Một vị vua chẳng có bình an
Nê-bu-cát-nết-sa đòi các nhà thông thái phải nói ra chính giấc mộng, chứ không chỉ lời giải nghĩa, và khi họ không làm được thì vua kết án tử hết thảy. Đa-ni-ên xin thêm thời gian, nài xin các bạn mình cầu xin lòng thương xót từ Cha chúng ta, rồi mô tả một pho tượng bằng bốn thứ kim loại bị đập tan bởi một hòn đá chẳng phải do tay người đục ra.
2 1Vào năm thứ hai đời trị vì của mình, Nê-bu-cát-nết-sa nằm mộng; tâm thần vua bối rối và giấc ngủ lìa khỏi vua. 2Vậy nên vua truyền lệnh triệu tập các thuật sĩ, pháp sư, phù thủy và chiêm tinh gia đến để thuật lại cho vua những giấc mộng của vua. Họ đến và đứng trước mặt vua. 3Vua nói với họ: “Ta đã nằm mộng, và tâm thần ta bối rối, muốn biết giấc mộng ấy.”
4Bấy giờ, các chiêm tinh gia thưa với vua bằng tiếng A-ram: “Tâu vua, chúc vua sống muôn năm! Xin thuật cho các đầy tớ vua giấc mộng, thì chúng tôi sẽ tỏ ra lời giải nghĩa.”
5Vua trả lời các chiêm tinh gia: “Lệnh ta đã ban ra chắc chắn: nếu các ngươi không thuật lại cho ta giấc mộng và ý nghĩa của nó, thì các ngươi sẽ bị phân thây và nhà cửa các ngươi sẽ thành đống đổ nát. 6Nhưng nếu các ngươi thuật lại giấc mộng và ý nghĩa của nó, thì các ngươi sẽ nhận từ ta những tặng phẩm, phần thưởng và vinh dự lớn lao. Vậy hãy thuật cho ta giấc mộng và ý nghĩa của nó.”
7Họ lại thưa lần thứ hai: “Xin vua thuật giấc mộng cho các đầy tớ vua, thì chúng tôi sẽ tỏ ra ý nghĩa của nó.”
8Vua đáp: “Ta biết chắc rằng các ngươi đang tìm cách kéo dài thời gian, vì các ngươi thấy lệnh ta đã ban ra chắc chắn: 9Nếu các ngươi không thuật lại cho ta giấc mộng, thì chỉ có một bản án dành cho các ngươi mà thôi. Các ngươi đã đồng lòng nói ra những lời dối trá, gian tà trước mặt ta cho đến khi thời thế đổi thay. Vậy hãy thuật cho ta giấc mộng, thì ta sẽ biết các ngươi có thể tỏ ra lời giải nghĩa của nó.”
10Các chiêm tinh gia thưa với vua: “Chẳng có người nào trên đất có thể làm được điều vua đòi hỏi. Chưa hề có vua nào, dù lớn lao và quyền thế đến đâu, lại đòi hỏi một điều như vậy nơi bất cứ thuật sĩ, pháp sư hay người Canh-đê nào.
11Điều vua đòi hỏi quá khó; chỉ có các thần, là những đấng không ở giữa loài người, mới có thể tỏ ra điều ấy cho vua.”
12Nghe vậy, vua nổi giận và thịnh nộ, truyền lệnh tiêu diệt tất cả những nhà thông thái của Ba-by-lôn. 13Vậy nên sắc lệnh được ban ra để giết những nhà thông thái, và người ta tìm kiếm Đa-ni-ên cùng các bạn ông để đem giết đi.
14Bấy giờ, Đa-ni-ên lấy sự khôn ngoan và thận trọng mà đáp lời A-ri-ốc, quan chỉ huy thị vệ của vua, là người đã đi ra để giết những nhà thông thái của Ba-by-lôn. 15Ông hỏi A-ri-ốc, quan của vua: “Vì sao vua ra một sắc lệnh gay gắt như thế?” Bấy giờ, A-ri-ốc giải thích sự việc cho Đa-ni-ên. 16Vậy Đa-ni-ên vào xin vua cho mình thời gian, để có thể tỏ ra cho vua lời giải nghĩa.
17Rồi Đa-ni-ên về nhà và kể lại sự việc cho các bạn mình là Ha-na-nia, Mi-sa-ên và A-xa-ria, 18khẩn nài họ cầu xin lòng thương xót nơi Cha chúng ta ở trên trời về điều mầu nhiệm này, để Đa-ni-ên và các bạn ông không bị tiêu diệt cùng với những nhà thông thái khác của Ba-by-lôn. 19Bấy giờ, điều mầu nhiệm ấy được tỏ ra cho Đa-ni-ên trong một khải tượng ban đêm, và Đa-ni-ên chúc tụng Cha chúng ta ở trên trời. 20Đa-ni-ên nói: “Đáng chúc tụng danh của Cha chúng ta cho đến đời đời vô cùng, vì sự khôn ngoan và quyền năng đều thuộc về Ngài. 21Ngài đổi thay thời kỳ và mùa tiết; Ngài truất phế các vua và lập nên các vua; Ngài ban sự khôn ngoan cho người khôn ngoan và tri thức cho người thông sáng. 22Ngài tỏ ra những điều sâu nhiệm và giấu kín; Ngài biết điều nằm trong bóng tối, và ánh sáng ở cùng Ngài.
23Lạy Đức Chúa Trời của tổ phụ con, con cảm tạ và ngợi khen Ngài, vì Ngài đã ban cho con sự khôn ngoan và quyền năng, và giờ đây Ngài đã cho con biết điều chúng con đã cầu xin Ngài; Ngài đã cho chúng con biết sự việc của vua.”
Đa-ni-ên đem lời giải đáp
24Vậy Đa-ni-ên đi đến A-ri-ốc, người mà vua đã chỉ định để tiêu diệt những nhà thông thái của Ba-by-lôn, và nói: “Xin đừng tiêu diệt những nhà thông thái của Ba-by-lôn. Xin đưa tôi vào chầu vua, thì tôi sẽ trình cho vua lời giải nghĩa.”
25Bấy giờ, A-ri-ốc vội vàng đưa Đa-ni-ên vào chầu vua và tâu: “Trong số những người bị lưu đày của Giu-đa, hạ thần đã tìm được một người có thể tỏ cho vua lời giải nghĩa.”
26Vua hỏi Đa-ni-ên, cũng gọi là Bên-tơ-xát-sa: “Ngươi có thể thuật cho ta giấc mộng ta đã thấy và ý nghĩa của nó chăng?”
27Đa-ni-ên đáp lời vua: “Chẳng có nhà thông thái, pháp sư, thuật sĩ hay chiêm tinh gia nào có thể tỏ ra cho vua điều mầu nhiệm mà vua hỏi.
28Nhưng Cha chúng ta ở trên trời tỏ ra những điều mầu nhiệm, và đã cho vua Nê-bu-cát-nết-sa biết điều sẽ xảy đến trong những ngày sau rốt. Giấc mộng của vua và những khải tượng trong trí vua khi vua nằm trên giường là như thế này: a a v28 “Những ngày sau rốt” chỉ về thời kỳ cuối cùng của lịch sử trước khi Đức Chúa Trời thiết lập vương quốc đời đời của Ngài.
29“Tâu vua, khi vua nằm trên giường, ý tưởng vua hướng về điều sẽ xảy đến, và Đấng tỏ ra các điều mầu nhiệm đã cho vua thấy điều sẽ đến.
30Nhưng điều mầu nhiệm này được tỏ ra cho tôi, chẳng phải vì tôi có sự khôn ngoan hơn bất cứ ai đang sống, mà là để vua biết được lời giải nghĩa của nó, và để vua hiểu được những ý tưởng trong lòng mình.
31“Tâu vua, vua đã nhìn xem, và thấy một pho tượng lớn. Pho tượng này to lớn và chói lòa rực rỡ, đứng trước mặt vua, và hình dạng nó thật đáng kinh khiếp.
32Đầu pho tượng bằng vàng ròng, ngực và cánh tay bằng bạc, bụng và đùi bằng đồng, 33chân bằng sắt, bàn chân thì một phần bằng sắt và một phần bằng đất sét.
34Đang khi vua nhìn xem, có một hòn đá chẳng phải bởi tay người đục ra, đập vào bàn chân bằng sắt và đất sét của pho tượng, làm chúng tan nát. b b v34 Hòn đá chẳng bởi tay người đục ra trở nên một hòn núi lớn choán đầy cả đất — vương quốc mà Cha chúng ta thiết lập qua Jêsus, là vương quốc sẽ chẳng bao giờ bị hủy diệt và chẳng bao giờ chuyển sang cho ai khác.
35Bấy giờ, sắt, đất sét, đồng, bạc và vàng thảy đều bị đập tan cùng một lúc, trở nên như trấu trên sân đạp lúa mùa hạ. Gió cuốn chúng đi, chẳng để lại dấu vết. Nhưng hòn đá đập vào pho tượng thì trở nên một hòn núi lớn choán đầy cả đất.
36“Ấy là giấc mộng. Bây giờ chúng tôi sẽ tâu cho vua lời giải nghĩa của nó.
37Tâu vua, vua là vua của các vua, là người mà Cha chúng ta ở trên trời đã ban cho vương quốc, quyền lực, sức mạnh và vinh quang.
38Ngài đã trao vào tay vua tất cả loài người, thú đồng và chim trời, bất cứ nơi nào chúng ở, khiến vua cai trị trên tất cả chúng. Vua là cái đầu bằng vàng.
39“Sau vua sẽ dấy lên một vương quốc khác, kém hơn vương quốc của vua; rồi đến một vương quốc thứ ba, bằng đồng, cai trị trên khắp cả đất.
40Một vương quốc thứ tư sẽ mạnh như sắt — sắt đập vỡ và nghiền nát mọi vật — và như sắt nghiền nát tất cả những thứ ấy, nó sẽ đập vỡ và nghiền nát chúng.
41Như vua đã thấy bàn chân và các ngón chân — một phần bằng đất sét của thợ gốm, một phần bằng sắt — thì đó sẽ là một vương quốc bị phân chia; tuy vậy nó sẽ có phần nào sức mạnh của sắt, đúng như vua đã thấy sắt trộn với đất sét mềm.
42Như các ngón chân một phần bằng sắt và một phần bằng đất sét, thì vương quốc ấy cũng một phần mạnh mẽ và một phần giòn dễ vỡ.
43Như vua đã thấy sắt trộn với đất sét mềm, thì người ta sẽ pha trộn với nhau qua hôn nhân nhưng chẳng gắn kết với nhau, cũng như sắt chẳng hòa lẫn với đất sét.
44“Trong đời các vua ấy, Cha chúng ta ở trên trời sẽ thiết lập một vương quốc chẳng bao giờ bị hủy diệt, cũng chẳng để quyền cai trị cho một dân nào khác. Vương quốc ấy sẽ nghiền nát tất cả các vương quốc kia và chấm dứt chúng, còn chính nó sẽ đứng vững đời đời.
45Đây là ý nghĩa của khải tượng: hòn đá đục ra từ một hòn núi, chẳng phải bởi tay người, đã đập tan sắt, đồng, đất sét, bạc và vàng. Cha vĩ đại của chúng ta đã tỏ cho vua điều sẽ xảy đến sau này. Giấc mộng là chắc chắn, và lời giải nghĩa của nó đáng tin cậy.”
Một vị vua hạ mình trước Cha chúng ta
46Bấy giờ, vua Nê-bu-cát-nết-sa sấp mặt xuống đất, cúi lạy Đa-ni-ên, và truyền lệnh dâng của lễ cùng hương cho ông.
47Vua nói với Đa-ni-ên: “Quả thật, Đức Chúa Trời của ngươi là Đức Chúa Trời của các thần, là Chúa của các vua, và là Đấng tỏ ra những điều bí ẩn, vì ngươi đã có thể tỏ ra điều mầu nhiệm này.”
48Rồi vua thăng Đa-ni-ên lên địa vị cao trọng, ban cho ông nhiều tặng phẩm quý giá, lập ông làm người cai trị cả tỉnh Ba-by-lôn và làm quan đứng đầu trên tất cả những nhà thông thái của tỉnh ấy. 49Đa-ni-ên cầu xin vua, và vua đặt Sa-đơ-rắc, Mê-sác và A-bết-Nê-gô coi sóc công việc của tỉnh Ba-by-lôn; còn Đa-ni-ên thì ở lại nơi triều đình của vua.