kersakaken.”
34Mulane Abimelekh lan sakabehe wadyabalane padha mangkat ing wayah bengi, banjur ndhelik arep nyegat Sikhem, kaperang dadi patang golongan. 35Gaal anake Ebed metu lan ngadeg ing ngarep lawanging gapura kutha; nalika iku Abimelekh lan wong-wong kang mbarengi dheweke padha ngadeg saka pandhelikane.
36Bareng Gaal weruh wong akeh mau, banjur kandha marang Zebul: “Lah, ana wong padha mudhun saka pucuk-pucuking gunung!” Zebul mangsuli: “Kuwi mung wewayangane gunung kokkira wong.”
37Gaal ngucap maneh: “Lah, ana wong padha mudhun saka tengahing tanah, lan ana sagolongan teka saka arahe wit elah para juru tenung.”
38Zebul banjur kandha marang dheweke: “Saiki ana ngendi gunemu kang gembelengan, kowe kang tau kandha, ‘Sapa ta Abimelekh iku, dene kita kudu ngladeni dheweke?’ Apa iki dudu wong-wong kang kokremehake? Saiki metua lan peranga nglawan wong-wong mau!”
39Mulane Gaal metu ngirid warga Sikhem, banjur perang nglawan Abimelekh. 40Nanging Abimelekh mburu dheweke, satemah Gaal mlayu saka ngarepe, lan akeh wong kang padha tiba tatu nganti tekan ngarep lawanging gapura. 41Abimelekh banjur manggon ing Aruma, lan Zebul nundhung Gaal sakadang-kadange saka Sikhem, satemah padha ora bisa manggon ing kono maneh. 42Esuke rakyat padha metu menyang pategalan, lan bab iku dikabarake marang Abimelekh. 43Dheweke banjur nggawa wadyabalane, diperang dadi telung golongan, lan masang pandhelikan ing pategalan. Bareng weruh rakyat metu saka kutha, banjur ngadeg nempuh wong-wong mau lan ngalahake. 44Abimelekh lan golongane padha mlayu maju lan ngadeg ing ngarep lawanging gapura kutha, dene golongan loro liyane nempuh kabeh wong ing pategalan lan ngalahake. 45Abimelekh perang nglawan kutha mau sadina muput, banjur ngrebut, mateni wong-wonge, ngrubuhake kutha iku, sarta nyebari kutha mau nganggo uyah. b b v45 Nyebari kutha kang wis dikalahake nganggo uyah iku sawijining tumindak nyupatani ing jaman kuna—minangka pretandha yen lemahe kudu tetep cengkar lan panggonan iku ora kena dibangun maneh.
46Bareng krungu bab iku, kabeh panggedhene Menara Sikhem padha mlebu ing jero beteng kuil El-berit. 47Abimelekh banjur dikabari yen kabeh panggedhene Menara Sikhem wis padha nglumpuk ing kono, 48mula dheweke munggah ing Gunung Zalmon, dheweke lan sakabehe wadyabalane. Dheweke njupuk wadung, ngethok pang grumbulan, diangkat lan ditumpangake ing pundhake, banjur kandha marang wadyabalane: “Enggal padha tindakna apa kang padha kokdeleng dakleksanani!” 49Mulane saben wong ngethok pang, ngetutake Abimelekh, numpuk pang-pang mau ing sacedhake beteng, banjur ngobong beteng iku ngungkuli wong-wong kang ana ing jerone. Wong-wong ing Menara Sikhem iya padha mati—watara sewu wong lanang lan wadon.
50Abimelekh banjur lunga menyang Tebes, ngepung kutha mau, lan ngrebut. 51Ing jero kutha mau ana menara kang santosa, lan kabeh wong lanang lan wadon—yaiku kabeh panggedhening kutha—padha ngungsi mrono, ngancing lawang saka njero, banjur munggah ing payoning menara. 52Abimelekh tekan menara mau, nempuh, lan nyedhaki lawange arep ngobong. 53Nanging ana wong wadon ngglundungake watu panggilesan kang ndhuwur marang sirahe Abimelekh, satemah remuk cumplunge. 54Dheweke enggal nyeluk abdi kang nggawa gegamane, kandhane: “Ngunusa pedhangmu lan patenana aku, supaya aja nganti ana wong ngarani aku, ‘Dheweke dipateni dening wong wadon.’” Nuli nom-noman mau nyuduk dheweke, satemah Abimelekh mati.
55Bareng wong Israel padha weruh yen Abimelekh wis mati, banjur padha mulih menyang omahe dhewe-dhewe. 56Mangkono anggone Rama kita paring piwales tumrap piala kang wis ditindakake Abimelekh marang bapakne, yaiku anggone mateni sedulure pitung puluh. 57Rama kita iya mbalekake sakehing piala kang ditindakake wong Sikhem marang sirahe dhewe, satemah katekan ing supatane Yotam anake Yerubaal.