Umwami adafise amahoro
Nebukadinezari asaba abanyabwenge biwe kumubwira inzozi ubwazo, atari insobanuro gusa, maze bose abacira urubanza rwo gupfa igihe batabishoboye. Daniyeli asaba umwanya, yinginga abagenzi biwe ngo basabe Data imbabazi, maze adondora igishusho c'ibintu bine vy'ivyuma cajanjaguwe n'ibuye ryaciwe ataco amaboko yakoze.
2 1Mu mwaka wa kabiri w’ingoma yiwe, Nebukadinezari yararose inzozi; umutima wiwe urahagarara, n’itiro rimuva. 2Umwami aca ategeka ko bahamagara abapfumu, abaroza, abarogi n’abahanuzi bo mu nyenyeri kugira ngo bamubwire inzozi ziwe. Baraza bahagarara imbere y’umwami. 3Umwami arababwira ati: “Narose inzozi, kandi umutima wanje warahagaze kugira ngo numenye ico inzozi zivuze.”
4Maze abahanuzi bo mu nyenyeri babwira umwami mu ruhararame bati: “Mwami, ubeho ibihe vyose! Bwira abasavyi bawe izo nzozi, maze tuzohishura insobanuro zazo.”
5Umwami yishura abahanuzi bo mu nyenyeri ati: “Itegeko ryanje rirashikamye: nimutambwira inzozi n’insobanuro zazo, muzoca mubicwabicwa, kandi amazu yanyu azohindurwa amatongo. 6Ariko nimumbwira inzozi n’insobanuro zazo, muzoronka ingabirano, impembo n’icubahiro kinini bivuye kuri jewe. Rero mumbwire inzozi n’insobanuro zazo.”
7Bongera kwishura ubugira kabiri bati: “Umwami nabwire abasavyi biwe izo nzozi, maze tuzovuga insobanuro zazo.”
8Umwami yishura ati: “Ndabizi neza ko murondera kwirwanako igihe, kuko mubona yuko itegeko ryanje rishikamye: 9Nimutambwira inzozi, hariho urubanza rumwe gusa rubategereje. Mwumvikanye kuvuga amajambo y’ibinyoma n’ay’uburyarya imbere yanje gushika ibihe bihindutse. Rero mumbwire inzozi, maze nzomenya yuko mushoboye guhishura insobanuro zazo.”
10Abahanuzi bo mu nyenyeri bishura umwami bati: “Nta muntu n’umwe kw’isi ashobora gukora ivyo umwami asaba. Nta mwami ahambaye kandi w’inkomezi yigeze asaba ikintu nk’ico umupfumu uwo ari we wese, canke umuroza, canke Umukaludaya.
11Ivyo umwami asaba birakomeye cane; nta wushobora kubihishura umwami atari imana, zo zitaba mu bantu b’abanyampfa.”
12Ku rivyo umwami aca araraka, afatwa n’ishavu ryinshi, ategeka ko bakambura abanyabwenge bose ba Babiloni. 13Nuko itegeko rirasohoka ryo kwica abanyabwenge, maze baronderera Daniyeli n’abagenziwe kugira ngo babice.
14Daniyeli aca yishura Ariyoki, umukuru w’abarinzi b’umwami, n’ubwenge n’ubwitonzi; kuko Ariyoki yari yasohoye kugira ngo yice abanyabwenge ba Babiloni. 15Abaza Ariyoki, umukuru w’umwami, ati: “Kubera iki umwami yashizeho itegeko rikaze gutyo?” Maze Ariyoki abisobanurira Daniyeli. 16Nuko Daniyeli yinjira, asaba umwami ko bamuha igihe, kugira ngo ashobore guhishura umwami insobanuro.
17Hanyuma Daniyeli ataha i muhira, abwira abagenziwe Hananiya, Mishayeli na Azariya ico kintu, 18ababwira ko basaba imbabazi kuri Data wa twese uri mw’ijuru ku birebana n’iryo banga, kugira ngo Daniyeli n’abagenziwe ntibakamburwe hamwe n’abandi banyabwenge ba Babiloni. 19Nuko iryo banga rihishurirwa Daniyeli mw’iyerekwa ryo mw’ijoro, maze Daniyeli ahezagira Data wa twese uri mw’ijuru. 20Daniyeli avuga ati: “Izina rya Data wa twese rihezagirwe ibihe bidashira n’ibitazoshira, kuko ubwenge n’ubushobozi ari ivyiwe. 21Ni we ahindura ibihe n’ibiringo; akura abami, agashira abandi bami; aha abanyabwenge ubwenge, n’abafise ugutegera akabaha ubumenyi. 22Ni we ahishura ibihishije kandi vyimbitse; azi ibiri mu mwiza, kandi umuco uba kumwe na we.
23Kuri wewe, Mana ya ba sogokuruza banje, ndagukengurukira kandi ndagushemeza, kuko wampaye ubwenge n’ubushobozi, kandi ubu umaze kumenyesha ivyo twakusavye; wadumenyesheje ico kintu c’umwami.”
Daniyeli azana inyishu
24Nuko Daniyeli aja kwa Ariyoki, uwo umwami yari yagennye kugira ngo akambure abanyabwenge ba Babiloni, aramubwira ati: “Ntukambure abanyabwenge ba Babiloni. Njana ku mwami, maze nzomuha insobanuro.”
25Maze Ariyoki ninahe ajana Daniyeli imbere y’umwami, aramubwira ati: “Mu banyagano b’i Buyuda narabonyemwo umuntu ashoboye kubwira umwami insobanuro.”
26Umwami abaza Daniyeli, uwo bita Belishazari, ati: “Mbega urashobora kumbwira inzozi nabonye n’ico zivuze?”
27Daniyeli yishura umwami ati: “Nta banyabwenge, nta baroza, nta bapfumu, canke abahanuzi bo mu nyenyeri bashoboye guhishura iryo banga umwami abaza.
28Ariko Data wa twese uri mw’ijuru arahishura amabanga, kandi yamenyesheje Umwami Nebukadinezari ivyozoba mu misi ya nyuma. Inzozi zawe n’iyerekwa wagize mu mutwe wawe uryamye ku buriri bwawe ni ibi: a a v28 “Imisi ya nyuma” isobanura ikiringo ca nyuma c’ivyakozwe imbere y’uko Imana ishinga ubwami bwayo bidashira.
29“Uryamye ku buriri, ewe mwami, ivyiyumviro vyawe vyarerekeje ku vyozoba, maze uwuhishura amabanga akwereka ivyoba.
30Mugabo iryo banga ntiryanyihishuriwe kubera yuko mfise ubwenge buruta ubwa bose bakiriho, mugabo ni ukugira ngo umwami amenye insobanuro zaryo, kandi wewe utegere ivyiyumviro vy’umutima wawe.
31“Wararavye, ewe mwami, maze ubona igishusho kinini. Ico gishusho, kinini kandi kigayangana cane, cari gihagaze imbere yawe, kandi isura yaco yari iteye ubwoba.
32Umutwe w’ico gishusho wari zahabu nziza, igikiriza caco n’amaboko yaco vyari ifeza, inda yaco n’amabero yaco vyari umuringa, 33amaguru yaco yari icuma, ibirenge vyaco bimwe vyari icuma bimwe vyari ibumba.
34Mu kuraba kwawe, ibuye ryaciwe ata maboko y’umuntu rikora ryaryibatswe, rikubita ibirenge vy’ico gishusho vy’icuma n’ibumba, rikabimenagura. b b v34 Iryo buye ryaciwe ata kuboko kw’umuntu rihinduka umusozi wuzura isi yose — ni ubwami Data wa twese ashinga biciye kuri Yesu, butazokwigera bukamburwa kandi butazokwigera buhabwa uwundi muntu.
35Nuko icuma, ibumba, umuringa, ifeza na zahabu vyose bimenagurwa icarimwe, bihinduka nk’amakara y’umwimbu ku mbuga yo guhuhira imyaka mu gihe c’izuba. Umuyaga urabitwara, nta kimenyetso na kimwe gisigara. Mugabo iryo buye ryari ryakubise igishusho rihinduka umusozi munini wuzura isi yose.
36“Izo ni zo nzozi. Noneho tuzobwira umwami insobanuro zazo.
37Wewe, mwami, uri umwami w’abami, uwo Data wa twese uri mw’ijuru yahaye ubwami, ububasha, ubushobozi n’icubahiro.
38Mu kuboko kwawe yashizemwo abantu bose, ibikoko vyo mu gahinga n’inyoni zo mu kirere, aho vyoba vyibereye hose, agukora umutware wavyo vyose. Ni wewe uri wa mutwe wa zahabu.
39“Inyuma yawe hazozamuka ubundi bwami, buri hasi y’ubwawe; maze ubwami bugira gatatu, bw’umuringa, buzotwara isi yose.
40Ubwami bugira kane buzokomera nk’icuma — icuma kimenagura kandi kikavunagura vyose — kandi nk’uko icuma gishwanyagura ivyo vyose, bugushwanyagura kandi bugavunagura.
41Nk’uko wabonye ibirenge n’intonke — bimwe bwari ubumba bw’umubumvyi, ibindi vyari icuma — buzoba ari ubwami bwaciyemwo ibice; ariko buzogira imwe mu nkomezi z’icuma, nk’uko wabonye icuma kivanze n’ubumba bworoshe.
42Nk’uko intonke zari zimwe icuma izindi ibumba, ni ko n’ubwami buzoba bumwe bukomeye bundi bworoshe.
43Nk’uko wabonye icuma kivanze n’ubumba bworoshe, abantu bazovangana mu kwabirana mugabo ntibazokwumvikana, nk’uko icuma kitavanga n’ubumba.
44“Mu misi ya ba bami, Data wa twese uri mw’ijuru azoshinga ubwami butazokwigera bukamburwa, kandi ubutegetsi bwabwo ntibuzoshikira ubundi bwoko. Buzomenagura ubwami bwose mu bwo bukarangiza, kandi buzohagarara ibihe bidashira.
45Ni ico iyo yerekwa yasobanuye: iryo buye ryaciwe mu musozi, ata maboko y’umuntu, ryamenaguye icuma, umuringa, ibumba, ifeza na zahabu. Data wa twese ahambaye yereka umwami ivyozoba inyuma y’ivyo. Izo nzozi zirashikamye, n’insobanuro zazo zirizigirwa.”
Umwami yicishijwe bugufi imbere ya Data wa twese
46Nuko Umwami Nebukadinezari arakubita hasi inda, yunama imbere ya Daniyeli, ategeka ko bamuha ikimazi n’ubuvumba.
47Umwami abwira Daniyeli ati: “Ni ukuri, Imana yawe ni Imana y’imana, Umwami w’abami, kandi uwuhishura amabanga, kuko washoboye kuryihishura.”
48Nuko umwami aduza Daniyeli mu cubahiro gihambaye, aramuha ingabirano nyinshi nini, amugira umutware w’intara yose ya Babiloni, n’umukuru w’abatware bose b’abanyabwenge bayo. 49Daniyeli asaba umwami, maze umwami ashira Shadaraki, Meshaki na Abedinego ku bijejwe intara ya Babiloni; nayo Daniyeli agumira mu rugo rw’umwami.