Inkuru ya Data mu rubanza
Abajijwe niba ibirego ari ukuri, Sitefano asubiza avuga inkuru yose ya Isiraheli: Data wa twese abonekera Aburahamu, Yozefu, Musa wanzwe n'abe, akamasa ka zahabu, n'ingoro itigeze ikenerwa. Yita abamwumva abazungura ba ba se babo. Baramutera amabuye, nuko ababasabira imbabazi.
7 1Nuko umutambyi mukuru arabaza ati: “Ese ibyo ni ukuri?”
2Stefano aravuga ati: “Bavandimwe na ba data, nimwumve: Data wa twese w'ikuzo yabonekeye data wacu Aburahamu i Mezopotamiya, mbere y'uko atura i Harani,
3aramubwira ati: ‘Va mu gihugu cyawe no mu bwoko bwawe, ujye mu gihugu nzakwereka.’
4Ava mu gihugu cya Babiloni atura i Harani. Se amaze gupfa, Data amukura aho amushyira muri iki gihugu mutuyemo ubu. 5Ntiyamuhaye umurage muri cyo, naho ngo habe n'ikirenge kimwe cy'ubutaka, nyamara aramusezeranya ko kizaba umutungo we n'uw'abazamukomokaho, nubwo atari afite umwana. 6Data aravuga ko abazamukomokaho bazaba abimukira mu gihugu kitari icyabo, bagakora imirimo y'agahato kandi bagafatwa nabi imyaka magana ane.
7‘Nzacira urubanza ishyanga bakorera,’ ni ko Data yavuze, ‘hanyuma bazasohoka bansenge muri aha hantu.’
8Amuha isezerano ryo gukebwa. Aburahamu abyara Izaki, amukeba ku munsi wa munani; Izaki abyara Yakobo, na Yakobo abyara ba sekuruza cumi na babiri.
9Ba sekuruza bagira ishyari rya Yozefu, bamugurisha baramujyana mu Misiri, ariko Data ari kumwe na we, 10amukura mu byago bye byose, amuha kugirirwa neza n'ubwenge imbere ya Farawo umwami wa Misiri, maze amugira umutegetsi wa Misiri n'inzu ye yose. 11Hanyuma habaho inzara n'imibabaro myinshi muri Misiri yose no muri Kanāni, ba data ntibabona ibyokurya. 12Yakobo yumvise ko mu Misiri hari imyaka, atuma ba data yo bwa mbere. 13Ubwa kabiri, Yozefu yimenyekanisha kuri bene se, maze Farawo amenya umuryango wa Yozefu. 14Nuko Yozefu atuma intumwa kuzana se Yakobo na bene wabo bose, abantu mirongo irindwi na batanu bose hamwe.
15Nuko Yakobo amanuka ajya mu Misiri, arapfa we na ba data. 16Bajyanwa i Shekemu, babahamba mu mva Aburahamu yari yaraguze ifeza kuri bene Hamori i Shekemu.
17Uko igihe cy'isezerano Data yari yarahaye Aburahamu cyegeraga, abantu baragwira bororoka mu Misiri, 18kugeza ubwo muri Misiri havuka undi mwami utari uzi Yozefu. 19Uwo mwami akoresha ubwoko bwacu uburiganya, agirira nabi ba data, abategeka guta impinja zabo ngo zipfe.
20Icyo gihe ni bwo Musa yavutse, akaba mwiza imbere ya Data. Arererwa amezi atatu mu nzu ya se. 21Ubwo yatawe, umukobwa wa Farawo aramutoragura amugira nk'umwana we, aramurera. 22Musa yigishwa ubwenge bwose bw'Abanyamisiri, akaba afite imbaraga mu magambo no mu bikorwa.
23Amaze imyaka mirongo ine, yiyemeza kugendera bene wabo, bene Isiraheli. 24Abonye umwe muri bo bamugirira nabi, arengera uwo bakandamiza, amuhōrera yica wa Munyamisiri. 25Yibwiraga ko bene wabo bari kumva ko Data yabahaye agakiza biciye ku kuboko kwe, ariko ntibasobanukirwa.
26Bukeye arabasanga barwana, agerageza kubunga, arababwira ati: ‘Yemwe bagabo, muri abavandimwe. Kuki mugirirana nabi?’ 27Ariko wa muntu wagiriraga nabi mugenzi we ahutaza Musa, aramubwira ati: ‘Ni nde wakugize umutegetsi n'umucamanza wacu? 28Urashaka kunyica nk'uko wishe wa Munyamisiri ejo?’ 29Ku ijambo iryo, Musa arahunga, aba umwimukīra mu gihugu cya Midiyani, aho yabyariye abahungu babiri.
30Hashize imyaka mirongo ine, umumarayika aramubonekera mu butayu bw'umusozi wa Sinayi, mu birimi by'umuriro w'igihuru cyaka. 31Musa abibonye aratangara; uko yegera yitegereza neza, ijwi rya Data riravuga riti:
32‘Ndi Imana ya ba sokuruza—Imana ya Aburahamu, iya Izaki n'iya Yakobo.’ Musa ahinda umushyitsi, ntiyubahuka kureba. 33Nuko Data aramubwira ati: ‘Kuramo inkweto mu birenge byawe, kuko uhagaze ahantu hera.’ 34Rwose nabonye imibabaro y'ubwoko bwanjye muri Misiri, numvise ugutaka kwabo, ndamanuka ngo mbakize. None genda—ndagutuma muri Misiri.
35Uyu Musa bari baranze bavuga bati: ‘Ni nde wakugize umutegetsi n'umucamanza?’—ni we Data yatumye ngo abe umutegetsi n'umucunguzi, biciye ku kuboko k'umumarayika wamubonekeye mu gihuru. 36Uyu muntu ni we wabakuye, akora ibitangaza n'ibimenyetso mu gihugu cya Misiri, ku Nyanja Itukura no mu butayu mu myaka mirongo ine. 37Uyu ni Musa wabwiye bene Isiraheli ati: ‘Data azabazanira umuhanuzi nkanjye, akomoka muri bene wanyu.’ 38Uyu ni we wari mu iteraniro mu butayu ari kumwe n'umumarayika wamuvuganaga ku musozi wa Sinayi, na ba data—yakira amagambo mazima ngo aduhe.
39Ba data banze kumwumvira; baramwanga, mu mitima yabo basubira i Misiri, 40babwira Aroni bati: ‘Turemere imana zo kutuyobora. Naho uyu Musa wadukuye mu gihugu cya Misiri, ntituzi icyamubayeho.’ 41Icyo gihe baremye ikimasa, batura igitambo kiriya gishushanyo, bishimira ibyo amaboko yabo yakoze. 42Ariko Data arahindukira, abareka ngo baramye ingabo zo mu ijuru, nk'uko byanditswe mu gitabo cy'abahanuzi ngo: ‘Mbese mwanteguriye inyamaswa z'ibitambo n'amaturo mu myaka mirongo ine mu butayu, yemwe bo mu nzu ya Isiraheli? 43Mwaheka ihema rya Moleki n'inyenyeri y'imana yanyu Refani, ibishushanyo mwabumbye kugira ngo mubiramye; bityo nzabajyana kure cyane hakurya ya Babiloni.’
44Ba sogokuruza bacu bari bafite ihema ry'ubuhamya mu butayu, nk'uko uwavuganaga na Musa yamutegetse kuryubaka, akurikije igishushanyombonera yari yeretswe. 45Ba data bacu na bo barigemuranye bagera na Yozuwe, igihe banyaga ibihugu Data yirukanaga imbere yabo. Byakomeje bityo kugeza mu minsi ya Dawidi, 46we wagize ubuntu imbere ya Data maze asaba kubonera Data wa Yakobo aho aba. 47Ariko Salomo ni we wamwubakiye inzu. 48Nyamara Isumbabyose ntituraho mu nzu zubatswe n'amaboko y'abantu, nk'uko umuhanuzi avuga ati:
49‘Ijuru ni yo ntebe yanjye ya cyami, kandi isi ni yo kabaho nkandagizaho ibirenge. Ni inzu imeze ite mwanyubakira, ni ko Data avuga, cyangwa se ni hehe ahantu naruhukira? 50Mbese ukuboko kwanjye si ko kwaremye ibi byose?’
51“Yemwe bantu b'ibikanyonga, abatakebwe ku mutima no ku matwi, muhorana kurwanya Mwuka Muziranenge, nka ba sokuruza, namwe ni ko mumeze. 52Ni uwuhe muhanuzi ba sokuruza batatoteje? Bishe abatangarije hakiri kare kuza k'Uwo w'Umutungane, we muzagambaniye none mwamwishe. 53Mwe mwahawe amategeko biciye ku bamarayika, nyamara ntimwayakurikije.”
54Nuko bumvise ibyo bararakara cyane, bamuhekenyera amenyo. 55Ariko Sitefano wuzuye Mwuka Muziranenge, areba mu ijuru, abona ikuzo rya Data na Yezu ahagaze iburyo bwa Data. a a v55 Sitefano abona Yezu ahagaze iruhande rwa Data mu ijuru — Umwana wubahwa iburyo bwa Data, utandukanye na Data ariko asangira ikuzo rye.
56Aravuga ati: “Dore mbonye ijuru rikinguye n'Umwana w'umuntu ahagaze iburyo bwa Data.”
57Ariko baratakamba baranguruye ijwi, bitwikira amatwi, baramwirukaho bose. 58Baramujugunya hanze y'umujyi baramutera amabuye. Abahamya bashyira imyambaro yabo ku birenge by'umusore witwaga Sawuli.
59Mu gihe bamutera amabuye, Sitefano ararangurura ati: “Nyagasani Yezu, akira umwuka wanjye.” b b v59 Apfa, Sitefano aragaba umwuka we kuri Yezu — ryo sengesho Yezu yasenze Data ari ku musaraba (Luka 23:46). Kurisengera Yezu ni ukumwemera ko ari Nyagasani.
60Apfukama, ararangurura ijwi rirenga ati: “Nyagasani, ntsubabareho iki cyaha.” Amaze kuvuga atyo, arasinzira.