उत्पत्ति 41

41 ¹ पूर्ण दोन वर्षे उलटल्यावर फारोला एक स्वप्न पडले: तो नाईल नदीच्या काठी उभा होता. ² तेव्हा सात गाई—धष्टपुष्ट व सुंदर—नाईलमधून वर आल्या आणि लव्हाळ्यांत चरू लागल्या. ³ त्यांच्यामागून आणखी सात गाई—कुरूप व हडकुळ्या—नाईलमधून वर आल्या आणि नदीच्या काठावर त्या गाईंजवळ उभ्या राहिल्या. ⁴ आणि त्या कुरूप, हडकुळ्या गाईंनी त्या सात सुंदर, धष्टपुष्ट गाई खाऊन टाकल्या. तेव्हा फारो जागा झाला. ⁵ तो पुन्हा झोपी गेला आणि त्याला दुसरे स्वप्न पडले: एका ताटावर कणसांची सात कणसे—भरगच्च व चांगली—उगवली. ⁶ त्यांच्यामागून सात कणसे फुटली—पातळ व पूर्वेच्या वाऱ्याने करपलेली. ⁷ आणि त्या पातळ कणसांनी ती सात भरगच्च, भरलेली कणसे गिळून टाकली. तेव्हा फारो जागा झाला—ते तर स्वप्न होते. ⁸ सकाळी त्याचा आत्मा अस्वस्थ झाला; त्याने निरोप पाठवून मिसरातल्या सर्व जादूगारांना व सर्व ज्ञानी माणसांना बोलावले. फारोने त्यांना आपली स्वप्ने सांगितली, पण त्यांचा अर्थ त्याला कोणीही सांगू शकला नाही.

⁹ तेव्हा प्यालेबरदारांचा मुख्य फारोला म्हणाला, “आज माझ्या अपराधांची मला आठवण होत आहे. ¹⁰ फारो आपल्या सेवकांवर रागावला होता आणि त्याने मला व मुख्य आचाऱ्याला अंगरक्षकांच्या सरदाराच्या घरात कैदेत ठेवले होते. ¹¹ मला व त्याला एकाच रात्री स्वप्ने पडली, आणि प्रत्येक स्वप्नाचा आपापला अर्थ होता. ¹² तिथे आमच्याबरोबर एक तरुण इब्री होता, तो अंगरक्षकांच्या सरदाराचा सेवक होता. आम्ही त्याला आमची स्वप्ने सांगितली, आणि त्याने प्रत्येकाच्या स्वप्नाचा त्याच्या अर्थाप्रमाणे अर्थ सांगितला. ¹³ आणि त्याने आम्हांला जसा अर्थ सांगितला, तसेच घडले: मला माझ्या पदावर पुन्हा नेमण्यात आले आणि त्या दुसऱ्याला फाशी देण्यात आली.”

¹⁴ तेव्हा फारोने योसेफाला बोलावणे पाठवले, आणि त्यांनी त्याला तातडीने बंदिशाळेतून आणले. त्याने हजामत केली, कपडे बदलले आणि तो फारोपुढे आला. ¹⁵ फारो योसेफाला म्हणाला, “मला एक स्वप्न पडले आहे आणि त्याचा अर्थ कोणीही सांगू शकत नाही. तुझ्याविषयी मी असे ऐकले आहे की, स्वप्न ऐकल्यावर तू त्याचा अर्थ सांगू शकतोस.”

¹⁶ योसेफाने उत्तर दिले, “मी स्वतःच्या बळावर हे करू शकत नाही. आमचा पिता फारोला अनुकूल उत्तर देईल.”

¹⁷ तेव्हा फारो योसेफाला म्हणाला, “माझ्या स्वप्नात मी नाईल नदीच्या काठावर उभा होतो. ¹⁸ तेव्हा धष्टपुष्ट व सुंदर अशा सात गाई नाईलमधून वर आल्या आणि लव्हाळ्यांत चरू लागल्या. ¹⁹ त्यांच्यामागून आणखी सात गाई वर आल्या—रोडक्या, अतिशय कुरूप व कृश—अशा गाई मी अवघ्या मिसर देशात कधीही पाहिल्या नव्हत्या. ²⁰ आणि त्या कृश, कुरूप गाईंनी पहिल्या सात धष्टपुष्ट गाई खाऊन टाकल्या. ²¹ पण त्या खाऊन टाकल्यावरही त्या खाल्ल्याचे कळत नव्हते, कारण त्या पूर्वीसारख्याच कुरूप दिसत होत्या. तेव्हा मी जागा झालो. ²² मग माझ्या स्वप्नात मी पाहिले की एका ताटावर सात कणसे—भरलेली व चांगली—उगवली. ²³ आणि त्यांच्यामागून सात कणसे फुटली—वाळलेली, पातळ व पूर्वेच्या वाऱ्याने करपलेली. ²⁴ आणि त्या पातळ कणसांनी ती सात चांगली कणसे गिळून टाकली. मी हे जादूगारांना सांगितले, पण त्याचा उलगडा कोणीही मला करून देऊ शकला नाही.”

²⁵ तेव्हा योसेफ फारोला म्हणाला, “फारोची स्वप्ने एकच आहेत: जे काही करणार आहे ते आमच्या पित्याने फारोला प्रकट केले आहे. ²⁶ त्या सात चांगल्या गाई म्हणजे सात वर्षे, आणि ती सात चांगली कणसे म्हणजेही सात वर्षे—हे एकच स्वप्न आहे. ²⁷ आणि त्यांच्यामागून वर आलेल्या त्या सात कृश, कुरूप गाई म्हणजे सात वर्षे, आणि पूर्वेच्या वाऱ्याने करपलेली ती सात रिकामी कणसे म्हणजे दुष्काळाची सात वर्षे. ²⁸ मी फारोला हेच सांगितले: जे काही करणार आहे ते आमच्या पित्याने फारोला दाखवले आहे. ²⁹ पाहा, अवघ्या मिसर देशात मोठ्या समृद्धीची सात वर्षे येत आहेत. ³⁰ पण त्यांच्यामागून दुष्काळाची सात वर्षे येतील. तेव्हा मिसरातील सर्व समृद्धी विसरली जाईल आणि दुष्काळ देशाला गिळून टाकील. ³¹ मागून येणारा दुष्काळ इतका भयंकर असेल की देशातील ती समृद्धी आठवणारही नाही. ³² फारोला हे स्वप्न दोनदा पडले याचा अर्थ असा की, ही गोष्ट आमच्या पित्याने निश्चित ठरवली आहे आणि आमचा पिता ती लवकरच पूर्ण करील.

³³ म्हणून फारोने एखादा समजदार व ज्ञानी माणूस शोधावा आणि त्याला मिसर देशावर नेमावे. ³⁴ फारोने देशावर अधिकारी नेमावेत आणि समृद्धीच्या त्या सात वर्षांत मिसराच्या उत्पन्नाचा पाचवा हिस्सा गोळा करावा. ³⁵ येणाऱ्या या चांगल्या वर्षांतले सर्व अन्न त्यांनी जमा करावे, फारोच्या अधिकाराखाली धान्याचा साठा करावा, ते अन्न नगरांत ठेवावे आणि त्याचे रक्षण करावे. ³⁶ मिसर देशावर येणाऱ्या दुष्काळाच्या सात वर्षांसाठी ते अन्न देशाकरिता राखीव साठा होईल, म्हणजे देश दुष्काळाने नष्ट होणार नाही.”

येणाऱ्या वर्षांसाठी शहाणपणाची योजना

³⁷ ही योजना फारोला व त्याच्या सर्व सेवकांना चांगली वाटली. ³⁸ फारो आपल्या सेवकांना म्हणाला, “ज्याच्यात देवाचा आत्मा आहे असा हा मनुष्य—असा आपल्याला दुसरा कोणी सापडेल काय?” ³⁹ मग फारो योसेफाला म्हणाला, “देवाने तुला हे सर्व दाखवले आहे, म्हणून तुझ्याइतका समजदार व ज्ञानी कोणीही नाही. ⁴⁰ तू माझ्या घरावर अधिकारी होशील; माझी सर्व प्रजा तुझ्या आज्ञेप्रमाणे वागेल. फक्त राजासनापुरता मी तुझ्याहून मोठा असेन.” ⁴¹ फारो योसेफाला आणखी म्हणाला, “पाहा, मी तुला अवघ्या मिसर देशावर नेमले आहे.”

⁴² मग फारोने आपल्या हातातील शिक्क्याची अंगठी काढून योसेफाच्या हातात घातली, त्याला तलम तागाची वस्त्रे घातली आणि त्याच्या गळ्यात सोन्याची साखळी घातली. ⁴³ फारोने योसेफाला आपल्या दुसऱ्या रथात बसवले, आणि लोकांनी योसेफापुढे “गुडघे टेका!” अशी घोषणा केली. अशा रीतीने त्याने त्याला अवघ्या मिसर देशावर नेमले. ⁴⁴ फारो योसेफाला म्हणाला, “मी फारो आहे; तुझ्या परवानगीशिवाय अवघ्या मिसर देशात कोणीही हातपाय हलवणार नाही.” ⁴⁵ फारोने योसेफाला साफनथ-पानेह असे नाव दिले आणि ओनचा याजक पोटीफरा याची मुलगी आसनथ हिला त्याची पत्नी करून दिली. मग योसेफ मिसर देशावर अधिकार गाजवण्यास निघाला. ^a a v45 ओन हे मिसरातले एक प्रमुख नगर व सूर्यपूजेचे केंद्र होते—ग्रीक लोकांत ते हेलिओपोलिस म्हणून ओळखले जात असे, आजच्या कैरोजवळ.

⁴⁶ योसेफ मिसराचा राजा फारो याच्यापुढे उभा राहिला तेव्हा तो तीस वर्षांचा होता. फारोच्या समोरून निघून योसेफ अवघ्या मिसर देशातून फिरला. ⁴⁷ समृद्धीच्या त्या सात वर्षांत भूमीने भरपूर पीक दिले. ⁴⁸ मिसरात त्या सात वर्षांचे सर्व अन्न त्याने गोळा करून नगरांत साठवले; प्रत्येक नगराभोवतीच्या शेतांतले अन्न त्याने त्या त्या नगरात ठेवले. ⁴⁹ योसेफाने समुद्राच्या वाळूइतके धान्य साठवले—इतके पुष्कळ की त्याने मोजणे सोडून दिले, कारण ते मोजण्यापलीकडे होते. ⁵⁰ दुष्काळाची वर्षे येण्यापूर्वी ओनचा याजक पोटीफरा याची मुलगी आसनथ हिच्यापासून योसेफाला दोन पुत्र झाले. ⁵¹ योसेफाने आपल्या ज्येष्ठ पुत्राचे नाव मनश्शे ठेवले: “कारण आमच्या पित्याने माझे सर्व दुःख व माझ्या पित्याच्या घराची सारी आठवण विसरायला लावली.” ^b b v51 मनश्शे या नावाचा अर्थ “विसरायला लावणारा” असा आहे. ⁵² आणि दुसऱ्याचे नाव त्याने एफ्राईम ठेवले: “कारण माझ्या दुःखाच्या देशात आमच्या पित्याने मला फलदायी केले.” ^c c v52 एफ्राईम या नावाचा अर्थ “फलदायी” असा आहे.

⁵³ मिसर देशातील समृद्धीची ती सात वर्षे संपली, ⁵⁴ आणि योसेफाने सांगितल्याप्रमाणे दुष्काळाची सात वर्षे सुरू झाली. सर्व देशांत दुष्काळ पडला, पण अवघ्या मिसर देशात भाकर होती. ⁵⁵ जेव्हा अवघ्या मिसरात दुष्काळ पडला, तेव्हा लोक भाकरीसाठी फारोकडे ओरडू लागले. फारो सर्व मिसरी लोकांना म्हणाला, “योसेफाकडे जा; तो तुम्हांला सांगेल तसे करा.” ⁵⁶ अवघ्या देशभर दुष्काळ पसरला तेव्हा योसेफाने सर्व कोठारे उघडली आणि मिसरी लोकांना धान्य विकले, कारण मिसरात दुष्काळ भयंकर होता. ⁵⁷ आणि सगळ्या पृथ्वीवरून लोक योसेफाकडून धान्य विकत घेण्यास मिसरात आले, कारण अवघ्या पृथ्वीवर दुष्काळ भयंकर होता.