ڇپيل
ڪتاب

موسيٰ اسرائيل کي خطاب ڪري ٿو

واعدي واري ملڪ جي ڪناري تي موسيٰ جا الوداعي واعظ، جن ۾ هو نئين نسل سان عهد کي نئين سر قائم ڪري ٿو. هو بار بار هڪ ئي تصوير دل ۾ ويهاري ٿو: خداوند ڪو پري رهندڙ قانون ڏيندڙ ناهي، پر هڪ پيءُ آهي.

اسان جو پيءُ آيتن ۾ ڳالهائي ٿو 6–8, 35–40, 42

باب 1.

موسيٰ اردن جي پار، بيابان ۾، سوف جي سامهون عربہ ۾، فاران ۽ توفل، لبن، حصيروت ۽ ديذهب جي وچ ۾ سڀني اسرائيل کي هي ڳالھيون چيون. حوريب کان سعير جبل جي واٽ تان قادس برنيع تائين يارنهن ڏينهن جو سفر آهي. چاليهين سال ۾، يارهين مهيني جي پهرين تاريخ تي، موسيٰ اسرائيلين کي اهي سڀ ڳالھيون ٻڌايون جيڪي اسان جي پيءُ کيس انهن لاءِ فرمايون هيون، جڏهن هن حسبون ۾ رهندڙ اموري بادشاهه سيحون کي ۽ اشتاروت ۽ ادرعي ۾ رهندڙ بسن جي بادشاهه عوج کي شڪست ڏني، تنهن کان پوءِ. اردن جي پار، موآب جي ملڪ ۾، موسيٰ هن شريعت جي وضاحت ڪرڻ شروع ڪئي ۽ ائين چيائين تہ

اسان جي پيءُ حوريب ۾ اسان کي فرمايو تہ ”اوهان کي هن جبل تي ڪافي رهندي ٿي ويو آهي.

موڙي اموري جبلن ۽ انهن جي سڀني پاڙيسري علائقن — عربہ، جبلن، هيٺاهين زمين، نجب ۽ سمنڊ جي ڪناري، ڪنعانين جي ملڪ ۽ لبنان کان وٺي وڏي فرات نديءَ تائين — ڏانهن سفر ڪريو. ڏسو، مون اهو ملڪ اوهان جي اڳيان رکيو آهي. جيڪو ملڪ مون اوهان جي ابن ڏاڏن ابراهيم، اسحاق ۽ يعقوب کي ۽ انهن کان پوءِ انهن جي اولاد کي ڏيڻ جو قسم کنيو هو، سو وڃي ورثي ۾ وٺو.“

گڏيل ڪلھا

ان وقت مون اوهان کي چيو تہ ”آءٌ پاڻ اڪيلو اوهان کي کڻي نٿو سگھان. اوهان جي پيءُ اوهان کي وڌايو آهي، ۽ اڄ اوهان آسمان جي تارن جيترا ڪثير آهيو. اسان جو پيءُ اوهان کي هزار ڀيرا وڌيڪ وڌائي ۽ اوهان کي برڪت ڏئي، جيئن هن اوهان سان واعدو ڪيو آهي. آءٌ اڪيلو اوهان جو وزن، بوجھ ۽ اوهان جا جھيڙا ڪيئن کڻي سگھان؟ پنهنجن قبيلن لاءِ دانشمند، سمجھدار ۽ تجربيڪار ماڻهو چونڊيو، تہ آءٌ کين اوهان جا سردار مقرر ڪريان.“

پوءِ اوهان مون کي وراڻيو تہ ”جيڪا ڳالھ تو چئي آهي، سا اسان لاءِ ڪرڻ جھڙي سٺي آهي.“ تنهنڪري مون اوهان جي قبيلن جا سردار، يعني دانشمند ۽ تجربيڪار ماڻهو کڻي، کين اوهان مٿان اڳواڻ مقرر ڪيم: هزارن جا ڪمانڊر، سون جا، پنجاهن جا، ڏهن جا، ۽ اوهان جي قبيلن لاءِ عملدار. ان وقت مون اوهان جي منصفن کي هدايت ڏني تہ ”پنهنجن ڀائرن جا مقدما ٻڌو، ۽ ماڻهو، سندس ڀاءُ يا ساڻس گڏ رهندڙ پرديسيءَ جي وچ ۾ انصاف سان فيصلو ڪريو. فيصلي ۾ ڪنھن جو طرفدار نہ ٿيو؛ ننڍي ۽ وڏي کي هڪجھڙو ٻڌو. ڪنھن کان نہ ڊڄو، ڇاڪاڻ تہ فيصلو اسان جي پيءُ جو آهي. جيڪو مقدمو اوهان لاءِ ڏاڍو ڏکيو هجي، سو مون وٽ آڻيو؛ آءٌ ان کي ٻڌندس.“ ان وقت مون اوهان کي اهي سڀ ڪم ڪرڻ جو حڪم ڏنو جيڪي اوهان کي ڪرڻا هئا.

ٻارهن ماڻهو ملڪ ۾

جيئن اسان جي پيءُ اسان کي حڪم ڏنو هو، تيئن اسان حوريب کان نڪري، اموري جبلي ملڪ ڏانهن ويندي انهيءَ سڄي وڏي ۽ ڀوائتي بيابان مان لنگھياسين جيڪو اوهان ڏٺو هو، ۽ قادس برنيع ۾ پهتاسين. مون اوهان کي چيو تہ اوهان اموري جبلي ملڪ ۾ پهچي ويا آهيو، جيڪو اسان جو پيءُ اسان کي ڏئي رهيو آهي. ڏسو، اوهان جي پيءُ اهو ملڪ اوهان جي اڳيان رکيو آهي. مٿي وڃو ۽ ان تي قبضو ڪريو، جيئن اسان جي پيءُ واعدو ڪيو هو. نہ ڊڄو ۽ نہ همت هاريو.

پوءِ اوهان سڀ مون وٽ اچي چيو تہ ”اچو تہ اسان کان اڳ ماڻهو موڪليون جيڪي اسان لاءِ ملڪ جي جاسوسي ڪن، ۽ اسان کي ٻڌائين تہ ڪھڙي واٽ وٺڻي آهي ۽ ڪھڙن شهرن ۾ پهچنداسين.“

اها صلاح مون کي سٺي لڳي، تنهنڪري مون اوهان مان ٻارهن ماڻهو، هر قبيلي مان هڪ، کنيا. اهي روانا ٿي جبلي ملڪ ۾ چڙهي ويا، اسڪول جي ماٿريءَ تائين پهچي ان جي جاسوسي ڪيائون. ملڪ جي ميوي مان ڪجھ پنهنجن هٿن ۾ کڻي اسان وٽ هيٺ آندائون ۽ خبر ڏنائون تہ ”جيڪو ملڪ اسان جو پيءُ اسان کي ڏئي رهيو آهي، سو سٺو آهي.“

اسرائيل جو انڪار

تڏهن بہ اوهان مٿي وڃڻ نہ چاهيو، ۽ اوهان جي پيءُ جي حڪم کان باغي ٿيا. اوهان پنهنجن خيمن ۾ بڙ بڙ ڪندي چيو تہ ”خدا اسان کان نفرت ڪري ٿو، تنهنڪري هن اسان کي مصر جي ملڪ مان ڪڍي آندو آهي تہ اموري ماڻهن جي هٿن ۾ ڏئي اسان کي ناس ڪري. a a v27 هتي ماڻهو اسان جي پيءُ تي سندس دل جي بلڪل ابتڙ الزام هڻن ٿا — اهو پراڻو ڪوڙ تہ پيءُ پنهنجن ٻارن سان پيار نٿو ڪري، جڏهن تہ حقيقت ۾ هو سڄي واٽ انهن کي کڻي هلندو رهيو. اسين مٿي ڪيڏانهن ٿا وڃون؟ اسان جي ڀائرن اسان جي دلين کي پگھرائي ڇڏيو، ۽ چيائون تہ ’اهي ماڻهو اسان کان وڏا ۽ ڊگھا آهن؛ شهر وڏا آهن ۽ آسمان تائين ڀتين وارا آهن؛ ۽ اتي اسان عناقين جي اولاد کي بہ ڏٺو.‘“ b b v28 عناقي ڊگھن قدن وارن ويڙهاڪن جو هڪ قبيلو هو جنهن کان سڄي ڪنعان ۾ ماڻهو ڊڄندا هئا.

پوءِ مون اوهان کي چيو تہ ”انهن کان ڊڄو نہ ۽ ڀؤ نہ کائو. اوهان جو پيءُ، جيڪو اوهان جي اڳيان هلي ٿو، پاڻ اوهان لاءِ وڙهندو، جيئن هن مصر ۾ اوهان جي اکين اڳيان اوهان لاءِ ڪيو هو، ان کان سواءِ بيابان ۾ بہ، جتي اوهان ڏٺو تہ اوهان جي پيءُ اوهان کي ائين کنيو جيئن پيءُ پنهنجي پٽ کي کڻي ٿو، سڄي واٽ جنهن تي هلندي اوهان هن جاءِ تائين پهتا.“

تڏهن بہ هن ڳالھ جي باوجود اوهان پنهنجي پيءُ تي ويساھ نہ ڪيو، جيڪو اوهان جي اڳيان واٽ تي هلندو رهيو تہ اوهان جي پڙاءَ لاءِ جاءِ ڳولي — رات جو باھ ۾، ڏينهن جو ڪڪر ۾ — ۽ اوهان کي اها واٽ ڏيکاريندو رهيو جنهن تي هلڻو هو.

پوءِ اسان جي پيءُ اوهان جي ڳالھ ٻڌي، ڪاوڙجي قسم کنيو تہ

”هنن ماڻهن مان، هن بڇڙي نسل مان، ڪو بہ اهو سٺو ملڪ نہ ڏسندو، جنهن کي ڏيڻ جو مون اوهان جي ابن ڏاڏن سان قسم کنيو هو، سواءِ يفنہ جي پٽ ڪالب جي. هو اهو ڏسندو، ۽ جنهن ملڪ تي هو هليو آهي، سو آءٌ کيس ۽ سندس اولاد کي ڏيندس، ڇاڪاڻ تہ هن اسان جي پيءُ جي پوريءَ طرح پيروي ڪئي.‘

”اسان جو پيءُ اوهان جي ڪري مون سان بہ ڪاوڙيو ۽ فرمايائين تہ ’تون بہ اتي داخل نہ ٿيندين.‘ نون جو پٽ يشوع، جيڪو اوهان جي اڳيان بيٺو آهي، اتي داخل ٿيندو. کيس همت ڏيو؛ هو اسرائيل کي سندس ورثو ڏياريندو. اوهان جا ننڍڙا ٻار، جن لاءِ اوهان چيو هو تہ لٽ جو مال ٿيندا، ۽ اوهان جا ٻار جيڪي اڄ چڱي ۽ بڇڙي ۾ فرق نٿا ڄاڻن — اهي ان ۾ داخل ٿيندا. آءٌ اهو کين ڏيندس، ۽ اهي ان تي قبضو ڪندا. پر اوهان — موڙيو ۽ ڳاڙهي سمنڊ جي واٽ تان بيابان ڏانهن روانا ٿيو.“

پوءِ اوهان مون کي وراڻيو تہ ”اسان اسان جي پيءُ جي خلاف گناھ ڪيو آهي. اسين مٿي وڃي وڙهنداسين، جيئن اسان جي پيءُ اسان کي حڪم ڏنو آهي.“ اوهان مان هر هڪ جبلي ملڪ ۾ مٿي وڃڻ کي سولو سمجھي پنهنجا هٿيار ٻڌا.

اسان جي پيءُ مون کي فرمايو تہ ”کين چؤ تہ ’مٿي نہ وڃو ۽ نہ وڙهو، ڇاڪاڻ تہ آءٌ اوهان جي وچ ۾ ناهيان، نہ تہ اوهان پنهنجن دشمنن اڳيان ماريا ويندا.‘“

مون اوهان کي چيو، پر اوهان نہ ٻڌو. اوهان اسان جي پيءُ جي حڪم کان باغي ٿيا ۽ غرور ڪري جبلي ملڪ ۾ مٿي چڙهي ويا. انهيءَ جبلي ملڪ ۾ رهندڙ اموري اوهان جي مقابلي ۾ نڪري آيا، اوهان کي ماکيءَ جي مکين وانگر ڀڄايائون، ۽ سعير ۾ حرما تائين اوهان کي چيڀاٽي ڇڏيائون. اوهان موٽي آيا ۽ اسان جي پيءُ اڳيان روئيا، پر اسان جي پيءُ نہ اوهان جو آواز ٻڌو ۽ نہ اوهان جي ڳالھ تي ڪن ڌريائين. تنهنڪري اوهان قادس ۾ گھڻا ڏينهن رهيا، يعني اهي گھڻا ڏينهن جيڪي اوهان اتي رهيا.