Itiro rya Farawo ridahumuye
Farawo arota inzozi z'inka n'amahundo ntawushoboye gusobanura. Yozefu, akuwe vuba mu buroko, ashira ishimwe ry'inyishu kuri Data wacu, hanyuma atanga umugambi: kubika igice kimwe muri bitanu c'umwimbu mu myaka indwi. Ava ku kuba imbohe aba umutegetsi mu gitondo kimwe.
41 1Haciye imyaka ibiri yuzuye, Farawo ararota: yari ahagaze iruhande ya Nili. 2Inka indwi, zibengerana kandi zinonotse, zavuye muri Nili maze ziragira mu mishanga. 3Inka izindi indwi, mbi kandi zinanutse, zazamutse inyuma yazo zivuye muri Nili maze zihagarara iruhande yazo ku nkombe ya Nili. 4Inka mbi, zinanutse, zarariye inka indwi nziza kandi zinonotse, maze Farawo araheba kuryama. 5Arasubira kuryama arasinzira, maze arota ubwa kabiri: imitwe indwi y’intete, yuzuye kandi myiza, yamezeko ku gikumbi kimwe. 6Hanyuma inyuma yayo, imitwe indwi y’intete iramera—inanutse kandi yumijwe n’umuyaga uva mu buseruko. 7Imitwe iyo yanutse iramira imitwe indwi yuzuye kandi minini. Maze Farawo araheba kuryama—vyari itiro. 8Mu gitondo umutima wiwe waratanzwe; aratuma arahamagara abapfumu bose b’i Misiri n’abanyabwenge bose bayo. Farawo arababwira amatiro yiwe, ariko nta n’umwe yashobora kuyamusigurira.
9Maze umukuru w’abazana inzoga abwira Farawo ati: “Uno musi ndibutse amakosa yanje. 10Farawo yararakariye abasavyi biwe maze anshira mu mpome mu nzu y’umukuru w’abarinzi, hamwe n’umukuru w’abatetsi. 11Jewe na we twararose ijoro rimwe, twese, buri tiro ryari rifise insobanuro yaryo bwite. 12Umusore w’Umuheburayo, umusavyi w’umukuru w’abarinzi, yari kumwe natwe. Twaramubwiye amatiro yacu, maze arayasigura, ryose nk’uko insobanuro yaryo bwite yari imeze. 13Nk’uko yatusiguriye, ni ko vyagenze: jewe nasubizwa ku kibanza canje, uwundi aca amanikwa.”
14Farawo aratumako Yozefu, maze baramukura mu nzu y’imbohe n’ubwira bwinshi. Aramwa ubwanwa, ahindura impuzu ziwe, maze aza imbere ya Farawo. 15Farawo abwira Yozefu ati: “Narose itiro ata n’umwe ashobora gusigura. Nunze ivyawe yuko iyo wumvise itiro, ushobora kurisigura.”
16Yozefu aramwishura ati: “Sinshobora kuvyikorera jenyene. Data wa twese ni we azohereza Farawo inyishu nziza.”
17Maze Farawo abwira Yozefu ati: “Mu tiro ryanje nari nhagaze ku nkombe ya Nili. 18Inka indwi zinonotse, zibengerana, zavuye muri Nili maze ziragira mu mishanga. 19Hanyuma inka izindi indwi zazamutse inyuma yazo—zigoye, mbi cane, zinanutse umubiri—zimeze nk’izo ntari narigeze mbona mu gihugu cose c’i Misiri. 20Inka zigoye, mbi, zarariye inka indwi za mbere zinonotse. 21Mbere n’inyuma yo kuzirya, nta n’umwe yashobora kubimenya, kuko zagumye zimeze nabi nk’uko zari zimeze. Maze ndaheba kuryama. 22Mu tiro ryanje nabonye imitwe indwi y’intete imezeko ku gikumbi kimwe, yuzuye kandi myiza. 23Hanyuma inyuma yayo haramera imitwe indwi y’intete—yumye, inanutse, kandi yumijwe n’umuyaga uva mu buseruko. 24Imitwe iyo yanutse iramira imitwe indwi myiza. Nabibwiye abapfumu, ariko nta n’umwe yashobora kubinsigurira.”
25Yozefu abwira Farawo ati: “Amatiro ya Farawo ni rimwe: Data wa twese yahishuriye Farawo ico agira ngo akore. 26Inka indwi nziza ni imyaka indwi, kandi imitwe indwi y’intete myiza ni imyaka indwi—ni itiro rimwe. 27Inka indwi zinanutse, mbi, zazamutse inyuma yazo ni imyaka indwi, kandi imitwe indwi y’ubusa yumijwe n’umuyaga uva mu buseruko ni imyaka indwi y’ikigoyi. 28Ivyo ni vyo nabwiye Farawo: Data wa twese yeretse Farawo ico agira ngo akore. 29Imyaka indwi y’umwimbu mwinshi cane iraje mu gihugu cose c’i Misiri. 30Hanyuma imyaka indwi y’ikigoyi izoyikurikira. Ubwinshi bwose bwo mu Misiri buzokwibagirwa, kandi ikigoyi kizomira igihugu. 31Ubwinshi buzokwibagirwa mu gihugu, kubera ko ikigoyi kizoza inyuma kizoba gikaze cane. 32Itiro rya Farawo ryisubiriye kabiri risobanura yuko Data wa twese yashinze iyi ngingo adahemuka, kandi Data wa twese ntazotevya kuyishitsa.
33Nuko Farawo nahitemwo umuntu w’ubukerebutsi, w’ubwenge, maze amushire ku gihugu c’i Misiri. 34Farawo nafate ingingo ashireho abacungezi ku gihugu, maze afate ica gatanu c’umwimbu w’i Misiri mu myaka indwi y’umwimbu mwinshi. 35Nibakoranye ibifungurwa vyose vy’iyi myaka myiza iraje, maze babike intete munsi y’ukuboko kwa Farawo nk’ibifungurwa mu bisagara, kandi babirinde. 36Ivyo bifungurwa bizoba ububiko bw’igihugu mu myaka indwi y’ikigoyi izoza ku gihugu c’i Misiri, kugira ngo igihugu ntikigikwe n’ikigoyi.”
Umugambi w’ubwenge ku myaka iri imbere
37Umugambi uwo wagaragariye Farawo n’abasavyi biwe bose ko ari mwiza. 38Farawo abwira abasavyi biwe ati: “Twoshobora kuronka uwundi ameze gutyo, umuntu afise Mpwemu w’Imana muri we?” 39Farawo abwira Yozefu ati: “Kubera ko Imana yakweretse ivyo vyose, nta n’umwe afise ubukerebutsi n’ubwenge nkawe. 40Uzoba ku nzu yanje; abantu banje bose bazogamburuka itegeko ryawe. Ku ntebe y’ubwami gusa ni ho nzokuruta.” 41Maze Farawo abwira Yozefu ati: “Raba, ndagushize ku gihugu cose c’i Misiri.”
42Farawo akura impeta y’ikidodo ku kuboko kwiwe maze ayishira ku kuboko kwa Yozefu, amwambika impuzu z’ilino nziza, maze ashira umugozi wa zahabu ku ijosi ryiwe. 43Farawo atuma Yozefu kwurira umukogote wiwe ugira kabiri, atuma abantu basemerera imbere ya Yozefu ngo: “Pfukama!” maze amushira ku gihugu cose c’i Misiri. 44Farawo abwira Yozefu ati: “Jewe ndi Farawo; ata wewe, nta n’umwe anyeganyeza ukuboko canke ikirenge mu gihugu cose c’i Misiri.” 45Farawo yita Yozefu Zafenati-paneya, maze amuha Aseneti, umukobwa wa Potifera, umuherezi w’i Oni, ngo abe umugore wiwe. Maze Yozefu arasohoka aja mu gihugu c’i Misiri. a a v45 Oni cari igisagara gikomeye c’i Misiri kandi icicaro co gusenga izuba — camenyekana ku Bagiriki ngo Heliyopolisi, hafi y’i Kayiro ya none.
46Yozefu yari afise imyaka mirongo itatu igihe yahagarara imbere ya Farawo umwami w’i Misiri. Yavuye imbere ya Farawo maze aragendagenda mu gihugu cose c’i Misiri. 47Mu myaka indwi y’umwimbu mwinshi, igihugu caratanze umwimbu mwinshi cane. 48Yarakoranije ibifungurwa vyose vy’iyo myaka indwi mu Misiri maze abibika mu bisagara, muri buri gisagara ibifungurwa vy’amatongo yagikikuza. 49Yozefu yarabitse intete nk’umusenyi wo mu kiyaga—nyinshi ku buryo yaretse kuziharura; zari zitabarika. 50Imbere y’imyaka y’ikigoyi, Yozefu yaravyaye abahungu babiri na Aseneti, umukobwa wa Potifera, umuherezi w’i Oni. 51Yozefu yita imfura Manase: “Kuko Data wa twese yatumye nibagira amagorwa yanje yose n’inzu yose ya data.” b b v51 Izina Manase risobanura “gutuma umuntu yibagira.” 52Yita uwa kabiri Efurayimu: “Kuko Data wa twese yantumye kwama mu gihugu c’imibabaro yanje.” c c v52 Izina Efurayimu risobanura “uwama.”
53Imyaka indwi y’umwimbu mwinshi mu gihugu c’i Misiri iraheza. 54Imyaka indwi y’ikigoyi iratangura, nk’uko Yozefu yari yavuze. Ikigoyi caratera mu bihugu vyose, ariko mu gihugu cose c’i Misiri hariho umukate. 55Igihe ikigoyi catera i Misiri hose, abantu baratakambira Farawo basaba umukate. Farawo abwira Abanyamisiri bose ati: “Nimuje kuri Yozefu; mukore ico yose azobabwira.” 56Igihe ikigoyi cakwirakwira mu gihugu cose, Yozefu yuguruye ububiko bwose maze agurisha intete Abanyamisiri, kuko ikigoyi cari gikaze cane mu Misiri. 57Isi yose yaza mu Misiri kugura intete kuri Yozefu, kuko ikigoyi cari gifashe isi yose.