Usa ka Hari nga Walay Kalinaw
Gipugos ni Nebucadnezar ang iyang mga maalamon nga isulti ang damgo mismo, dili lang ang kahulogan niini, ug gisentensiyahan silang tanan sa kamatayon sa dihang wala sila makahimo. Nangayo si Daniel og panahon, nakighangyo sa iyang mga higala nga mangayo og kaluoy gikan sa atong Amahan, ug gihubit ang usa ka estatwa nga upat ka matang sa metal nga nadugmok sa usa ka bato nga gitabas nga dili pinaagi sa mga kamot.
2 1Sa ikaduhang tuig sa iyang paghari, si Nebucadnezar nagdamgo; naguol ang iyang espiritu ug nawala ang iyang tulog. 2Busa nagmando ang hari nga tawgon ang mga salamangkero, mga maghuhula, mga mamamarang, ug mga astrologo aron sultihan siya sa iyang mga damgo. Miabot sila ug mitindog atubangan sa hari. 3Miingon ang hari kanila, “Nagdamgo ako ug usa ka damgo, ug naguol ang akong espiritu nga gusto masayod sa damgo.”
4Unya miingon ang mga astrologo sa hari sa pinulongang Aramaiko, “Hari, mabuhi ka sa kahangtoran! Isulti sa imong mga sulugoon ang damgo, ug among ipadayag ang kahulogan niini.”
5Mitubag ang hari sa mga astrologo, “Lig-on ang akong mando: kon dili ninyo ako sultihan sa damgo ug sa kahulogan niini, pagawatas-watason kamo ug ang inyong mga balay himoong tinapok nga guba. 6Apan kon isulti ninyo ang damgo ug ang kahulogan niini, makadawat kamo gikan kanako ug mga gasa, mga ganti, ug dakong pasidungog. Busa isulti kanako ang damgo ug ang kahulogan niini.”
7Mitubag sila sa ikaduhang higayon, “Isulti sa hari ang damgo sa iyang mga sulugoon, ug among ihatag ang kahulogan niini.”
8Mitubag ang hari, “Nasayod gayod ako nga naningkamot kamo nga molugway sa panahon, kay nakita ninyo nga lig-on ang akong mando: 9Kon dili ninyo ako sultihan sa damgo, usa lamang ang hukom alang kaninyo. Nagkasabot kamo sa pagsulti ug bakak ug daotang mga pulong sa akong atubangan hangtod mausab ang mga panahon. Busa isulti kanako ang damgo, unya masayod ako nga makahimo kamo sa pagpadayag sa kahulogan niini.”
10Mitubag ang mga astrologo sa hari, “Walay tawo sa yuta nga makahimo sa gipangayo sa hari. Walay bisan unsang bantogan ug gamhanang hari nga nakapangayo ug sama niini gikan sa bisan kinsang salamangkero, maghuhula, o Caldeanhon.
11Lisod kaayo ang gipangayo sa hari; ang mga dios lamang, nga wala magpuyo uban sa mga tawo, ang makapadayag niini sa hari.”
12Tungod niini nasuko ug napungot pag-ayo ang hari, ug nagmando nga laglagon ang tanang maalamong tawo sa Babilonia. 13Busa migula ang mando nga patyon ang maalamong mga tawo, ug gipangita nila si Daniel ug ang iyang mga kauban aron patyon.
14Unya mitubag si Daniel kang Arioc, ang kapitan sa mga tigbantay sa hari, uban sa kaalam ug kabuot; migula si Arioc aron patyon ang maalamong mga tawo sa Babilonia. 15Nangutana siya kang Arioc, ang opisyal sa hari, “Nganong hilabihan kaayo ka bangis ang mando gikan sa hari?” Unya gipasabot kini ni Arioc kang Daniel. 16Busa misulod si Daniel ug nangayo sa hari ug panahon, aron mapadayag niya sa hari ang kahulogan.
17Unya mipauli si Daniel ug gisuginlan ang iyang mga kauban nga si Hananias, si Misael, ug si Azarias mahitungod sa maong butang, 18nga nag-awhag kanila sa pagpangamuyo ug kaluoy gikan sa atong Amahan sa langit mahitungod niining tinago, aron si Daniel ug ang iyang mga kauban dili malaglag uban sa ubang maalamong mga tawo sa Babilonia. 19Unya ang tinago gipadayag kang Daniel pinaagi sa panan-awon sa kagabhion, ug gidayeg ni Daniel ang atong Amahan sa langit. 20Miingon si Daniel: “Dayegon ang ngalan sa atong Amahan hangtod sa kahangtoran, kay ang kaalam ug gahom iya kaniya. 21Giusab niya ang mga panahon ug mga yugto; ginapapahawa niya ang mga hari ug ginapahimutang ang mga hari; ginahatagan niya ug kaalam ang mga maalamon ug kahibalo niadtong adunay pagsabot. 22Ginapadayag niya ang mga butang nga lawom ug tinago; nasayod siya sa anaa sa kangitngit, ug ang kahayag nagpuyo uban kaniya.
23Kanimo, ang Dios sa akong mga katigulangan, naghatag ako ug pagpasalamat ug pagdayeg, kay imong gihatagan ako ug kaalam ug gahom, ug karon imong gipahibalo kanako ang among gipangayo kanimo; imong gipahibalo kanamo ang butang sa hari.”
Gidala ni Daniel ang Tubag
24Busa miadto si Daniel kang Arioc, nga gitudlo sa hari aron laglagon ang maalamong mga tawo sa Babilonia, ug miingon, “Ayaw laglaga ang maalamong mga tawo sa Babilonia. Dad-a ako ngadto sa hari, ug ihatag ko kaniya ang kahulogan.”
25Unya dali nga gidala ni Arioc si Daniel atubangan sa hari ug miingon, “Taliwala sa mga binihag sa Juda nakakaplag ako ug usa ka tawo nga makasulti sa hari sa kahulogan.”
26Nangutana ang hari kang Daniel, nga gitawag ug Beltesazar, “Makasulti ka ba kanako sa damgo nga akong nakita ug sa kahulogan niini?”
27Mitubag si Daniel sa hari, “Walay maalamong tawo, maghuhula, salamangkero, o astrologo nga makapadayag sa tinago nga gipangutana sa hari.
28Apan ang atong Amahan sa langit nagapadayag sa mga tinago, ug iyang gipahibalo kang Haring Nebucadnezar kon unsa ang mahitabo sa ulahing mga adlaw. Ang imong damgo ug ang mga panan-awon sa imong hunahuna samtang naghigda ka sa imong higdaanan mao kini: a a v28 Ang “ulahing mga adlaw” nagtumong sa kataposang panahon sa kasaysayan sa dili pa tukoron sa Dios ang iyang walay kataposang gingharian.
29“Samtang naghigda ka sa higdaanan, O hari, ang imong mga hunahuna miliso ngadto sa mahitabo, ug ang tigpadayag sa mga tinago nagpakita kanimo kon unsa ang moabot.
30Apan kining tinago gipadayag kanako dili tungod kay aduna akoy labaw nga kaalam kay sa bisan kinsang buhi, kondili aron masayran sa hari ang kahulogan niini, ug imong masabtan ang mga hunahuna sa imong kasingkasing.
31“Nagtan-aw ka, O hari, ug nakita mo ang usa ka dakong rebulto. Kini nga rebulto, dako ug nagsidlak sa kahayag, mitindog sa imong atubangan, ug makalilisang ang panagway niini.
32Ang ulo sa rebulto lunsayng bulawan, ang dughan ug mga bukton niini plata, ang tiyan ug mga paa niini bronse, 33ang mga batiis niini puthaw, ang mga tiil niini may bahin nga puthaw ug may bahin nga yutang-kolonon.
34Samtang nagtan-aw ka, usa ka bato nga natibhang nga walay kamot miigo sa mga tiil sa rebulto nga puthaw ug yutang-kolonon, ug nagdugmok niini. b b v34 Ang bato nga natibhang nga walay kamot sa tawo nahimong usa ka bukid nga nagpuno sa tibuok yuta — ang gingharian nga gitukod sa atong Amahan pinaagi kang Jesus, nga dili gayod malaglag ug dili gayod mabalhin ngadto sa laing katawhan.
35Unya ang puthaw, yutang-kolonon, bronse, plata, ug bulawan nangadugmok nga dungan, nahimong sama sa tahop sa giokanan sa ting-init. Gipalid sila sa hangin, nga walay nahibilin nga timaan. Apan ang bato nga miigo sa rebulto nahimong usa ka dakong bukid nga nagpuno sa tibuok yuta.
36“Mao kini ang damgo. Karon among isulti sa hari ang kahulogan niini.
37Ikaw, hari, mao ang hari sa mga hari, nga gihatagan sa atong Amahan sa langit ug gingharian, gahom, kusog, ug himaya.
38Sa imong kamot iyang gibutang ang tanang katawhan, ang mga mananap sa kapatagan, ug ang mga langgam sa kalangitan, bisan asa sila magpuyo, nga naghimo kanimong magmamando kanilang tanan. Ikaw ang ulo nga bulawan.
39“Human kanimo mobangon ang laing gingharian, nga ubos kay sa imoha; unya ang ikatulong gingharian, nga bronse, nga magmando sa tibuok yuta.
40Ang ikaupat nga gingharian lig-on nga sama sa puthaw—ang puthaw nagbali ug nagdugmok sa tanan—ug sama sa puthaw nga nagdugmok niining tanan, kini magbali ug magdugmok kanila.
41Sama sa imong nakita nga mga tiil ug mga tudlo sa tiil—may bahin nga yutang-kolonon sa magkukulon, may bahin nga puthaw—kini mahimong usa ka binahinbahin nga gingharian; apan aduna kini pipila sa kusog sa puthaw, sama sa imong nakita nga puthaw nga gisagol sa humok nga yutang-kolonon.
42Sama nga ang mga tudlo sa tiil may bahin nga puthaw ug may bahin nga yutang-kolonon, mao usab nga ang gingharian may bahin nga lig-on ug may bahin nga daling mabuak.
43Sama sa imong nakita nga puthaw nga gisagol sa humok nga yutang-kolonon, ang mga tawo magsagol pinaagi sa kaminyoon apan dili magkahiusa, sama nga ang puthaw dili makasagol sa yutang-kolonon.
44“Sa mga adlaw niadtong mga haria ang atong Amahan sa langit magtukod ug usa ka gingharian nga dili gayod malaglag, ni ang pagmando niini ibilin sa laing katawhan. Kini magdugmok sa tanan niining mga gingharian ug magtapos kanila, ug kini magpabilin hangtod sa kahangtoran.
45Mao kini ang kahulogan sa panan-awon: ang bato nga natibhang gikan sa bukid, nga dili pinaagi sa mga kamot sa tawo, nagdugmok sa puthaw, bronse, yutang-kolonon, plata, ug bulawan. Ang atong bantogang Amahan nagpakita sa hari kon unsa ang mahitabo human niini. Ang damgo tinuod, ug kasaligan ang kahulogan niini.”
Usa ka Hari nga Nagpaubos atubangan sa atong Amahan
46Unya si Haring Nebucadnezar mihapa, miyukbo kang Daniel, ug nagmando nga hatagan siya ug halad ug insenso.
47Miingon ang hari kang Daniel, “Sa pagkatinuod ang imong Dios mao ang Dios sa mga dios, Ginoo sa mga hari, ug tigpadayag sa mga tinago, kay nakahimo ka sa pagpadayag niini.”
48Unya gipasidunggan sa hari si Daniel sa taas nga katungdanan, gihatagan siya ug daghang dagkong mga gasa, ug gihimo siyang magmamando sa tibuok lalawigan sa Babilonia ug pangulong pangulo sa tanan nitong maalamong mga tawo. 49Nangayo si Daniel sa hari, nga nagbutang kang Sadrac, Mesac, ug Abednego sa mga kalihokan sa lalawigan sa Babilonia; apan si Daniel nagpabilin sa ganghaan sa hari.
