Musa Micara marang Wong Israel
Khotbah-khotbah pamitané Musa ing pinggiring Tanah Prajanjian, nganyaraké prajanjian karo generasi anyar. Bola-bali dhèwèké nandhesaké siji gambaran: Sang Yehuwah dudu pawèh angger-angger sing adoh, nanging Rama.
1 1Iki tembung-tembung kang diucapake Musa marang wong Israel kabeh ana ing sabrange Kali Yarden, ing ara-ara samun, ing Araba ngarepe Suf, antarane Paran karo Tofel, Laban, Hazerot, lan Dizahab. 2Lakon saka Horeb liwat dalan Gunung Seir tekan Kades-Barnea iku sawelas dina. 3Ing taun kang kaping patang puluh, sasi kang kaping sawelas, tanggal siji, Musa ngandhakake marang wong Israel samubarang kang wis didhawuhake dening Rama kita marang dheweke kanggo wong-wong mau, 4yaiku sawise ngalahake Sihon, ratune wong Amori, kang manggon ing Hesbon, lan Og, ratune Basan, kang manggon ing Astarot lan Edrei. 5Ana ing sabrange Kali Yarden, ing tanah Moab, Musa wiwit nerangake angger-angger iki, mangkene:
6Rama kita ngandika marang kita ana ing Horeb, pangandikane: “Anggonmu padha manggon ing gunung iki wis cukup suwe.
7Padha mingera lan mangkata menyang pagunungane wong Amori lan marang kabeh tangga-tanggane — menyang Araba, pagunungan, tanah ngare, Negeb, lan pesisir — menyang tanah Kanaan lan Libanon, nganti tekan bengawan gedhe, yaiku Bengawan Efrat. 8Delengen, tanah iku wis Dakcawisake ana ing ngarepmu. Padha mlebua lan ngejeka tanah iki, kang wis Daksumpahake arep Dakparingake marang para leluhurmu, yaiku Abraham, Iskak, lan Yakub, dalah marang turune ing sawise wong-wong mau.”
Momotan kang Disangga Bebarengan
9Ing nalika iku aku kandha marang kowe: “Aku dhewe ora kuwat mikul kowe kabeh. 10Ramamu wis ngakehake cacahmu, lan ing dina iki kowe wis padha akeh kaya lintang ing langit. 11Muga-muga Rama kita ngakehake kowe tikel sewu maneh lan mberkahi kowe, kaya kang wis diprasetyakake marang kowe. 12Kepriye anggonku bisa mikul dhewekan abotmu lan momotanmu sarta pasulayanmu? 13Miliha wong-wong kang wicaksana, kang mangerti, lan kang kajen ing antarane saben taler-talermu, supaya padha dakangkat dadi panggedhemu.”
14Kowe banjur padha mangsuli aku: “Prakawis ingkang panjenengan dhawuhaken punika sae kangge kula lampahi.” 15Mulane aku banjur njupuk para panggedhening taler-talermu, yaiku wong-wong kang wicaksana lan kajen, sarta padha dakangkat dadi panggedhemu: panggedhe tetindhihing sewu, satus, seket, lan sepuluh, uga para pangreh kanggo taler-talermu. 16Ing nalika iku aku mrentahake marang para hakimmu: “Padha ngrungokna prakara ing antarane para sedulurmu, lan ngadilana kanthi adil ing antarane wong siji karo sedulure, utawa karo wong manca kang manggon bebarengan karo dheweke. 17Aja pilih kasih ing pangadilan; ngrungokna wong cilik padha karo wong gedhe. Aja wedi marang sapa bae, amarga pangadilan iku kagungane Rama kita. Prakara apa bae kang angel tumrap kowe, gawanen marang aku; aku kang bakal ngrungokake.” 18Lan ing nalika iku aku wis mrentahake marang kowe samubarang kang kudu koktindakake.
Wong Rolas Mlebu ing Tanah
19Kita banjur budhal saka Horeb lan ngliwati ara-ara samun kang jembar lan nggegirisi, kang wis padha kokdeleng iku, menyang pagunungane wong Amori, kaya kang wis didhawuhake dening Rama kita marang kita, lan tekan ing Kades-Barnea. 20Aku banjur kandha marang kowe: Kowe wis padha tekan ing pagunungane wong Amori, kang diparingake dening Rama kita marang kita. 21Delengen, Ramamu wis ngglarake tanah iku ana ing ngarepmu. Mundhaka, ejeken, kaya kang wis diprasetyakake dening Rama kita. Aja wedi lan aja cilik ati.
22Kowe kabeh banjur padha nekani aku lan matur: “Mangga kita ngutus tiyang-tiyang rumiyin supados nitipriksa tanah punika kangge kita, saha ngunjukaken pawartos bab margi ingkang badhe kita lampahi tuwin kitha-kitha ingkang badhe kita tekani.”
23Rancangan iku dakanggep becik, mulane aku njupuk wong rolas saka antaramu, siji saka saben taler. 24Wong-wong mau banjur padha mangkat munggah menyang pagunungan, tekan ing Lebak Eskol, lan padha nitipriksa panggonan iku. 25Padha njupuk pametune tanah iku sawatara ing tangane, digawa mudhun marang kita, lan padha lapur: “Tanah kang diparingake dening Rama kita marang kita iku becik.”
Israel Nampik
26Nanging kowe padha ora gelem munggah, lan padha mbalela marang dhawuhe Ramamu. 27Lan kowe padha nggrundel ana ing tarubmu lan padha ngucap: “Marga Gusti Allah sengit marang kita, mula kita padha dientasake saka tanah Mesir, arep diulungake menyang tangane wong Amori, supaya ditumpes. a a v27 Ing kene wong-wong padha nggugat Rama kita kanthi tudhuhan kang kosokbaline karo panggalihe — yaiku goroh lawas kang muni yen Sang Rama ora ngasihi para putrane, mangka satemene Panjenengane tansah ngemban wong-wong mau sadawaning laku. 28Kita arep munggah menyang ngendi? Para sedulur kita wis padha ngremuk atine kita, kandhane: ‘Ana bangsa kang luwih gedhe lan luwih dhuwur tinimbang kita; kutha-kutha gedhe kang temboke nganti sundhul langit; sarta ana ing kono kita uga weruh anak-anake wong Anakim.’” b b v28 Wong Anakim iku sawijining taler prajurit kang dhuwur-dhuwur gedhene, kang disigeni ing satanah Kanaan.
29Aku banjur kandha marang kowe: “Aja padha giris lan aja wedi marang wong-wong mau. 30Ramamu kang tindak ana ing ngarepmu, Panjenengane dhewe kang bakal perang mbelani kowe, kaya kang wis katindakake kanggo kowe ana ing Mesir, ana ing ngarepmu, 31lan ana ing ara-ara samun, ing kono kowe wis weruh Ramamu anggone ngemban kowe, kaya bapak ngemban anake, sadawane dalan kang wis padha kokliwati nganti tekan ing panggonan iki.”
32Ewadene sanadyan ana pangandika iki, kowe padha ora ngandel marang Ramamu, 33kang tindak ana ing ngarepmu ing dalan, kanggo nggoleki papan palerebanmu — kanthi geni ing wayah bengi lan mega ing wayah awan — nuduhake dalan kang kudu padha kokambah.
34Rama kita midhanget apa kang kokucapake, banjur duka, lan sumpah, pangandikane:
35“Ora bakal ana wong siji bae saka antarane wong-wong iki, yaiku generasi kang ala iki, kang bakal weruh tanah kang becik, kang wis Daksumpahake arep Dakparingake marang para leluhurmu, 36kajaba Kaleb, anake Yefune. Dheweke bakal weruh tanah iku, lan tanah kang wis diambah bakal Dakparingake marang dheweke sarta marang anak-anake, amarga dheweke wis setya tuhu ngetutake Rama kita.’
37“Rama kita uga duka marang aku marga saka kowe, pangandikane: ‘Kowe uga ora bakal mlebu mrana.’ 38Yusak, anake Nun, kang ngadhep ana ing ngarepmu, iku kang bakal mlebu mrana. Kuwatna atine; dheweke kang bakal mbage tanah pusaka marang Israel. 39Bocah-bocahmu kang isih cilik, kang kokkandhakake bakal dadi rayahan, lan anak-anakmu kang ing dina iki durung ngerti bedane becik lan ala — wong-wong mau kang bakal mlebu mrana. Marang wong-wong iku bakal Dakparingake, lan bakal padha ngejeki tanah iku. 40Nanging kowe — padha mingera lan mangkata menyang ara-ara samun ngliwati dalan menyang Segara Abang.”
41Kowe banjur padha mangsuli aku: “Kula sami damel dosa dhateng Rama kita. Kula badhe sami minggah saha perang, kados ingkang sampun kadhawuhaken dening Rama kita dhateng kita.” Saben wong banjur padha nyangklong gegamane, padha ngira yen gampang anggone munggah menyang pagunungan.
42Rama kita ngandika marang aku, pangandikane: “Kandhakna marang wong-wong mau: ‘Aja padha munggah lan aja perang, awit Aku ora ana ing tengahmu, mundhak kowe padha dikalahake ana ing ngarepe mungsuhmu.’”
43Aku wis kandha marang kowe, nanging kowe padha ora ngrungokake. Kowe padha mbalela marang dhawuhe Rama kita, tumindak kumalungkung, banjur padha munggah menyang pagunungan. 44Wong Amori kang manggon ing pagunungan kono banjur padha metu nglawan kowe, padha ngoyak kowe kaya tawon, lan nggecak kowe ana ing Seir nganti tekan Horma. 45Kowe banjur padha bali lan nangis ana ing ngarsane Rama kita, nanging Rama kita ora midhangetake swaramu lan ora nggatekake kowe. 46Mulane kowe padha manggon ana ing Kades nganti pirang-pirang dina, yaiku sajroning dina-dina kang akeh anggonmu padha tetep ana ing kono.