Aburahamu arondera umugeni wa Izaki
Aburahamu arungika umusuku wiwe akuze kuruta abandi kuri bene wabo kurondera umugore wa Isaka, amurahije Data wacu. Uwo musuku asaba ikimenyetso kidasanzwe ku iriba, Rebeka avomera ingamiya cumi imbere y'uko arangiza gusenga. Abajijwe atavyiziguye nimba azogenda, avuga ati: Nzogenda.
24 1Aburahamu yari ashaje, yari amaze imyaka myinshi, kandi Data wa twese yari yaramuhezagiye muri vyose. 2Aburahamu abwira umusuku wiwe mukuru, uwajejwe ivyo yari atunze vyose, ati: “Ndakwinginze, shira ukuboko kwawe munsi y’itako ryanje, a a v2 Gushira ukuboko munsi y’itako kwari ikimenyetso ca kera co gushinga indahiro ikomeye kandi ihamagaza. 3Nkurahize kuri Data w’ijuru n’isi, ngo ntuzane umugore w’umuhungu wanje mu bakobwa b’Abanyakanani, abo mbana, 4ahubwo uje mu gihugu canje no mu bene wacu, urondere umugore w’umuhungu wanje Izaki.”
5Umusuku aramubaza ati: “None umugore niyanka kunkurikira muri iki gihugu, mbega noshobora gusubiza umuhungu wawe mu gihugu wavuyemwo?”
6Aburahamu aramwishura ati: “Wiyubare ntuzosubize umuhungu wanje iyo. 7Data wa twese, Data w’ijuru, uwankuye mu nzu ya data no mu gihugu c’abo mu muryango wanje, uwamvugishije akandahira ati: ‘Iki gihugu nzogiha uruvyaro rwawe’ —ni we azorungika umumarayika wiwe imbere yawe, maze uzorondera umugore w’umuhungu wanje ng’aho. 8Ariko nimba atagukurikiye, uzoba ukuwe kuri iri rahiro ryanje; gusa ntuzosubize umuhungu wanje iyo.”
9Umusuku ashira ukuboko kwiwe munsi y’itako rya shebuja Aburahamu, aramurahira kuri ico kintu. 10Umusuku atora ingamiya cumi za shebuja, afata mu minwe ibintu vyiza vyose vya shebuja, aca aja i Aramu-Naharayimu, igisagara ca Nahori. b b v10 Aramu-Naharayimu bisobanura “Aramu y’inzuzi zibiri” —intara yo mu buraruko bwa Mezopotamiya aho abo mu muryango wa Aburahamu bakiba. 11Atuma ingamiya zipfukama hanze y’igisagara iruhande y’iriba ry’amazi ku mugoroba, igihe abagore basohoka baja kuvoma. 12Aca asenga ati: “Data wa databuja Aburahamu, ndakwinginze umpe amahirwe uno musi, kandi wereke urukundo rwawe rudahemuka kuri databuja Aburahamu. 13Ehe ndahagaze iruhande y’isoko ry’amazi, kandi abakobwa b’abantu bo mu gisagara barasohoka baza kuvoma. 14Umwigeme uwo nzobwira nti: ‘Ndakwinginze unteke inkongoro yawe ngo nywe’ —we akishura ati: ‘Nywa, n’ingamiya zawe nzozuhira’ —nabe ari we wageneye umusuku wawe Izaki. Ni ko nzomenyako wagiriye databuja urukundo rudahemuka.”
15Atarangiza kuvuga, Rebeka araza asohoka —umukobwa wa Betueli, mwene Milika uwari umugore wa Nahori, mwene wabo na Aburahamu— afise inkongoro yiwe ku bitugu. 16Uwo mwigeme yari mwiza cane, yari isugi nta mugabo yari yaramumenye. Amanuka ku isoko, yuzuza inkongoro yiwe, aca araduga. 17Umusuku aca amusanganira yiruka, ati: “Ndakwinginze umpe nywe utuzi duke two mu nkongoro yawe.”
18Na we ati: “Nywa, databuja.” Aca yihutira kumanura inkongoro yiwe ku bitugu, amuha anywa. 19Amaze kumuha anywa, aravuga ati: “N’ingamiya zawe nzozivomera, gushika zihaze kunywa.” 20Aca yihutira kwitura inkongoro yiwe mu mwubu, yongera kwiruka aja ku iriba, avomera ingamiya ziwe zose.
21Uwo mugabo aramwitegereza aceceka, kugira ngo amenye ko Data wa twese yagize urugendo rwiwe rushika neza canke oya. 22Ingamiya zimaze kunywa, uwo mugabo atora impeta y’izuru ya zahabu iremereye nk’igice ca gatanu c’ons, n’amakomo abiri ya zahabu y’amaboko yiwe aremereye nk’ons zine, 23aca aravuga ati: “Uri umukobwa wa nde? Ndakwinginze umbwire, mbega mu nzu ya so hoba hariho aho twoborera?”
24Aramwishura ati: “Ndi umukobwa wa Betueli, umuhungu Milika yavyariye Nahori.” 25Yongerako ati: “Dufise ivyatsi n’ibifungurwa vyinshi, n’aho kurara.”
26Maze uwo mugabo yunama aramya Data wa twese. 27Aravuga ati: “Hahezagirwe Data wa twese, Data wa databuja Aburahamu, atataye urukundo rwiwe rudahemuka n’ukwizigirwa kwiwe kuri databuja. Nanje, yanyoboye mu rugendo gushika mu nzu y’abo mu muryango wa databuja.”
28Maze uwo mwigeme yiruka, abwira abo mu rugo rwa nyina ivyo bintu. 29Rebeka yari afise musaza witwa Labani, maze Labani yiruka aja ku wo mugabo ku isoko. 30Abonye impeta y’izuru n’amakomo ku maboko ya mushikiwe, yumvise mushikiwe Rebeka avuga ati: “Ni ko uwo mugabo yambwiye,” aca aja ku wo mugabo —asanga ahagaze iruhande y’ingamiya ku isoko. 31Aravuga ati: “Ingira, wewe muhezagiwe n’Imana. Uhagarikiye iki hanze? Narateguye inzu n’aho ingamiya zoba.” 32Uwo mugabo yinjira mu nzu, bapakurura imizigo ku ngamiya. Ingamiya zihabwa ivyatsi n’ibifungurwa, na we ahabwa amazi yo kwoza ibirenge vyiwe n’ibirenge vy’abagabo bari kumwe na we. 33Bamushira imbere ibifungurwa, ariko aravuga ati: “Sinzofungura gushika mvuze ivyo mfise vyo kuvuga.” Labani na we ati: “Vuga.”
34Aca aravuga ati: “Ndi umusuku wa Aburahamu. 35Data wa twese yarahezagiye databuja cane, aramutungisha, amuha imikumbi y’intama n’impene, amasho y’inka, ifeza, zahabu, abaja n’abajakazi, ingamiya n’indogobwa. 36Sara, umugore wa databuja, yamuvyariye umuhungu mu busaza bwiwe; kandi Aburahamu yahaye Izaki ivyo atunze vyose. 37Databuja yarandahije ati: ‘Ntuzane umugore w’umuhungu wanje mu bagore b’Abanyakanani, abo nabana mu gihugu cabo, 38ahubwo uje mu nzu ya data, ku bene wacu, urondere umugore w’umuhungu wanje.’ 39Nabwiye databuja nti: ‘Kumbure umugore ntazonkurikira.’ 40Ariko yarambwiye ati: ‘Data wa twese, uwo ngendera imbere yiwe, azorungika umumarayika wiwe kumwe nawe, agire urugendo rwawe rushike neza, maze uzorondera umugore w’umuhungu wanje mu muryango wanje no mu nzu ya data. 41Uzoba ukuwe kuri iri rahiro ryanje nushika ku muryango wanje; nimba banse kukuyihereza, uzoba ukuwe kuri iri rahiro ryanje.’ 42Uno musi nshitse ku isoko, naravuze nti: ‘Data wa databuja Aburahamu, nimba uzogira urugendo rwanje rushike neza, 43ehe ndahagaze iruhande y’isoko ry’amazi. None umwigeme niyaza kuvoma, maze ndamubwire nti: “Ndakwinginze umpe utuzi duke two mu nkongoro yawe nywe,” 44na we akambwire ati: “Nywa, n’ingamiya zawe nzozivomera” —nabe ari we mugore Data wa twese yageneye umuhungu wa databuja.’ 45Ntarangiza gusenga mu mutima wanje, Rebeka araza asohoka, afise inkongoro yiwe ku bitugu, amanuka ku isoko, aravoma. Namubwiye nti: ‘Ndakwinginze ndeke nywe.’ 46Yihutira kumanura inkongoro yiwe ku bitugu, aravuga ati: ‘Nywa —n’ingamiya zawe nzozuhira.’ Nuko ndanywa, na we yuhira ingamiya. 47Ndamubaza nti: ‘Uri umukobwa wa nde?’ Na we ati: ‘Umukobwa wa Betueli, mwene Nahori, uwo Milika yamuvyariye.’ Aca nshira impeta ku izuru ryiwe n’amakomo ku maboko yiwe. 48Nuko nunama ndamya Data wa twese, nshemeza Data wa databuja Aburahamu, uwanyoboye mu nzira y’ukuri ngo ndondere umukobwa w’uwo mu muryango wa databuja ngo abe uw’umuhungu wiwe. 49None rero, nimba mugiye kugirira databuja urukundo rudahemuka n’ukuri, mumbwire; nimba atari ko, mumbwire, kugira ngo mbone uko nerekera iburyo canke ibumoso.”
50Labani na Betueli barishura bati: “Ivyo biva ku Mana; ntidushobora kuvuga iciza canke ikibi. 51Rebeka ari imbere yawe; mutware ugende —nabe umugore w’umuhungu wa shobuja, nk’uko Data wa twese yavuze.”
52Umusuku wa Aburahamu yumvise amajambo yabo, yunamira hasi imbere ya Data wa twese. 53Umusuku akura ibikoresho vya feza na zahabu n’impuzu, abiha Rebeka, kandi aha musaza wiwe na nyina ingabirano z’igiciro kinini. 54We n’abagabo bari kumwe na we barafungura, baranywa, bararara ng’aho. Mu gitondo bavyuka, aca aravuga ati: “Nungike nje kwa databuja.”
55Ariko musaza wiwe na nyina bati: “Uwo mwigeme nagume kumwe natwe nk’imisi cumi, hanyuma aze agende.”
56Ariko aravuga ati: “Ntimuntevye —Data wa twese yaragize urugendo rwanje rushika neza. Munungike, ndeke nje kwa databuja.”
57Baravuga bati: “Reka duhamagare uwo mwigeme tumubaze.” 58Bahamagara Rebeka baramubaza bati: “Mbega uzogenda n’uyu mugabo?” Na we ati: “Nzogenda.”
59Nuko barungika mushikiwabo Rebeka n’umurezi wiwe, kumwe n’umusuku wa Aburahamu n’abagabo biwe. 60Bahezagira Rebeka bati: “Mushiki wacu, ube nyina w’ibihumbi n’ibihumbi; uruvyaro rwawe ruzotware ibisagara vy’ababanka.” c c v60 Gufata irembo ry’umwansi kwasobanura gufata ububasha bwiwe; uwo muhezagiro usaba ko uruvyaro rwa Rebeka ruzonesha abazorurwanya.
61Rebeka n’abaja biwe baravyuka, baduga ku ngamiya, bakurikira uwo mugabo. Nuko umusuku atwara Rebeka, aca aragenda.
62Muri ico gihe Izaki yari avuye i Beeri-lahayi-royi, kuko yaba mu gihugu ca Negebu. 63Izaki asohoka aja kwiyumvira mu murima ku mugoroba; araramura amaso, abona ingamiya ziza. 64Na Rebeka araramura amaso, abonye Izaki, amanuka ku ngamiya yiwe. 65Abaza umusuku ati: “Ni nde wa mugabo agenda mu murima aza kudusanganira?” Na we yishura ati: “Ni databuja.” Aca atora umwitwikiro wiwe aritwikira.
66Maze umusuku abwira Izaki ibintu vyose yari yakoze. 67Izaki amwinjiza mw’ihema rya nyina Sara, yabira Rebeka, aramukunda. Nuko Izaki arahozwa inyuma y’urupfu rwa nyina.