Ratu kang Ora Tentrem
Nebukadnezar nuntut supaya para wong wicaksananipun nyariyosaken impènipun piyambak, boten namung tegesipun, lan ngukum pati sedaya nalika boten saged. Daniel nyuwun wekdal, nyuwun dhateng kanca-kancanipun supados nyenyuwun sih-piwelas saking Rama kita, lajeng nyariyosaken reca saking sekawan logam ingkang remuk dening sela ingkang kapethal tanpa tangan.
2 1Ing taun kang kapindho sajrone paprentahane, Sang Prabu Nebukadnezar supena; panggalihe goreh, sarta ora bisa saree. 2Mulane Sang Prabu dhawuh nimbali para ahli sihir, para juru japa, para tukang tenung, lan para ahli palintangan, supaya padha nerangake supenane marang panjenengane. Wong-wong mau padha teka lan ngadeg ana ing ngarsane Sang Prabu. 3Sang Prabu ngandika marang wong-wong mau: “Aku ngalami supena, lan atiku goreh kepengin ngerti tegese supena mau.”
4Banjur para ahli palintangan munjuk marang Sang Prabu nganggo basa Aram: “Dhuh Sang Prabu, mugi panjenengan sugeng ing salami-laminipun! Mugi panjenengan ngandikakaken supenanipun dhateng para abdi panjenengan, lajeng kawula sami badhe mratelakaken tegesipun.”
5Sang Prabu paring wangsulan marang para ahli palintangan: “Putusanku wis gumathok: yen kowe ora bisa nyritakake supenaku dalah tegese, kowe bakal padha dicincang, lan omah-omahmu bakal diremuk dadi jugrugan. 6Nanging yen kowe bisa nyritakake supena mau dalah tegese, kowe bakal padha nampa ganjaran, peparing, lan kaurmatan gedhe saka aku. Mulane critakna supenaku dalah tegese marang aku.”
7Wong-wong mau padha munjuk kaping pindhone: “Mugi Sang Prabu ngandikakaken supenanipun dhateng para abdinipun, lajeng kawula sami badhe ngaturaken tegesipun.”
8Sang Prabu paring wangsulan: “Aku ngerti kanthi cetha yen kowe padha golek wektu, amarga kowe padha weruh yen putusanku wis gumathok: 9Yen kowe ora nyritakake supenaku, mung ana siji paukuman kanggo kowe. Kowe wis padha sarujuk arep ngucapake tembung-tembung goroh lan ala ana ing ngarepku, nganti kahanan owah. Mulane critakna supenaku, temah aku bakal ngerti yen kowe pancen bisa mratelakake tegese.”
10Para ahli palintangan munjuk marang Sang Prabu: “Boten wonten tiyang satunggal kemawon ing bumi ingkang saged nindakaken punapa ingkang dipun pundhut Sang Prabu. Boten wonten ratu ingkang ageng tuwin kiyat ingkang nate nedha prakawis ingkang kados makaten dhateng ahli sihir, juru japa, utawi tiyang Kasdim pundi kemawon.
11Prakawis ingkang dipun pundhut Sang Prabu punika awrat sanget; namung para dewa kemawon, ingkang boten manggen ing antawisipun manungsa, ingkang saged mratelakaken dhateng Sang Prabu.”
12Mireng iku, Sang Prabu banjur duka yayah sinipi, sarta dhawuh supaya para wicaksana ing Babil kabeh ditumpes. 13Mulane metu dhawuh supaya para wicaksana padha dipateni, sarta Dhaniel dalah para kancane uga digoleki arep dipateni.
14Banjur Dhaniel mangsuli Ariokh, panglima pangreksaning Sang Prabu, kanthi wicaksana lan ngati-ati; Ariokh mau wis budhal arep mateni para wicaksana ing Babil. 15Dhaniel takon marang Ariokh, punggawane Sang Prabu: “Kenging punapa dhawuh saking Sang Prabu punika kok sanget kerasipun?” Ariokh banjur nerangake prakara iku marang Dhaniel. 16Dhaniel banjur sowan ing ngarsane Sang Prabu lan nyuwun wektu, supaya bisa mratelakake tegese supena mau marang Sang Prabu.
17Sawuse iku Dhaniel mulih menyang omahe lan nyritakake prakara mau marang para kancane, yaiku Hananya, Misael, lan Azarya, 18supaya padha nyuwun sih-kawelasan saka Rama kita ing swarga bab wewadi iku, supaya Dhaniel lan para kancane aja nganti katut ditumpes karo para wicaksana ing Babil liyane. 19Tumuli wewadi mau kawedharake marang Dhaniel sajrone wahyu ing wayah bengi, lan Dhaniel banjur memuji marang Rama kita ing swarga. 20Ature Dhaniel: “Pinujia asmane Rama kita salawas-lawase, awit kawicaksanan lan pangwasa iku kagungane. 21Panjenengane ngewahi mangsa lan wektu; nglengserake para ratu lan njumenengake para ratu; maringi kawicaksanan marang wong wicaksana lan kawruh marang wong kang duwe pangreten. 22Panjenengane mbabarake prakara kang jero lan sumimpen; Panjenengane mirsa apa kang ana ing pepeteng, lan pepadhang dumunung ana ing Panjenengane.
23Dhuh Paduka, Gusti Allah ingkang disembah para leluhur kawula, kawula ngaturaken panuwun saha pepujian, awit Paduka sampun maringi dhumateng kawula kawicaksanan saha pangwasa, saha sapunika Paduka sampun mratelakaken dhumateng kawula punapa ingkang kawula sami suwun dhateng Paduka; Paduka sampun nglairaken dhumateng kawula sadaya prakawisipun Sang Prabu.”
Dhaniel Ngaturake Wangsulan
24Mulane Dhaniel marani Ariokh, kang didhawuhi Sang Prabu supaya numpes para wicaksana ing Babil, sarta matur: “Sampun numpes para wicaksana ing Babil. Mugi kula panjenengan irid sowan dhateng ngarsanipun Sang Prabu, lajeng kula badhe ngaturaken tegesipun dhateng panjenenganipun.”
25Tumuli Ariokh enggal-enggal ngirid Dhaniel sowan ing ngarsane Sang Prabu, sarta munjuk: “Ing antawisipun para tawanan saking Yehuda, kawula manggih tiyang ingkang saged mratelakaken tegesipun supenan dhateng Sang Prabu.”
26Sang Prabu ndangu marang Dhaniel, kang uga diarani Beltsazar: “Apa kowe bisa nyritakake supena kang dakalami lan apa tegese?”
27Dhaniel munjuk wangsulan marang Sang Prabu: “Boten wonten tiyang wicaksana, juru japa, ahli sihir, utawi ahli palintangan ingkang saged mratelakaken wewados ingkang dipun dangokaken Sang Prabu.
28Nanging Rama kita ing swarga ingkang mbabar wewados, saha sampun nglairaken dhateng Sang Prabu Nebukadnezar punapa ingkang badhe kelampahan ing jaman wekasan. Supenanipun panjenengan saha wahyu ing panggalihipun panjenengan nalika panjenengan saree wonten ing paturon, inggih punika makaten: a a v28 Tembung “jaman wekasan” iku nuduhake jaman pungkasan ing sajarah, sadurunge Gusti Allah ngadegake Kratone kang langgeng.
29“Nalika panjenengan saree wonten ing paturon, dhuh Sang Prabu, panggalihipun panjenengan tumuju dhateng punapa ingkang badhe kelampahan, saha Ingkang mbabar wewados sampun ngatingalaken dhateng panjenengan punapa ingkang badhe kadadosan.
30Nanging wewados punika kawedharaken dhateng kawula, sanes amargi kawula langkung wicaksana tinimbang sadaya tiyang ingkang gesang, nanging supados Sang Prabu nguningani tegesipun, saha supados panjenengan mangertos osiking panggalihipun panjenengan.
31“Dhuh Sang Prabu, panjenengan mirsani, lah wonten reca ingkang ageng. Reca punika ageng sanget saha gilap cahyanipun, jumeneng wonten ing ngajeng panjenengan, saha wujudipun nggegirisi.
32Sirahing reca punika saking emas murni, dhadha saha lenganipun saking salaka, wetengipun saha pupunipun saking tembaga, 33sikilipun saking wesi, tlapakanipun saperangan saking wesi saperangan saking lempung.
34Nalika panjenengan saweg mirsani, wonten sela ingkang katugel tanpa tangan manungsa, ingkang nggebag tlapakaning reca ingkang saking wesi lan lempung wau, temah ajur. b b v34 Sela kang katugel tanpa tangan manungsa iku dadi gunung kang ngebaki salumahing bumi — yaiku Kraton kang diadegake dening Rama kita lumantar Gusti Yesus, kang ora bakal karusak lan ora bakal pindhah marang bangsa liya.
35Tumuli wesi, lempung, tembaga, salaka, saha emas wau sami ajur dados sawalmenipun, lajeng dados kados mrambut ing papan pangirikan nalika mangsa ketiga. Angin nyirnakaken sadaya wau, ngantos boten wonten tilasipun. Nanging sela ingkang natap reca wau dados redi ageng ingkang ngebaki salumahing bumi.
36“Makaten supenan wau. Sapunika kawula badhe ngaturaken tegesipun dhateng Sang Prabu.
37Panjenengan, dhuh Sang Prabu, inggih ratuning para ratu, ingkang sampun kaparingan Kraton, pangwasa, kakiyatan, saha kamulyan dening Rama kita ing swarga.
38Sadaya manungsa, kewan-kewan ing ara-ara, saha peksi-peksi ing awang-awang, wonten ing pundi kemawon anggenipun gesang, sampun kapasrahaken dening Panjenenganipun wonten ing asta panjenengan, satemah panjenengan kajumenengaken dados panguwasa tumrap sadayanipun. Panjenengan punika sirah ingkang saking emas wau.
39“Sasampunipun panjenengan, badhe ngadeg Kraton sanes, ingkang langkung andhap tinimbang Kraton panjenengan; lajeng Kraton ingkang kaping tiga, saking tembaga, ingkang badhe mengku salumahing bumi.
40Kraton ingkang kaping sakawan badhe kiyat kados wesi—awit wesi punika ngremuk saha ngajuraken samukawis—saha kadosdene wesi ingkang ngremuk sadaya punika, Kraton wau badhe ngremuk saha ngajuraken sadayanipun.
41Kados anggen panjenengan mirsani tlapakan saha dariji-dariji wau—saperangan saking lempunging kundhi, saperangan saking wesi—mila badhe dados Kraton ingkang kapara pecah; nanging taksih wonten saperangan kakiyataning wesi, kadosdene anggen panjenengan mirsani wesi kacampur kaliyan lempung ingkang empuk.
42Kadosdene dariji-dariji wau saperangan saking wesi saperangan saking lempung, mekaten ugi Kraton wau saperangan badhe kiyat saperangan badhe rapuh.
43Kados anggen panjenengan mirsani wesi kacampur kaliyan lempung ingkang empuk, bangsa-bangsa wau badhe sami campur lumantar jejodhoan, nanging boten saged nyawiji, kadosdene wesi ingkang boten saged campur kaliyan lempung.
44“Ing jamanipun para ratu wau, Rama kita ing swarga badhe njumenengaken satunggaling Kraton ingkang boten badhe karisak ing salami-laminipun, saha pangwaosipun boten badhe kapasrahaken dhateng bangsa sanes. Kraton punika badhe ngremuk saha mungkasi sadaya Kraton wau, saha badhe lestari salami-laminipun.
45Makaten tegesipun wahyu wau: sela ingkang katugel saking redi, sanes dening tangan manungsa, sampun ngremuk wesi, tembaga, lempung, salaka, saha emas wau. Rama kita ingkang Mahaagung sampun ngatingalaken dhateng Sang Prabu punapa ingkang badhe kelampahan sasampunipun punika. Supenan punika yektos, saha tegesipun saged kaprecaya.”
Ratu kang Asor ing Ngarsane Rama kita
46Tumuli Sang Prabu Nebukadnezar sumungkem konjem ing bumi, ngurmati Dhaniel, sarta dhawuh supaya Dhaniel dicaosi kurban lan dupa.
47Sang Prabu ngandika marang Dhaniel: “Satemene Gusti Allahmu iku Allahe para allah, Gustine para ratu, lan kang mbabar wewadi, awit kowe bisa mbabarake wewadi iku.”
48Tumuli Sang Prabu ngluhurake Dhaniel menyang kalungguhan kang dhuwur, maringi akeh peparing kang aji, sarta njumenengake dheweke dadi panguwasa ing saindenging propinsi Babil, lan dadi penggedhene sakabehing wong wicaksana ing kono. 49Dhaniel banjur munjuk marang Sang Prabu, temah Sang Prabu ngangkat Sadrakh, Mesakh, lan Abednego ngurusi pakaryan ing propinsi Babil; dene Dhaniel tetep ana ing kadhatoning Sang Prabu.