Umwami Utagira Amahoro
Nebukadinezari asaba abanyabwenge be ko bamubwira inzozi ubwazo, atari ibyo zisobanura gusa, maze abacira bose urwo gupfa ubwo bananiwe. Daniyeli asaba igihe, atakambira incuti ze ngo basabe Data wa twese imbabazi, maze asobanura igishushanyo kigizwe n'ubwoko bune bw'ibyuma, cyamenaguwe n'ibuye ryaciwe nta maboko.
2 1Mu mwaka wa kabiri w'ingoma ya Nebukadinezari, Nebukadinezari arota inzozi; umutima we urahagarara, n'ibitotsi biramuvaho. 2Nuko umwami ategeka ko hahamagazwa abanyabugenge n'abapfumu n'abarozi n'abaraguzi b'inyenyeri ngo bamubwire inzozi ze. Baraza bahagarara imbere y'umwami. 3Umwami arababwira ati: “Narose inzozi, kandi umutima wanjye urahagarara nshaka kumenya izo nzozi.”
4Nuko abaraguzi b'inyenyeri babwira umwami mu Kiramu bati: “Mwami, urarame iteka ryose! Bwira abagaragu bawe izo nzozi, natwe tuzagusobanurira ibyo zivuga.”
5Umwami asubiza abaraguzi b'inyenyeri ati: “Icyo nategetse ntikigaruka inyuma: nimutambwira inzozi n'ibyo zisobanura, muzacibwacibwamo ibice, n'amazu yanyu ahinduke amatongo. 6Ariko nimumbwira inzozi n'ibyo zisobanura, muzahabwa impano n'ibihembo n'icyubahiro kinini bivuye kuri jye. Nuko rero mumbwire inzozi n'ibyo zisobanura.”
7Barasubiza ubwa kabiri bati: “Umwami nabwire abagaragu be inzozi, natwe tuzasobanura icyo zivuga.”
8Umwami arasubiza ati: “Nzi neza ko mushaka kwiyongereza igihe, kuko mubona ko icyo nategetse ntikigaruka inyuma: 9nimutambwira inzozi, nta rundi rubanza mufite uretse rumwe gusa. Mwumvikanye ngo mumbwire amagambo y'ibinyoma n'ay'ubugome, mutegereje ko ibihe bihinduka. Nuko rero mumbwire inzozi, hanyuma nzamenya ko mushobora kunsobanurira icyo zivuga.”
10Abaraguzi b'inyenyeri basubiza umwami bati: “Nta muntu n'umwe ku isi ushobora gukora ibyo umwami asaba. Nta mwami mukuru kandi w'imbaraga wigeze asaba ikintu nk'icyo umunyabugenge cyangwa umupfumu cyangwa Umukaludaya.
11Ibyo umwami asaba bikomeye cyane; nta wundi wabimusobanurira uretse imana gusa, zo zitabana n'abantu.”
12Ibyo bituma umwami ararakara cyane kandi arakabya, ategeka ko abanyabwenge bose b'i Babiloni barimburwa. 13Nuko iryo tegeko risohoka ngo abanyabwenge bicwe, bashakisha Daniyeli na bagenzi be ngo babice.
14Icyo gihe Daniyeli asubiza Ariyoki umugaba w'abarinzi b'umwami, amusubiza mu bwenge no mu bushishozi; Ariyoki yari yarasohotse ngo yice abanyabwenge b'i Babiloni. 15Abaza Ariyoki umutegetsi w'umwami ati: “Kuki umwami yatanze itegeko rikakaye gutya?” Nuko Ariyoki abisobanurira Daniyeli. 16Nuko Daniyeli yinjira asaba umwami ko ahabwe igihe, kugira ngo asobanurire umwami izo nzozi.
17Hanyuma Daniyeli ataha iwe, abwira bagenzi be Hananiya na Mishayeli na Azariya icyo kibazo, 18ababwira ngo batakambire Data wa twese uri mu ijuru abagirire impuhwe ku birebana n'iryo banga, kugira ngo Daniyeli na bagenzi be batarimburwa hamwe n'abandi banyabwenge b'i Babiloni. 19Nuko iryo banga rihishurirwa Daniyeli mu iyerekwa ryo mu ijoro, maze Daniyeli ahimbaza Data wa twese uri mu ijuru. 20Daniyeli aravuga ati: “Izina rya Data wa twese rihimbazwe iteka ryose, kuko ubwenge n'imbaraga ari ibye. 21Ni we uhindura ibihe n'imyaka; akuraho abami kandi agashyiraho abami; aha ubwenge abanyabwenge n'ubumenyi ku bafite ubusobanukirwe. 22Ahishura ibintu byimbitse kandi bihishe; azi ibiri mu mwijima, n'urumuri rubana na we.
23Wowe Mana ya ba sogokuruza, ndagushimira kandi nkuhimbaza, kuko wampaye ubwenge n'imbaraga, none ko unmenyesheje icyo twagusabye; wadumenyesheje ikibazo cy'umwami.”
Daniyeli Azana Igisubizo
24Nuko Daniyeli ajya kwa Ariyoki, uwo umwami yari yarashyizeho ngo arimbure abanyabwenge b'i Babiloni, aramubwira ati: “Nturimbure abanyabwenge b'i Babiloni. Njyana imbere y'umwami, nanjye nzamusobanurira izo nzozi.”
25Nuko Ariyoki yihutira kujyana Daniyeli imbere y'umwami, aramubwira ati: “Mu banyagano b'i Yuda nabonye umuntu ushobora gusobanurira umwami izo nzozi.”
26Umwami abaza Daniyeli, uwitwaga Belteshazari, ati: “Mbese ushobora kumbwira inzozi nabonye n'icyo zisobanura?”
27Daniyeli asubiza umwami ati: “Nta banyabwenge cyangwa abapfumu cyangwa abanyabugenge cyangwa abaraguzi b'inyenyeri bashobora guhishura iryo banga umwami abaza.
28Ariko Data wa twese uri mu ijuru ni we uhishura amabanga, kandi yamenyesheje umwami Nebukadinezari ibizaba mu minsi y'imperuka. Inzozi zawe n'iyerekwa wagize mu mutwe wawe uryamye ku buriri bwawe ni ibi: a a v28 “Iminsi y'imperuka” ivuga igihe cya nyuma cy'amateka mbere y'uko Imana ishinga ubwami bwayo buhoraho.
29“Uryamye ku buriri bwawe, Mwami, ibitekerezo byawe byaganiriye ku bizaza, maze Uhishura amabanga akwereka ibigiye kuba.
30Ariko iryo banga ntiryahishuriwe jye kubera ko ndusha abandi bose bariho ubwenge, ahubwo kwari ukugira ngo umwami amenye icyo risobanurwa, kandi wowe umenye ibitekerezo byo mu mutima wawe.
31“Warebye, Mwami, maze ubona igishushanyo kinini. Icyo gishushanyo, kinini kandi kirabagirana cyane, cyari gihagaze imbere yawe, n'uko gisa byateraga ubwoba.
32Umutwe wa icyo gishushanyo wari uwa zahabu nziza, igituza cyacyo n'amaboko byari ifeza, inda n'ibibero byacyo byari umuringa, 33amaguru yacyo yari icyuma, ibirenge byacyo uruhande rumwe rukaba icyuma urundi rukaba ibumba.
34Ukirebye, habonetse ibuye ryaciwe ridakoreshejwe amaboko, rikubita ibirenge by'icyo gishushanyo by'icyuma n'ibumba, ribijanjagura. b b v34 Iryo buye ryaciwe nta kuboko kw'umuntu rikoze riba umusozi wuzura isi yose — ubwami Data wa twese ashinga binyuze muri Yezu, ubutazarimburwa kandi butazigera buhabwa undi muntu.
35Nuko icyuma n'ibumba n'umuringa n'ifeza na zahabu bijanjagurwa icyarimwe byose, bihinduka nk'umurama wo ku mbuga yo gusarura mu mpeshyi. Umuyaga urabitwara ntihagira icyo bisigaraho. Ariko iryo buye ryakubise icyo gishushanyo rihinduka umusozi munini wuzura isi yose.
36“Izo ni zo nzozi. None tugiye kubwira umwami icyo zisobanura.
37Wowe mwami, uri umwami w'abami, Data wa twese uri mu ijuru yaguhaye ubwami n'ubushobozi n'imbaraga n'ikuzo.
38Yashyize mu kuboko kwawe abantu bose, n'inyamaswa zo mu gasozi, n'ibisiga byo mu kirere, aho bituye hose, akakugira umutegetsi wabyo byose. Ni wowe mutwe wa zahabu.
39“Nyuma yawe hazavuka ubundi bwami buri hasi y'ubwawe; hanyuma ubwami bwa gatatu, ubw'umuringa, buzategeka isi yose.
40Ubwami bwa kane buzakomera nk'icyuma—icyuma kimenagura kandi kijanjagura byose—kandi nk'uko icyuma kijanjagura ibyo byose, ni ko buzabimenagura bukabijanjagura.
41Nk'uko wabonye ibirenge n'amano—igice ari ibumba ry'umubumbyi, igice ari icyuma—buzaba ubwami busubiranyemo; nyamara buzagira bimwe mu mbaraga z'icyuma, nk'uko wabonye icyuma kivanze n'ibumba ryoroshye.
42Nk'uko amano yari igice ari icyuma igice ari ibumba, ni na ko ubwami buzaba igice gikomeye n'igice kimenagurika.
43Nk'uko wabonye icyuma kivanze n'ibumba ryoroshye, abantu bazashyingirana ariko ntibazafatana, nk'uko icyuma kitavangwa n'ibumba.
44“Mu minsi y'abo bami, Data wa twese uri mu ijuru azashinga ubwami butazigera busenywa, kandi ubutegetsi bwabwo ntibuzasigirwa ubundi bwoko. Buzajanjagura ubwo bwami bwose bukabumaraho, naho bwo buzahoraho iteka.
45Iki ni cyo iyerekwa ryari risobanurwa: ibuye ryaciwe mu musozi, ritaciwe n'amaboko y'abantu, rimenagura icyuma n'umuringa n'ibumba n'ifeza na zahabu. Data wa twese ukomeye yeretse umwami ibizaba nyuma y'ibi. Inzozi ni iz'ukuri, n'icyo zisobanura gikwiye kugirirwa icyizere.”
Umwami Yicishije Bugufi Imbere ya Data wa twese
46Nuko umwami Nebukadinezari yikubita hasi yubamye imbere ya Daniyeli, ategeka ko bamuha ituro n'imibavu.
47Umwami abwira Daniyeli ati: “Koko rero Imana yawe ni Imana y'imana, na Nyagasani w'abami, n'uhishura amabanga, kuko washoboye kurihishura.”
48Nuko umwami ashyira Daniyeli mu cyubahiro gikomeye, amuha impano nyinshi z'agaciro, amugira umutegetsi w'intara yose ya Babiloni, n'umutware mukuru w'abanyabwenge bayo bose. 49Daniyeli asaba umwami, na we ashyira Shadaraki na Meshaki na Abedinego ku mirimo y'intara ya Babiloni; naho Daniyeli akomeza kuba mu ngoro y'umwami.