Ularning oldiga qoʻyilgan qonunlar
Ahdni kundalik hayotga tatbiq etuvchi hukmlar: yettinchi yili ozod qilinadigan yoki sevgi tufayli qoladigan ibroniy xizmatkor; qizning ovqati, kiyimi va huquqlari himoyasi; jonga jon; egasi ogohlantirilgan suzagʻon ho‘kiz uchun javobgarlik. Hatto qulning yoʻqotilgan koʻzi yoki tishi ham ozodlik keltiradi.
21 1“Endi ularning oldiga qoʻyishing lozim boʻlgan qonun-qoidalar quyidagilardir:
2“Agar ibroniy qul sotib olsang, u olti yil xizmat qilsin; yettinchi yili esa hech narsa toʻlamay, ozod boʻlib ketsin.
3Agar u yolgʻiz kelgan boʻlsa, yolgʻiz ketsin; agar uylangan boʻlsa, xotini ham u bilan ketsin. 4Agar xoʻjayini unga xotin bergan boʻlsa va bu xotin unga oʻgʻil yoki qizlar tuqqan boʻlsa, xotin ham, bolalar ham xoʻjayiniga tegishli boʻladi, qul esa yolgʻiz ketsin. 5Lekin agar qul: «Men xoʻjayinimni, xotinimni va bolalarimni sevaman; ozod boʻlib ketishni istamayman», deb ochiqchasiga aytsa, 6xoʻjayini uni Otamizning huzuriga olib borsin, soʻngra eshik yoki eshik kesakisi oldiga keltirib, uning qulogʻini bigiz bilan teshsin; shunda u umrbod xoʻjayiniga xizmat qiladi. a a v6 Qulning qulogʻi eshik kesakisi oldida teshilar edi — bu uning xoʻjayinining xonadoniga umrbod tegishli boʻlishni oʻz ixtiyori bilan tanlaganining doimiy, koʻzga koʻrinarli belgisi edi.
7“Agar biror kishi oʻz qizini choʻri qilib sotsa, u erkak qullar singari ozod boʻlib ketmasin. 8Agar uni oʻziga tanlagan xoʻjayiniga u yoqmasa, xoʻjayin uning qaytarib sotib olinishiga yoʻl qoʻysin. Uni begona xalqqa sota olmaydi, chunki u qizga xiyonat qilgan. 9Agar xoʻjayin uni oʻz oʻgʻliga atagan boʻlsa, unga oʻz qizidek muomala qilsin. 10Agar u boshqa xotin olsa, birinchi xotinning yeb-ichishini, kiyim-kechagini va er-xotinlik haqqini kamaytirmasin. 11Agar bu uch narsani bermasa, xotin hech qanday pul toʻlovisiz ozod boʻlib ketsin.
Jonga jon
12“Kimki biror kishini urib oʻldirsa, oʻzi ham oʻlimga mahkum qilinsin. 13Lekin agar u poylab turmagan boʻlsa-yu, bu ishga Men yoʻl qoʻygan boʻlsam, u qochib boradigan bir joyni senga tayinlab qoʻyaman. 14Lekin agar biror kishi qoʻshnisini makr bilan oʻldirmoqchi boʻlib, unga qarshi fitna qursa, uni oʻlimga olib ketish uchun Mening qurbongohimdan ham sudrab chiqar.
15“Kimki otasini yoki onasini ursa, oʻlimga mahkum qilinsin.
16“Kimki biror kishini oʻgʻirlab sotsa yoki uni hamon oʻz qoʻlida ushlab turgan holda qoʻlga tushsa, oʻlimga mahkum qilinsin.
17“Kimki otasini yoki onasini qargʻasa, oʻlimga mahkum qilinsin.
18“Agar odamlar janjallashib qolsa va biri boshqasini tosh yoki musht bilan ursa, u esa oʻlmay, lekin toʻshakka mixlanib qolsa, 19keyin u oʻrnidan turib, hassasiga tayanib tashqarida yura olsa, uni urgan kishi jazosiz qoladi; u faqat behuda ketgan vaqt uchun va kasalning toʻla sogʻayguniga qadar boʻlgan xarajatlar uchun haq toʻlasin.
20“Agar biror kishi oʻz quli yoki choʻrisini tayoq bilan ursa-yu, qul uning qoʻli ostida oʻlib qolsa, uning qasosi olinsin. 21Lekin agar qul bir-ikki kun tirik qolsa, qasos olinmaydi, chunki qul uning mulkidir.
22“Agar erkaklar urishib, homilador ayolni urib qoʻyishsa-yu, natijada uning bolasi tugʻilib qolsa, lekin boshqa zarar yetmasa, aybdor kishi ayolning eri talab qilgan miqdorda jarima toʻlasin va qozilar belgilaganicha toʻlov qilsin. 23Lekin agar boshqa zarar yetgan boʻlsa, u holda jonga jon bergin — 24koʻzga koʻz, tishga tish, qoʻlga qoʻl, oyoqqa oyoq, b b v24 Bu qonun qasos uchun chegara qoʻygan edi — yetkazilgan zarardan ortiq emas. Keyinchalik Iso buni oʻzgartirib, shogirdlariga qasos olmaslikni, aksincha, yomonlikni sevgi bilan yengishni oʻrgatdi (Matto 5:38-39). 25kuyishga kuyish, yaraga yara, koʻkarishga koʻkarish toʻlansin.
26“Agar biror kishi oʻz quli yoki choʻrisining koʻziga urib, uni koʻr qilib qoʻysa, koʻzi evaziga qulni ozod qilsin. 27Agar u oʻz quli yoki choʻrisining tishini sindirib tushirsa, tishi evaziga ularni ozod qilib yuborsin.
28“Agar hoʻkiz erkak yoki ayolni suzib oʻldirsa, hoʻkiz toshboʻron qilinsin va uning goʻshti yeyilmasin, lekin egasi aybdor boʻlmaydi. 29Lekin agar hoʻkiz ilgaridan suzadigan boʻlsa-yu, egasi ogohlantirilgan boʻlsa ham uni bogʻlab qoʻymagan boʻlsa va u erkak yoki ayolni oʻldirsa, hoʻkiz toshboʻron qilinsin, egasi ham oʻlimga mahkum qilinsin. 30Agar undan toʻlov talab qilinsa, u oʻz jonini saqlab qolish uchun talab qilingan hamma narsani toʻlasin. 31Hoʻkiz oʻgʻil bolani yoki qizni suzgan boʻlsa ham, shu qoidaning oʻzi qoʻllaniladi. 32Agar hoʻkiz qul yoki choʻrini suzsa, egasi ularning xoʻjayiniga taxminan oʻn ikki untsiya kumush toʻlasin, hoʻkiz esa toshboʻron qilinsin.
33“Agar biror kishi chuqurning ogʻzini ochib qoʻysa yoki chuqur qazib, uni yopmasdan qoldirsa va unga hoʻkiz yoki eshak tushib ketsa, 34chuqurning egasi zararni qoplasin, hayvonning egasiga pulini toʻlasin, oʻlgan hayvon esa oʻziga qolsin.
35“Agar bir kishining hoʻkizi boshqa birovning hoʻkizini jarohatlab oʻldirsa, ular tirik hoʻkizni sotib, pulini boʻlib olsinlar, oʻlgan hoʻkizni ham boʻlishsinlar. 36Lekin agar hoʻkizning ilgaridan suzadigani maʼlum boʻlsa-yu, egasi uni bogʻlab qoʻymagan boʻlsa, u hoʻkiz oʻrniga hoʻkiz toʻlasin, oʻlgan hoʻkiz esa oʻziga qolsin.”