Kabar Becik Njungkir-Balikake Kutha Tesalonika
Grombolan ing Tesalonika nudhuh wong-wong mau martakake ratu liyane. Wong Berea padha ngrungokake lan saben dina niti-priksa Kitab Suci nganti para tukang ngojok-ojoki teka nututi. Nalika ngenteni dhewekan ing Atena ing satengahe brahala-brahala, Paulus nemu misbyah kagem allah kang ora dikenal lan kandha marang para filsuf yen wong-wong mau wis dadi anak-anake Rama kita.
17 1Sawise ngliwati kutha Amfipolis lan Apolonia, Paulus sakanca tekan ing kutha Tesalonika, ing kono ana papan pangibadahe wong Yahudi. 2Kaya adate, Paulus mlebu nemoni wong-wong mau, lan telung dina Sabat suwene ngrembug Kitab Suci karo wong-wong mau. 3Paulus mbukak lan nerangake isine Kitab Suci, yen Sang Kristus kudu nandhang sangsara lan wungu saka ing antarane wong mati. Kandhane: “Yesus kang dakwartakake marang kowe iki, yaiku Sang Kristus.” 4Sawetara wong-wong mau padha kayakinan lan banjur nggabung karo Paulus lan Silas, mangkono uga akeh wong Yunani kang ngibadah sarta ora sethithik para wong wadon kang kajen keringan. 5Nanging wong-wong Yahudi padha meri, banjur ngumpulake wong-wong ala saka pasar, nganakake grombolan, lan ngusak-asik kutha. Wong-wong mau padha nggrudug omahe Yason, arep nggawa Paulus lan Silas metu menyang ngarepe wong akeh. 6Sarehne ora ketemu, wong-wong mau banjur nggered Yason lan sawetara sadulur seiman menyang ngarepe para panggedhene kutha, kambi mbengok-mbengok: “Wong-wong kang njungkir-balikake jagad iku saiki uga wis teka ing kene, 7lan Yason wis nampa wong-wong mau dadi dhayohe. Wong-wong iku kabeh padha nerak dhawuhe Sang Prabu Kaisar, merga ngakoni anane raja liyane, yaiku Yesus. 8Wong-wong mau wis ngojok-ojoki wong akeh lan para panggedhene kutha kang padha krungu bab iku.” 9Bareng wis nampa dhuwit tanggungan saka Yason lan kanca-kancane, para panggedhe mau banjur nguwali wong-wong iku.
Wong-wong Berea Niti-Priksa Kitab Suci
10Para sadulur seiman enggal-enggal ngeterake Paulus lan Silas lunga ing wayah bengi menyang kutha Berea. Satekane ing kana, wong loro mau banjur menyang papan pangibadahe wong Yahudi. 11Wong-wong Yahudi ing Berea iku luwih lega atine katimbang wong-wong ing Tesalonika, awit padha nampani pangandika kanthi gembira, sarta saben dina niti-priksa Kitab Suci, apa bab-bab iku bener. 12Mulane akeh panunggalane kang padha pracaya, mangkono uga akeh wong wadon Yunani kang kajen sarta wong lanang ora sethithik. 13Bareng wong-wong Yahudi saka Tesalonika padha krungu yen Paulus uga nggelarake pangandikane Rama kita ing Berea, banjur padha teka mrono uga, ngojok-ojoki lan nggegerake wong akeh. 14Para sadulur seiman enggal-enggal ngeterake Paulus menyang pesisir, nanging Silas lan Timoteus isih padha keri ana ing kono. 15Wong-wong kang ngeterake Paulus mau nggawa dheweke tekan ing kutha Atena, banjur padha bali kanthi nggawa pesen saka Paulus marang Silas lan Timoteus, supaya enggal-enggal nusul dheweke.
Paulus Tekan ing Kutha Atena
16Nalika Paulus ngenteni tekane wong loro mau ing Atena, atine banget gregeten ana ing jerone, awit weruh kutha iku kebak brahala. 17Mulane Paulus banjur bebantahan ing papan pangibadah karo wong-wong Yahudi lan wong-wong kang padha ngabekti marang Gusti Allah, sarta saben dina ing pasar karo sapa wae kang ketemu ana ing kono. 18Sawetara ahli pikir golongan Epikuros lan Stoa uga padha bebantahan karo Paulus. Ana kang takon: “Apa ta kang arep diucapake dening tukang ngoceh iki?” Liyane padha ngucap: “Katone dheweke arep nggelarake allah-allah manca,”—awit Paulus ngabarake kabar becik bab Yesus lan tangine wong mati.
19Wong-wong mau banjur ngajak Paulus menyang Areopagus, karo takon: “Apa aku kabeh kena ngerti, piwulang anyar apa kang kokgelarake iki? a a v19 Areopagus, utawa “Punthuk Mars,” yaiku punthuk karang ing kutha Atena, papan pajagongane dewan kutha kanggo nimbang-nimbang gagasan lan piwulang anyar. 20Awit kowe nggawa bab-bab kang aneh marang kupinge aku kabeh, mulane aku kabeh padha kepengin ngerti apa tegese bab-bab iku.” 21Anadene wong Atena kabeh lan para wong manca kang manggon ing kono iku ora nduwe gawe liya kajaba mung nyritakake utawa ngrungokake bab-bab kang anyar.
22Paulus banjur ngadeg ana ing satengahe Areopagus sarta ngucap: “He, wong Atena, aku weruh yen kowe kabeh iku kena diarani wong kang banget anggone ngabekti ing sakabehe bab. 23Awit nalika aku mlaku-mlaku lan niti-priksa barang-barang pepundhenmu, aku nemu sawijining misbyah kang katulisan: ‘Kagem allah kang ora dikenal.’ Lah, apa kang kokbekteni tanpa kokngerteni iku, saiki dakwartakake marang kowe. 24Rama kita, kang nitahake jagad saisine, sarta jumeneng dadi Pangerane langit lan bumi, ora dedalem ing papan-papan pangibadah gaweaning tangane manungsa, b b v24 Paulus mratelakake marang wong Atena kang nyembah brahala, yen “allah kang ora dikenal” kang disembah dening wong-wong mau iku satemene yaiku Rama kita—Kang Nitahake samubarang kabeh, kang ora kena dumunung ing sajroning papan pangibadah ngendi wae. 25lan iya ora kaladenan dening tangane manungsa, kaya-kaya Panjenengane kekurangan apa-apa—awit malah Panjenengane piyambak kang maringi urip, napas, lan samubarang kabeh marang saben wong. 26Saka wong siji, Panjenengane ndadekake sakabehe bangsa manungsa manggon ana ing salumahe bumi, sarta netepake wektu-wektu kang wis katemtokake lan watese panggonane bangsa-bangsa mau, 27supaya padha ngupaya Rama kita, bokmanawa bisa nggrayangi lan nemu Panjenengane—sanadyan Panjenengane iku ora adoh saka saben wong panunggalan kita, 28awit ‘Ana ing Panjenengane kita padha urip, obah, lan ana’; kaya kang wis diucapake dening sawetara pujangga panunggalanmu dhewe uga: ‘Kita iki uga turune Panjenengane.’ 29Dadi, sarehne kita iki para putrane Rama kita, mesthine kita ora kena ngira yen Kang Mahaallah iku kaya emas, salaka, utawa watu—yaiku reca kang kabangun saka kapinteran lan angen-angene manungsa. 30Mangsa-mangsa kabodhoan mau wis ora dipaelu dening Rama kita, nanging saiki Panjenengane dhawuh marang sakabehing manungsa ing ngendi-endi supaya padha mratobat. 31Awit Panjenengane wis netepake sawijining dina, nalika bakal ngadili jagad kanthi adil, lumantar sawijining wong kang wis katetepake dening Panjenengane—sarta Panjenengane wis maringi bukti marang sakabehe wong, srana mungokake wong mau saka ing antarane wong mati.” c c v31 Wong kang katetepake dening Rama kita kanggo ngadili jagad iku yaiku Gusti Yesus; dene buktine Sang Rama marang sakabehe wong yaiku anggone wis mungokake Gusti Yesus saka ing antarane wong mati.
32Bareng padha krungu bab tangine wong mati, ana sawetara kang padha nggeguyu; nanging ana liyane kang ngucap: “Prakara iki arep dakrungokake saka kowe maneh ing wektu liya.” 33Mulane Paulus banjur ninggalake wong-wong mau. 34Nanging ana sawetara wong kang padha nggabung karo Paulus sarta padha pracaya, antarane yaiku Dionisius, warga dewan Areopagus, lan sawijining wong wadon kang jenenge Damaris, sarta wong-wong liyane.