چاپدا
کئتاب

اونلارین قاباغینا قویولان قانونلار

عهدی گوندلئک حیاتا گتئرَن قایدالار: یدّئنجی ائلده آزاد اولان یا محبّته گؤره قالان عئبرانی قول؛ قیزین چؤره‌یی، پالتاری و حاقّی قورونور؛ جانا جان؛ صاحئبی خبردار ادئلمئش ووراغان اؤکوز کی، تقصئرکاردیر. حتّا قولون ائتئرئلَن گؤزو یا دئشی اونا آزادلیق قازاندیریر.

فصل 21.

«ائندی اونلارین قاباغینا قویمالی اولدوغون قایدالار بونلاردیر:

عئبرانی بئر قول آلدیغین زامان، او آلتی ائل قوللوق اتسئن؛ یدّئنجی ائلده، هچ بئر شی اؤده‌مه‌دن آزاد چیخسین.

اگر تک گلئب، تک ده چیخسین؛ اگر اِولی‌دئر، آروادی دا اونونلا برابر چیخسین. اگر آغاسی اونا بئر آرواد ورئب و او آرواد اونا اوغلانلار و یا قیزلار دوغموش اولسا، آرواد و اؤولادلار آغاسینا عاییددیر و او تک چیخسین. آمّا اگر قول آیدینجا دسه: ”من آغامی، آروادیمی و اؤولادلاریمی سوئرم؛ آزاد چیخماق ائسته‌مئرم“، اوندا آغاسی اونو آتامیزین حوضورونا، سونرا دا قاپی‌یا یا دا قاپی آستاناسینا گتئرسئن و اونون قولاغینی بئزله دشسئن؛ او دا عؤمرو بویو اونا قوللوق اتسئن. a a v6 قولون قولاغی، آغاسینین اِو خالقینا عؤمرو بویو عاید اولماق اوچون اؤز آزاد سِچئمئنئن دائمی و گؤرونن علامتی اولاراق، قاپی آستاناسیندا دِشئلدی.

بئر آدام اؤز قیزینی کنئز اولاراق ساتدیغی زامان، او قیز، کئشی قوللارین آزاد چیخدیغی کئمی چیخماسین. اگر اونو اؤزو اوچون سچن آغاسینین خوشونا گلمه‌سه، قوی اونو گری ساتین آلماغا ائجازه ورسئن. اونو یاد بئر خالقا ساتماغا حاقّی یوخدور، چونکی اونا خیانت ادئب. اگر اونو اؤز اوغلو اوچون تعیئن اتسه، اونونلا قیز کئمی رفتار اتسئن. اگر باشقا بئر آرواد آلسا، اوّلکی آروادین چؤره‌یی، پالتاری و اِولئلئک حاقّی آزالماسین. اگر بو اوچ شیی اونا تأمئن اتمه‌سه، او، پول اؤده‌مه‌دن آزاد چیخسین.

جان عوضئنه جان

بئر آدامی اؤله‌جک قدر ووران، حتمن اؤلدورولسون. آمّا اگر پوسقویا یاتماییبسا و بونون اولماسینا من ائجازه ورمئشم، سنئن اوچون بئر یِر تعیئن اده‌جیم کی، او اورایا قاچا بئلسئن. لاکئن اگر بئر آدام اؤز قونشوسونا قصد ادئب اونو حئیله ائله اؤلدورسه، اونو منئم قوربانگاهیمدان دا گؤتوروب اؤلدور.

اؤز آتاسینی یا آناسینی ووران، حتمن اؤلدورولسون.

بئر آدامی اوغورلاییب ساتان، یا دا اونو حله الئنده توتدوغو حالدا توتولان، حتمن اؤلدورولسون.

اؤز آتاسینا یا آناسینا لعنت ادن، حتمن اؤلدورولسون.

آداملار موباحئثه ادنده، بئری او بئرئنی داشلا یا یومروقلا ووروب، او آدام اؤلمه‌یئب آمّا یاتاغا دوشسه، اوندا اگر او قالخیب اؤز دَیَنَیی ائله اشئیه گزَرسه، اونو ووران آدام جزاسیز قالسین؛ آنجاق فقط اونون ائتئرئلن واختینین و تام صاغالماسینین عوضئنی ورسئن.

بئر آدام اؤز کئشی یا آرواد قولونو دَیَنَکله ووروب او قول اؤلسه، اونون قانی طلب اولونسون. آمّا اگر او، بئر یا ائکی گون صاغ قالسا، قئصاص آلینماسین، چونکی قول اونون مالی‌دیر.

آداملار ساواشیب حامئله بئر آروادی ووراندا، اونون اوشاغی دوغولسا آمّا باشقا بئر ضرر اولماسا، تقصئرکار آدام آروادین اَرئنئن ائسته‌دئیی قدر جریمه ورسئن و قاضی‌لارین حؤکم اتدئیی کئمی ورسئن. آمّا اگر باشقا بئر ضرر اولسا، اوندا جان عوضئنه جان وِرَرسئنئز: گؤزه گؤز، دئشه دئش، اَله اَل، آیاغا آیاق، b b v24 بو قانون قئصاصا بئر حدد قویدو — ورئلن ضرردن آرتیق یوخ. عئسا سونرالار بونو دَیئشدئردی و داوامچیلارینا اؤیرَتدی کی، قئصاص آلماسینلار، آنجاق پئسلئیی محبّتله مغلوب اتسئنلر (مَتّا ۵:۳۸-۳۹). یانیق عوضئنه یانیق، یارا عوضئنه یارا، زربه عوضئنه زربه.

اگر بئر آدام اؤز کئشی یا آرواد قولونون گؤزونو ووروب محو اتسه، گؤز عوضئنه اونو آزاد اتسئن. اگر اؤز کئشی یا آرواد قولونون دئشئنی سیندیرسا، دئش عوضئنه اونو آزاد بوراخسین.

اگر بئر اؤکوز بئر کئشی یا آروادی ووروب اؤلدورسه، او اؤکوز داشقالاق ادئلسئن و اَتی یِیئلمه‌سئن، آمّا اؤکوزون صاحئبی تقصئرکار دیئل. آمّا اگر اؤکوز اوّلدن ووران ائدی و صاحئبی خبردار ادئلدئیی حالدا اونو ساخلامامیشدی، او دا بئر کئشی یا آروادی اؤلدورسه، اؤکوز داشقالاق ادئلسئن و صاحئبی ده اؤلدورولسون. اگر کفّاره طلب اولونسا، اؤز جانینی قورتارماق اوچون ائسته‌نئلَن قدر ورسئن. ائستر بئر اوغولو، ائستر بئر قیزی ووروب اؤلدورسون، بو همن قایدا اونا دا عاییددیر. اگر اؤکوز بئر کئشی یا آرواد قولونو ووروب اؤلدورسه، صاحئبی اونلارین آغاسینا اوتوز شِکِل گوموش ورسئن و اؤکوز داشقالاق ادئلسئن.

اگر بئر آدام بئر چوخور آچیب یا قازیب اوستونو اؤرتمه‌سه و بئر اؤکوز یا اِششَک ائچئنه دوشسه، چوخور صاحئبی ضررئنی ورسئن، اونون صاحئبئنه پول ورسئن و اؤلن حیوان دا اؤزونون اولسون.

بئر آدامین اؤکوزو او بئرئنئن اؤکوزونو ووروب اؤلدورسه، صاغ اؤکوزو ساتیب قئیمتئنی بؤلسونلر و اؤلن حیوانی دا بؤلسونلر. آمّا اگر اؤکوزون اوّلدن ووران اولدوغو بئلئنئردی و صاحئبی اونو ساخلامامیشدی، اؤکوز عوضئنه اؤکوز ورسئن و اؤلن حیوان دا اؤزونون اولسون.»