ڇپيل
ڪتاب

پيءُ جي ڪهاڻيءَ تي مقدمو

پڇيو وڃي ٿو ته ڇا الزام سچا آهن، ته ستفنس اسرائيل جي سڄي ڪهاڻيءَ سان جواب ڏئي ٿو: اسان جو پيءُ ابراهيم تي ظاهر ٿيو، يوسف، موسيٰ جنهن کي سندس پنهنجن رد ڪيو، سونو گابو، ۽ هيڪل جنهن جي ڪڏهن ضرورت ئي نه هئي. هو پنهنجن ٻڌندڙن کي سندن ابن ڏاڏن جا وارث سڏي ٿو. هو کيس سنگسار ڪن ٿا، ۽ هو انهن لاءِ معافي گهري ٿو.

اسان جو پيءُ آيتن ۾ ڳالهائي ٿو 3, 7, 32–34, 49–50

باب 7.

پوءِ سردار ڪاهن پڇيو تہ ”ڇا اهي ڳالهيون سچ آهن؟“

اسٽيفن چيو تہ ”اي ڀائرو ۽ ابا ڏاڏا، ٻڌو: جلوي وارو اسان جو پيءُ اسان جي ابي ابراهيم تي، حاران ۾ رهڻ کان اڳ، ميسوپوٽيميا ۾ ظاهر ٿي،

کيس چيائين تہ ’پنهنجي ملڪ ۽ مائٽن کي ڇڏي، انهيءَ ملڪ ڏانهن هليو وڃ جيڪو آءٌ تو کي ڏيکاريندس.‘

هو بابل وارن جي ملڪ مان نڪري حاران ۾ وڃي رهيو. سندس ابي جي وفات کان پوءِ اسان جي پيءُ کيس اتان هن ملڪ ۾ آندو جنهن ۾ اوهين هاڻي رهو ٿا. هن کيس ان ۾ ورثي طور هڪ پير جيتري زمين بہ نہ ڏنائين، پر واعدو ڪيائينس تہ اها زمين کيس ۽ سندس پويان اولاد کي ملڪيت طور ڏيندو، جيتوڻيڪ کيس ڪو ٻار نہ هو. اسان جي پيءُ اهو بہ فرمايو تہ سندس اولاد اهڙي ملڪ ۾ پرديسي ٿيندو جيڪو سندن پنهنجو نہ هوندو، ۽ چار سؤ ورهيه کين غلام بڻائي ستايو ويندو.

’جنهن قوم جي هو غلامي ڪندا، تنهن جو آءٌ انصاف ڪندس،‘ اسان جي پيءُ فرمايو، ’۽ ان کان پوءِ هو نڪري هن جاءِ تي منهنجي عبادت ڪندا.‘

هن کيس ختني جو عهد ڏنو. ابراهيم کان اسحاق پيدا ٿيو ۽ اٺين ڏينهن ختنو ڪيائينس؛ اسحاق کان يعقوب، ۽ يعقوب کان ٻارهن بزرگ پيدا ٿيا.

بزرگن يوسف سان حسد ڪري کيس مصر ۾ وڪڻي ڇڏيو، پر اسان جو پيءُ ساڻس گڏ هو، سندس سڀني ڏکن مان کيس ڇڏايائين، ۽ مصر جي بادشاهه فرعون جي اڳيان کيس مقبوليت ۽ حڪمت ڏنائين؛ تنهن کيس مصر ۽ پنهنجي سڄي گهراڻي تي حاڪم بڻايو. سڄي مصر ۽ ڪنعان تي ڏڪار ۽ وڏي تڪليف آئي، ۽ اسان جي ابن ڏاڏن کي کاڌو نہ مليو. جڏهن يعقوب ٻڌو تہ مصر ۾ اناج آهي، تڏهن اسان جي ابن ڏاڏن کي پهريون دفعو اتي موڪليائين. ٻيءَ دفعي يوسف پاڻ کي پنهنجن ڀائرن آڏو ظاهر ڪيو، ۽ فرعون کي يوسف جي گهراڻي جي خبر پئجي وئي. پوءِ يوسف پنهنجي ابي يعقوب ۽ سڀني مائٽن کي گهرايو، جيڪي سڀ گڏي پنجهتر ماڻهو هئا.

پوءِ يعقوب مصر ۾ هليو ويو، ۽ اتي هو ۽ اسان جا ابا ڏاڏا مري ويا. انهن کي شڪم ۾ واپس آندو ويو، ۽ انهيءَ قبر ۾ دفن ڪيو ويو جيڪا ابراهيم شڪم ۾ حمور جي پٽن کان چانديءَ جي عيوض خريد ڪئي هئي.

جڏهن انهيءَ واعدي جو وقت ويجهو آيو جيڪو واعدو اسان جي پيءُ ابراهيم سان ڪيو هو، تڏهن مصر ۾ قوم وڌي ۽ گھڻي ٿي وئي، جيستائين مصر تي ٻيو بادشاهه بيٺو جنهن يوسف کي نہ سڃاتو. هن بادشاهه اسان جي قوم سان چالاڪي ڪئي ۽ اسان جي ابن ڏاڏن سان بدسلوڪي ڪئي، ايتري قدر جو کين مجبور ڪيائين تہ پنهنجن ننڍن ٻارن کي مرڻ لاءِ ڇڏي ڏين.

انهيءَ وقت موسيٰ پيدا ٿيو، جيڪو اسان جي پيءُ جي نظر ۾ سهڻو هو. ٽي مهينا پنهنجي ابي جي گهر ۾ پاليو ويو. جڏهن کيس ڇڏي ڏنو ويو، تڏهن فرعون جي ڌيءَ کيس پاڻ وٽ کڻي پنهنجو پٽ بڻائي پاليائين. موسيٰ کي مصرين جي سڄي حڪمت جي تعليم ڏني وئي، ۽ هو ڳالهائڻ ۽ ڪم ڪرڻ ۾ طاقتور هو.

جڏهن هو چاليهن ورهين جو ٿيو، تڏهن دل ۾ ارادو ڪيائين تہ پنهنجن ڀائرن، يعني اسرائيل جي پٽن کي ڏسڻ وڃي. جڏهن انهن مان هڪ کي ظلم سهندي ڏٺائين، تڏهن مظلوم جي حمايت ڪيائين ۽ مصريءَ کي ماري ڪڍي مظلوم جو بدلو ورتائين. هن سمجهيو تہ سندس ڀائر سمجهي وٺندا تہ اسان جو پيءُ سندس هٿان کين نجات ڏئي رهيو آهي، پر هنن نہ سمجهيو.

ٻئي ڏينهن هو انهن وٽ پهتو جڏهن اهي وڙهي رهيا هئا، ۽ کين صلح ڪرائڻ جي ڪوشش ڪيائين، چيائين تہ ’اي ماڻهو، اوهين ڀائر آهيو. هڪ ٻئي سان ڇو ڏاڍائي ٿا ڪريو؟‘ پر جيڪو پنهنجي پاڙيسري سان ظلم ڪري رهيو هو، تنهن موسيٰ کي پري ڌڪي چيو تہ ’تو کي اسان تي حاڪم ۽ منصف ڪنهن مقرر ڪيو؟ ڇا تون مون کي بہ ماري وجهڻ ٿو گهرين جيئن تو ڪالهه مصريءَ کي ماريو هو؟‘ هن ڳالهه تي موسيٰ ڀڄي ويو ۽ مدين جي ملڪ ۾ پرديسي ٿي رهيو، جتي سندس ٻه پٽ پيدا ٿيا.

چاليهن ورهين کان پوءِ سينا جبل جي بيابان ۾ ٻرندڙ ٻوٽي جي شعلي ۾ هڪ ملائڪ کيس ظاهر ٿيو. موسيٰ اهو ڏسي حيران ٿي ويو؛ جڏهن ويجهو ٿي ڏسڻ لڳو، تڏهن اسان جي پيءُ جو آواز آيو تہ

’آءٌ تنهنجي ابن ڏاڏن جو خدا آهيان، يعني ابراهيم، اسحاق ۽ يعقوب جو خدا.‘ موسيٰ ڏڪڻ لڳو ۽ ڏسڻ جي همت نہ ڪيائين. پوءِ اسان جي پيءُ کيس فرمايو تہ ’پنهنجي پيرن مان چپل لاهي ڇڏ، ڇاڪاڻ تہ جنهن جاءِ تي تون بيٺو آهين سا پاڪ زمين آهي.‘ مون پنهنجي قوم جو مصر ۾ ڏک ضرور ڏٺو آهي، سندن ڪراهه ٻڌي آهي، ۽ کين ڇڏائڻ لاءِ هيٺ لهي آيو آهيان. هاڻي هل، آءٌ تو کي مصر ڏانهن موڪليان ٿو.

هي اهو موسيٰ آهي جنهن کي هنن رد ڪري چيو تہ ’تو کي حاڪم ۽ منصف ڪنهن ڪيو؟‘—تنهن کي اسان جي پيءُ حاڪم ۽ ڇوٽڪارو ڏيندڙ ڪري موڪليو، انهيءَ ملائڪ جي هٿان جيڪو کيس ٻوٽي ۾ ظاهر ٿيو هو. هن مصر جي ملڪ ۾، ڳاڙهي سمنڊ تي ۽ چاليهن ورهين تائين بيابان ۾ عجب ۽ نشان ڏيکاريندي کين ڪڍي آندو. هي اهو موسيٰ آهي جنهن اسرائيل جي پٽن کي چيو تہ ’اسان جو پيءُ اوهان لاءِ اوهان جي ڀائرن مان مون جهڙو هڪ نبي اُٿاريندو.‘ هي اهو آهي جيڪو بيابان ۾ جماعت جي وچ ۾ هو، ۽ سينا جبل تي ساڻس ڳالهائيندڙ ملائڪ ۽ اسان جي ابن ڏاڏن سان گڏ هو، ۽ اسان کي ڏيڻ لاءِ جيئرا ڪلام حاصل ڪيائين.

اسان جا ابا ڏاڏا سندس فرمانبرداري ڪرڻ نہ چاهيندا هئا؛ هنن کيس رد ڪيو ۽ پنهنجين دلين ۾ مصر ڏانهن موٽي ويا، هارون کي چيائون تہ ’اسان لاءِ اهڙا معبود ٺاهه جيڪي اسان جي اڳيان هلن. هي موسيٰ جنهن اسان کي مصر جي ملڪ مان ڪڍيو، تنهن کي ڇا ٿيو، سو اسان کي خبر ناهي.‘ هنن انهن ڏينهن ۾ ڳئون جي ٻچي جو بت ٺاهيو، بت آڏو قربانيءَ جي نذر چاڙهي، ۽ پنهنجن هٿن جي ٺاهيل شيءِ تي خوشيون ملهايائون. پر اسان جي پيءُ منهن موڙي کين آسمان جي لشڪر جي پوڄا ڪرڻ لاءِ حوالي ڪري ڇڏيو، جيئن نبين جي ڪتاب ۾ لکيل آهي تہ ’اي اسرائيل جا گهراڻا، ڇا اوهان چاليهن ورهين تائين بيابان ۾ مون لاءِ ذبح ٿيل جانور ۽ قربانيون آنديون هيون؟ اوهان مولوڪ جو خيمو ۽ پنهنجي معبود رفان جو تارو کنيو، اهي بت جيڪي اوهان انهن جي پوڄا لاءِ ٺاهيا؛ تنهنڪري آءٌ اوهان کي بابل کان بہ پري جلاوطن ڪندس.‘

بيابان ۾ اسان جي ابن ڏاڏن وٽ شاهديءَ جو خيمو هو، جيئن موسيٰ سان ڳالهائيندڙ کيس حڪم ڏنو هو تہ انهيءَ نموني موجب ٺاهي جيڪو هن ڏٺو هو. اسان جي ابن ڏاڏن پوءِ ان کي يشوع سان گڏ آندو، جڏهن هنن انهن قومن جي ملڪ تي قبضو ڪيو جن کي اسان جي پيءُ سندن اڳيان ڪڍي ڇڏيو. ائين داؤد جي ڏينهن تائين رهيو، جنهن اسان جي پيءُ وٽ مقبوليت لڌي ۽ اسان جي پيءُ لاءِ رهڻ جي جاءِ ڳولهڻ جي اجازت گهري. پر سليمان ئي هو جنهن هن لاءِ گهر ٺاهيو. تڏهن بہ سڀ کان مٿانهون انسان جي هٿن جي ٺاهيل گهرن ۾ نٿو رهي، جيئن نبي چوي ٿو تہ

’آسمان منهنجو تخت آهي، ۽ زمين منهنجي پيرن جي چوڪي آهي. اوهين منهنجي لاءِ ڪهڙو گهر ٺاهيندا، اسان جو پيءُ ٿو فرمائي، يا منهنجي آرام جي جاءِ ڪهڙي آهي؟ ڇا اهي سڀ شيون منهنجي هٿ نہ ٺاهيون؟‘

”اي سخت ڳچيءَ وارا ماڻهو، دل ۽ ڪنن ۾ اڻ ختنا، اوهين هميشه پاڪ روح جي مخالفت ٿا ڪريو؛ جهڙو اوهان جي ابن ڏاڏن ڪيو، تهڙو ئي اوهين ٿا ڪريو. نبين مان ڪهڙي نبي کي اوهان جي ابن ڏاڏن نہ ستايو؟ هنن انهن کي ماري ڇڏيو جن سچار جي اچڻ جي اڳواٽ خبر ڏني، جنهن کي اوهان هاڻي پڪڙائي ماريو آهي. اوهان جن شريعت ملائڪن جي وسيلي ورتي، پر ان تي عمل نہ ڪيو.“

جڏهن هنن اهي ڳالهيون ٻڌيون تہ ڏاڍا ڪاوڙجي پيا ۽ مٿس ڏند ڪرٽڻ لڳا. پر اسٽيفن پاڪ روح سان ڀرجي آسمان ڏانهن نهاريو ۽ اسان جي پيءُ جو جلوو ۽ اسان جي پيءُ جي ساڄي هٿ پاسي بيٺل يسوع کي ڏٺائين. a a v55 اسٽيفن آسمان ۾ يسوع کي اسان جي پيءُ جي ڀرسان بيٺل ٿو ڏسي — فرزند پيءُ جي ساڄي هٿ تي معزز، پيءُ کان جدا ٿي بہ سندس جلوي ۾ شريڪ.

پوءِ چيائين تہ ”ڏسو، آءٌ آسمان کليل ۽ ابنِ آدم کي اسان جي پيءُ جي ساڄي هٿ پاسي بيٺل ٿو ڏسان.“

پر هنن وڏي آواز سان رڙيون ڪري، ڪنن تي هٿ رکي مٿس ڪاهي پيا. هنن کيس شهر کان ٻاهر ڪڍي سنگسار ڪيو. شاهدن پنهنجا چوغا ساؤل نالي هڪ جوان جي پيرن وٽ رکيا.

جڏهن هو کيس سنگسار ڪري رهيا هئا، تڏهن اسٽيفن دانهن ڪري چيو تہ ”اي خداوند يسوع، منهنجو روح قبول ڪر.“ b b v59 مرندي اسٽيفن پنهنجو روح يسوع جي سپرد ڪري ٿو — جيڪا دعا يسوع صليب تي پيءُ کي ڪئي هئي (لوقا 23:46)، اها ئي يسوع کي ڪرڻ کيس خداوند طور مڃڻ آهي.

گوڏا ڀري وڏي آواز سان دانهن ڪيائين تہ ”اي خداوند، هيءُ گناهه هنن جي حساب ۾ نہ رک.“ پوءِ ننڊ ۾ پئجي ويو.