Firʼavnning notinch uyqusi
Fir'avn hech kim izohlay olmaydigan sigirlar va boshoqlar haqida tush ko'radi. Zindondan shoshilib olib chiqilgan Yusuf javobni Otamizga nisbat beradi, so'ng reja taklif qiladi: yetti yil davomida hosilning beshdan birini saqlash. U bir tongda mahbuslikdan hokimlikka ko'tariladi.
41 1Ikki yil toʻliq oʻtgach, Firʼavn tush koʻrdi: u Nil daryosi boʻyida turgan edi. 2Nildan yettita silliq va semiz sigir chiqib, qamishzor orasida oʻtlab yurdi. 3Ularning ortidan Nildan yana yettita xunuk va oriq sigir chiqib, daryo boʻyida ularning yonida turdi. 4Xunuk va oriq sigirlar yettita koʻrkam, semiz sigirni yeb qoʻydi. Shunda Firʼavn uygʻonib ketdi. 5U yana uxlab, ikkinchi tush koʻrdi: bitta poyada toʻla va yaxshi yettita boshoq oʻsib chiqdi. 6Ularning ortidan yana yettita boshoq unib chiqdi — oriq va sharq shamolidan qovjiragan. 7Oriq boshoqlar yettita toʻla va toʻq boshoqni yutib yubordi. Shunda Firʼavn uygʻondi — bu tush ekan. 8Ertalab uning koʻngli bezovta boʻldi. U odam yuborib, Misrning barcha sehrgarlari va barcha donishmandlarini chaqirtirdi. Firʼavn ularga tushlarini aytib berdi, lekin hech biri uning uchun ularni taʼbirlay olmadi.
9Shunda bosh soqiy Firʼavnga dedi: “Bugun men oʻz gunohlarimni esladim. 10Firʼavn oʻz xizmatkorlaridan gʻazablanib, meni bosh novvoy bilan birga qoʻriqchilar boshligʻining uyida qamab qoʻygan edi. 11Men ham, u ham oʻsha kechasi tush koʻrdik, har birimizning tushimiz oʻz maʼnosiga ega edi. 12Yonimizda qoʻriqchilar boshligʻining xizmatkori — bir yosh ibroniy yigit bor edi. Biz unga tushlarimizni aytib berdik, u esa har birini oʻz maʼnosiga koʻra taʼbirlab berdi. 13U bizga qanday taʼbirlagan boʻlsa, shunday boʻldi ham: men oʻz lavozimimga qaytarildim, boshqasi esa dorga osildi.”
14Firʼavn Yusufni chaqirtirdi, uni zindondan shoshilinch olib chiqishdi. U soch-soqolini oldirib, kiyimlarini almashtirib, Firʼavn huzuriga keldi. 15Firʼavn Yusufga dedi: “Men bir tush koʻrdim, uni hech kim taʼbirlay olmayapti. Sen haqingda eshitdimki, tushni eshitsang, uni taʼbirlay olar ekansan.”
16“Buni men oʻzimcha qila olmayman, — javob berdi Yusuf. — Otamiz Firʼavnga xayrli javob beradi.”
17Shunda Firʼavn Yusufga dedi: “Tushimda men Nil daryosi boʻyida turgan edim. 18Nildan yettita semiz va silliq sigir chiqib, qamishzor orasida oʻtlab yurdi. 19Soʻng ularning ortidan yana yettita sigir chiqdi — juda oriq, juda xunuk, eti qovushgan — butun Misr yurtida bunaqasini hech koʻrmagan edim. 20Oriq va xunuk sigirlar avvalgi yettita semiz sigirni yeb qoʻydi. 21Lekin ularni yeb boʻlganidan keyin ham, buni sezib boʻlmasdi, chunki ular avvalgidek xunukligicha qolaverdi. Shunda men uygʻonib ketdim. 22Tushimda yana koʻrdim: bitta poyada toʻla va yaxshi yettita boshoq oʻsib chiqdi. 23Ularning ortidan yana yettita boshoq unib chiqdi — soʻlgan, oriq va sharq shamolidan qovjiragan. 24Oriq boshoqlar yettita yaxshi boshoqni yutib yubordi. Buni sehrgarlarga aytdim, lekin hech biri menga tushuntirib berolmadi.”
25Yusuf Firʼavnga dedi: “Firʼavnning tushlari bitta narsani anglatadi: Otamiz Oʻzi nima qilmoqchi ekanini Firʼavnga oshkor qildi. 26Yettita yaxshi sigir — yetti yil, yettita yaxshi boshoq ham yetti yil: bu bitta tushdir. 27Ularning ortidan chiqqan yettita oriq va xunuk sigir — yetti yil, sharq shamolidan qovjiragan yettita boʻsh boshoq esa yetti yillik ocharchilikdir. 28Firʼavnga aytganim shu: Otamiz Oʻzi nima qilmoqchi ekanini Firʼavnga koʻrsatdi. 29Butun Misr yurti boʻylab yetti yil davomida katta moʻl-koʻlchilik keladi. 30Soʻng ularning ortidan yetti yillik ocharchilik keladi. Misrdagi butun moʻl-koʻlchilik unutiladi, ocharchilik esa yurtni yeb bitiradi. 31Yurtda moʻl-koʻlchilik unutiladi, chunki keyin keladigan ocharchilik juda ogʻir boʻladi. 32Firʼavnning tushi ikki marta takrorlangani — Otamiz bu ishni qatʼiy belgilab qoʻyganini va Otamiz buni tez orada amalga oshirishini bildiradi.
33Shunday ekan, Firʼavn zukko va dono bir kishini topib, uni Misr yurti ustidan tayinlasin. 34Firʼavn ish koʻrib, yurt ustidan nazoratchilar tayinlasin va moʻl-koʻl yetti yil davomida Misr hosilining beshdan birini olsin. 35Ular kelayotgan shu yaxshi yillarning barcha oziq-ovqatini yigʻib olsinlar, Firʼavn qoʻli ostida shaharlarda don-dunni oziq sifatida saqlasinlar va uni qoʻriqlasinlar. 36Oʻsha oziq-ovqat Misr yurtiga keladigan yetti yillik ocharchilik davrida yurt uchun zaxira boʻladi, toki yurt ocharchilikdan nobud boʻlmasin.”
Kelgusi yillar uchun dono reja
37Bu reja Firʼavnga ham, uning barcha xizmatkorlariga ham maʼqul tushdi. 38Firʼavn oʻz xizmatkorlariga dedi: “Shunday kishini, oʻzida Xudoning Ruhi boʻlgan odamni topa olarmikinmiz?” 39Firʼavn Yusufga dedi: “Xudo bularning barchasini senga koʻrsatgan ekan, sendan koʻra zukko va dono hech kim yoʻq. 40Sen mening uyim ustidan hukmdor boʻlasan, butun xalqim sening amringga boʻysunadi. Faqat taxtda men sendan ulugʻroq boʻlaman.” 41Firʼavn Yusufga yana dedi: “Mana, men seni butun Misr yurti ustidan tayinladim.”
42Firʼavn oʻz qoʻlidan muhrli uzugini chiqarib, Yusufning qoʻliga taqdi, unga zigʻir matodan tikilgan nozik kiyim kiydirdi va boʻyniga oltin zanjir osdi. 43Firʼavn Yusufni oʻzining ikkinchi jang aravasiga mindirdi, uning oldidan odamlar: “Tiz choʻkinglar!” deb jar solib yurdi. Shunday qilib, uni butun Misr yurti ustidan tayinladi. 44Firʼavn Yusufga dedi: “Men Firʼavnman. Sensiz butun Misr yurtida hech kim na qoʻlini, na oyogʻini qimirlata olmaydi.” 45Firʼavn Yusufga Zofnat-Paneah degan ism qoʻydi va unga On shahri kohini Potifaraning qizi Asnatni xotinlikka berdi. Shundan soʻng Yusuf Misr yurti boʻylab chiqib ketdi. a a v45 On — yirik Misr shahri va quyoshga sigʻinish markazi boʻlib, yunonlarga Geliopol nomi bilan tanish edi; hozirgi Qohira yaqinida joylashgan.
46Yusuf Misr podshosi Firʼavn huzurida turganida oʻttiz yoshda edi. U Firʼavn huzuridan chiqib, butun Misr yurtini kezib chiqdi. 47Moʻl-koʻl yetti yil davomida yer serhosil boʻldi. 48U Misrdagi yetti yilning barcha oziq-ovqatini toʻplab, shaharlarda saqladi; har bir shaharda uning atrofidagi dalalarning oziq-ovqatini jamladi. 49Yusuf dengiz qumidek koʻp don-dun toʻpladi — shu qadar koʻp ediki, oxiri hisoblashni toʻxtatdi, chunki uni sanab boʻlmasdi. 50Ocharchilik yillari boshlanmasdan avval, On shahri kohini Potifaraning qizi Asnatdan Yusufning ikki oʻgʻli tugʻildi. 51Yusuf toʻngʻichiga Manashe deb ism qoʻydi: “Chunki Otamiz menga barcha mashaqqatimni va otamning butun xonadonini unuttirdi.” b b v51 Manashe ismi “unuttiruvchi” degan maʼnoni bildiradi. 52Ikkinchisiga esa Efrayim deb ism qoʻydi: “Chunki Otamiz meni azob-uqubat chekkan yurtimda serhosil qildi.” c c v52 Efrayim ismi “serhosil” degan maʼnoni bildiradi.
53Misr yurtidagi moʻl-koʻl yetti yil nihoyasiga yetdi. 54Yusuf aytganidek, yetti yillik ocharchilik boshlandi. Ocharchilik har bir yurtni qamrab oldi, lekin butun Misr yurtida non bor edi. 55Ocharchilik butun Misrni qamrab olganda, xalq non soʻrab Firʼavnga nola qildi. Firʼavn barcha misrliklarga: “Yusufning oldiga boringlar, u sizlarga nima desa, shuni qilinglar”, dedi. 56Ocharchilik butun yurt boʻylab yoyilganda, Yusuf barcha omborlarni ochib, misrliklarga don sotdi, chunki Misrda ocharchilik ogʻir edi. 57Butun yer yuzi Yusufdan don sotib olish uchun Misrga keldi, chunki ocharchilik butun yer yuzini qamrab olgan edi.