Caritane Rama kita ing Pangadilan
Ditakoni apa tudhuhan iku bener, Stefanus mangsuli nganggo sakabèhé lelakoné Israèl: Rama kita ngatingal marang Abraham, Yusuf, Musa sing ditampik bangsané dhéwé, pedhèt emas, padaleman sing ora tau dibutuhaké. Panjenengané nyebut para pamiyarsané minangka ahli warisé leluhuré. Wong-wong mau mbenturi watu, lan panjenengané nyuwunaké pangapura kanggo wong-wong mau.
7 1Imam Agung banjur ndangu: “Apa prakara iki kabeh pancen bener?”
2Ature Stefanus: “Para sadherek lan para bapak, mugi sami midhangetaken: Rama kita ingkang mulya ngatingal dhateng leluhur kita Abraham nalika panjenenganipun taksih wonten ing tanah Mesopotamia, saderengipun manggen ing Haran,
3sarta paring dhawuh dhateng panjenenganipun: ‘Lungaa saka tanahmu lan sanak sadulurmu, menyanga ing tanah kang bakal Daktuduhake marang kowe.’
4Panjenenganipun lajeng nilar tanahipun tiyang Babil, saha manggen ing Haran. Sasampunipun bapakipun tilar donya, Rama kita lajeng ngalih panjenenganipun saking ngriku dhateng tanah punika, ingkang samangke panjenengan sami dedunung. 5Rama kita boten maringi tilaran punapa-punapa dhateng panjenenganipun ing tanah ngriku, sanadyan namung saukuran tlapakaning suku—ewadene Panjenenganipun prasetya badhe maringaken tanah punika dhateng panjenenganipun saha dhateng para turunipun sasampunipun panjenenganipun, minangka darbekipun, sanadyan nalika punika panjenenganipun dereng kagungan putra. 6Rama kita ugi ngandika bilih para turunipun badhe dados tiyang neneka wonten ing tanah sanes, dados abdi lan dipuntindhes laminipun kawan atus taun.
7‘Bangsa kang bakal diengabdeni dening para turunmu iku bakal Dakadili,’ mangkono pangandikane Rama kita, ‘lan sawuse iku, wong-wong mau bakal padha metu sarta ngabekti marang Aku ing panggonan iki.’
8Rama kita lajeng maringi prajanjian tetak dhateng panjenenganipun. Abraham lajeng peputra Iskak sarta netaki panjenenganipun ing dinten kaping wolu; Iskak peputra Yakub, lan Yakub peputra para leluhur kita ingkang kalih welas.
9Para leluhur kita, awit saking drengki dhateng Yusuf, lajeng sami nyade panjenenganipun dhateng tanah Mesir, nanging Rama kita nunggil kaliyan panjenenganipun, 10saha ngluwari panjenenganipun saking sakathahing karibedanipun, sarta maringi sih-rahmat lan kawicaksanan wonten ing ngarsanipun Prabu Pringon, ratuning Mesir, ingkang lajeng ngangkat panjenenganipun dados panguwasa ing tanah Mesir saha ing saindenging kadalemanipun Sang Prabu Pringon. 11Lajeng wonten paceklik lan kasangsaran ageng ing saindenging tanah Mesir tuwin tanah Kanaan, satemah para leluhur kita boten saged angsal tedha. 12Nalika Yakub midhanget bilih ing tanah Mesir wonten gandum, lajeng ngutus para leluhur kita dhateng ngrika ingkang sapisanan. 13Ing kekesahan ingkang kaping kalih, Yusuf mratelakaken sarirane dhateng para sadherekipun, satemah Sang Prabu Pringon midhanget bab kulawarganipun Yusuf. 14Yusuf lajeng utusan nimbali bapakipun, Yakub, saha sakathahing sanak sadherekipun, gunggungipun pitung dasa gangsal jiwa.
15Yakub lajeng tedhak dhateng tanah Mesir, sarta ing ngrika seda, dalah para leluhur kita. 16Layonipun lajeng kabekta wangsul dhateng Sikhem, saha kasarekaken ing pasarean ingkang sampun katumbas dening Abraham kanthi arta salaka saking para putranipun Hemor ing Sikhem.
17Nalika sampun celak wekdalipun prasetya ingkang kaparingaken dening Rama kita dhateng Abraham, bangsa punika saya wewah kathah lan tangkar-tumangkar ing tanah Mesir, 18ngantos jumeneng ratu sanes ingkang mrentah tanah Mesir, ingkang boten wanuh kaliyan Yusuf. 19Ratu punika tumindak julig dhateng bangsa kita saha nindhes para leluhur kita, dipunpeksa supados sami mbucal bayinipun piyambak ngantos pejah.
20Ing wekdal punika Musa miyos, sae warninipun wonten ing paningalipun Rama kita. Panjenenganipun kaopeni tigang wulan laminipun wonten ing dalemipun bapakipun. 21Lan nalika panjenenganipun kabucal, lajeng kapulung dening putrinipun Sang Prabu Pringon, saha kaopeni kadosdene putranipun piyambak. 22Musa kagulawenthah ing sadaya kawicaksananipun tiyang Mesir, saha santosa ing pangandika tuwin pandamelipun.
23Bareng yuswanipun sampun kawan dasa taun, panjenenganipun mantep ing karsa badhe niliki para sadherekipun, inggih punika bani Israel. 24Nalika mirsa salah satunggaling sadherekipun dipunkaniaya, panjenenganipun lajeng mbelani tiyang ingkang katindhes punika, saha males ukum kanthi mejahi tiyang Mesir wau. 25Panggalihipun, para sadherekipun badhe mangretos bilih Rama kita paring karahayon dhateng tiyang-tiyang wau srana astanipun, nanging tiyang-tiyang wau boten mangretos.
26Enjingipun panjenenganipun manggihi tiyang-tiyang wau nalika sami pasulayan, saha ngudi murih sami rukun malih, pangandikanipun: ‘He, sadulur-sadulur, kowe iki rak padha sadulur. Yagene kowe padha gawe piala marang pepadhamu?’ 27Nanging tiyang ingkang nganiaya pepadhanipun wau lajeng nyurung Musa, kaliyan wicanten: ‘Sapa kang ngangkat kowe dadi pangarsa lan hakim kanggo aku kabeh? 28Apa kowe arep mateni aku kaya anggonmu mateni wong Mesir wingi?’ 29Mireng tembung punika, Musa lajeng keplajeng saha gesang dados tiyang neneka ing tanah Midian, lan ing ngrika peputra kakung kalih.
30Sasampunipun kawan dasa taun, wonten malaekat ingkang ngatingal dhateng panjenenganipun ing ara-ara samun sacelakipun redi Sinai, wonten ing urubing latu grumbul ingkang murub. 31Musa mirsa prastawa punika lan gumun; nalika panjenenganipun nyaketi badhe ningali langkung cetha, lajeng wonten swantenipun Rama kita:
32‘Aku iki Allahe para leluhurmu—Allahe Abraham, Iskak lan Yakub.’ Musa gumeter, boten wani mandeng. 33Rama kita lajeng paring pangandika dhateng panjenenganipun: ‘Trumpahmu culna saka sikilmu, awit panggonan kang kokidaki iku lemah suci.’ 34Aku wis temenan ndeleng kasangsarane umatKu ing tanah Mesir, lan wis krungu pesambate, mula Aku wis tumurun arep ngluwari wong-wong mau. Saiki mangkata—Aku ngutus kowe menyang tanah Mesir.
35Musa punika, ingkang katampik dening tiyang-tiyang wau kaliyan wicanten, ‘Sapa kang ngangkat kowe dadi pangarsa lan hakim?’—inggih panjenenganipun punika ingkang kautus dening Rama kita dados pangarsa saha juru-pangluwar, lumantar astanipun malaekat ingkang ngatingal dhateng panjenenganipun ing grumbul wau. 36Panjenenganipun punika ingkang nuntun tiyang-tiyang wau medal, kanthi nindakaken kaelokan lan pratandha ing tanah Mesir, ing Saganten Abrit, saha ing ara-ara samun laminipun kawan dasa taun. 37Inggih Musa punika ingkang sampun ngandika dhateng bani Israel, ‘Rama kita bakal njumenengake sawijining nabi kaya aku iki tumrap kowe kabeh, saka ing antarane para sadulurmu.’ 38Inggih panjenenganipun punika ingkang wonten ing pasamuwan ara-ara samun sesarengan kaliyan malaekat ingkang ngandika dhateng panjenenganipun wonten ing redi Sinai, saha sesarengan kaliyan para leluhur kita—panjenenganipun nampeni pangandika ingkang gesang kangge kaparingaken dhateng kita.
39Para leluhur kita boten purun mbangun-turut dhateng panjenenganipun; malah sami nampik panjenenganipun, lan ing salebeting manahipun sami wangsul dhateng tanah Mesir, 40kaliyan wicanten dhateng Harun, ‘Gawea allah-allah kanggo aku kabeh, kang bakal padha ndhisiki lakuku. Dene Musa kang wis nuntun aku kabeh metu saka tanah Mesir iku, aku kabeh ora ngerti kepriye kadadeane.’ 41Ing dinten-dinten punika tiyang-tiyang wau sami ndamel reca pedhet, lajeng saos kurban dhateng brahala punika, saha sami ngwontenaken pahargyan kangge mahargya pakaryaning tanganipun piyambak. 42Nanging Rama kita lajeng mengo, saha masrahaken tiyang-tiyang wau supados sami nyembah bala-tentraning langit, kados ingkang sampun kaserat ing kitabing para nabi: ‘He, turune Israel, apa sajrone patang puluh taun ana ing ara-ara samun kowe wis padha nyaosake kewan sembelehan lan kurban marang Aku? 43Kowe malah padha nggotong tarube Molokh lan lintange allahmu Refan, yaiku reca-reca kang kokgawe dhewe kanggo koksembah; mulane kowe bakal Dakbuwang menyang sabrange tanah Babil.’
44Para leluhur kita kagungan Tarub Paseksen wonten ing ara-ara samun, kados ingkang sampun kadhawuhaken dening Panjenengane ingkang ngandika dhateng Musa supados damel tarub punika, cundhuk kaliyan tuladha ingkang sampun katingal dening panjenenganipun. 45Tarub punika lajeng kabekta lumebet dening para leluhur kita sesarengan kaliyan Yusak, nalika sami ngrebat tanahipun bangsa-bangsa ingkang katundhung dening Rama kita saking ngajengipun. Makaten ngantos jamanipun Prabu Dawud, 46ingkang pikantuk sih-rahmat wonten ing ngarsanipun Rama kita, saha nyuwun supados saged manggihaken palenggahan kagem Rama kita. 47Nanging Prabu Suleman ingkang mbangun padaleman kagem Panjenenganipun. 48Ewadene Ingkang Mahaluhur boten dedalem wonten ing griya ingkang kadamel dening tanganing manungsa, kados pangandikanipun nabi:
49‘Swarga iku dhamparKu, lan bumi iku ancik-anciking tlapakanKu. Omah kang kaya apa kang arep kokedegake kanggo Aku, mangkono pangandikane Rama kita, utawa ing ngendi papan palereremanKu? 50Apa dudu astaKu dhewe kang nitahake iki kabeh?’”
51“Dhuh, panjenengan sadaya tiyang ingkang wangkot, ingkang manah saha talinganipun boten tetak, panjenengan tansah nglawan Sang Roh Suci—kadosdene para leluhur panjenengan, makaten ugi panjenengan sadaya. 52Nabi pundi ingkang boten dipunkaniaya dening para leluhur panjenengan? Malah sami mejahi tiyang-tiyang ingkang sampun ngramalaken rawuhipun Sang Mahaadil—ingkang samangke sampun panjenengan cidrani lan panjenengan pejahi. 53Inggih panjenengan sadaya ingkang sampun nampeni angger-angger lumantar para malaekat, nanging boten netepi.”
54Bareng krungu prakara iku, wong-wong mau padha nepsu banget, sarta padha kerot-kerot waja nyawang Stefanus. 55Nanging Stefanus, kang kapenuhan ing Sang Roh Suci, tumenga marang langit, banjur weruh kamulyane Rama kita, sarta Gusti Yesus jumeneng ing satengene Rama kita. a a v55 Stefanus weruh Gusti Yesus jumeneng ing sandhinge Rama kita ana ing swarga—Sang Putra kang kaurmatan ana ing tengening Sang Rama, beda karo Sang Rama nanging tunggal ing kamulyan.
56Banjur ngucap: “Lah, aku weruh langit menga lan Putraning Manungsa jumeneng ing satengene Rama kita.”
57Nanging wong-wong mau padha nguwuh-nguwuh kanthi sora, karo nutupi kupinge, banjur bebarengan nempuh Stefanus. 58Stefanus banjur diglandhang metu saka kutha lan dibenturi watu. Dene para seksi padha nyelehake jubahe ing sangarepe sikile wong nom-noman kang jenenge Saulus.
59Nalika dibenturi watu, Stefanus sesambat kanthi sora: “Dhuh Gusti Yesus, mugi karsaa nampeni roh kawula.” b b v59 Ing sajroning sedane, Stefanus masrahake rohe marang Gusti Yesus—padha karo pandonga kang diaturake dening Gusti Yesus marang Sang Rama nalika ana ing kayu salib (Lukas 23:46). Ndedonga mangkono marang Gusti Yesus iku ngakoni Panjenengane minangka Gusti.
60Banjur jengkeng, lan sesambat kanthi sora: “Dhuh Gusti, dosa punika mugi sampun ngantos Paduka etangaken dhateng tiyang-tiyang punika.” Sawuse ngucapake mangkono, banjur seda.