عئسانین داغدا تعلئم ورمهسی
عئسا بئر داغا چیخیب اوتورور و یاس توتانلاری، حلئملری و عذاب ورئلنلری خوشبخت آدلاندیریر، سونرا امرلری دَرئنه چکئر: قتلدن قضبه، زئنادان باخیشا، آندلاردان سادا سؤزه. دوشمنلری سِومک، اؤولادلاری آتالارینا بَنزهدَن شیدئر.
5 1عئسا جاماعاتی گؤرنده، داغا چیخدی؛ اوتوراندا، شاگئردلری اونون یانینا گلدئلر. 2عئسا آغزینی آچیب اونلارا تعلئم ورمهیه باشلادی و ددی: a a v2 عئسا داغ وعظی بویو اؤز داوامچیلارینی آتا ائله همن یاخینلیغا چکئر، یعنی اؤزونون داددیغی یاخینلیغا، و دفهلرله «گؤیلرده اولان آتانیز»دان دانیشیر.
3«روحدا یوخسول اولانلار خوشبختدئرلر، چونکی آتامیزین پادشاهلیغی اونلارینکیدئر. 4یاس توتانلار خوشبختدئرلر، چونکی اونلار تسلّی تاپاجاقلار. 5حلئم اولانلار خوشبختدئرلر، چونکی اونلار یری مئراث آلاجاقلار. 6عدالته آج و سوسوز اولانلار خوشبختدئرلر، چونکی اونلار دویاجاقلار. 7مرحمتلی اولانلار خوشبختدئرلر، چونکی اونلارا مرحمت اولوناجاق. 8اورهیی تمئز اولانلار خوشبختدئرلر، چونکی اونلار آتامیزی گؤرهجکلر. 9باریش یارادان آداملار خوشبختدئرلر، چونکی اونلار آتامیزین اؤولادلاری آدلاناجاقلار. 10عدالت یولوندا عذاب ورئلن آداملار خوشبختدئرلر، چونکی آتامیزین پادشاهلیغی اونلارینکیدئر.
11«آداملار منئم اوچون سئزه اهانت ادنده، سئزه عذاب ورنده و سئزئن ضئدّئنئزه هر جور یالان پئسلئک دییهنده، سئز خوشبختسئنئز. 12سِوئنئن و شاد اولون، چونکی گؤیده مکافاتینیز بؤیوکدور. چونکی سئزدن اوّلکی پیغمبرلری ده همن جور عذاب وردئلر.
سئز دوز و ائشیقسینیز
13«سئز یر اوزونون دوزوسونوز. آمّا اگر دوز اؤز دادینی ائتئرسه، نجه گئنه دوزلو اولا بئلر؟ آرتیق هچ نهیه یاراماز، آنجاق ائشئیه آتیلیب آداملارین آیاغی آلتیندا تاپدالانماغا یارار.
14«سئز دونیانین ائشیغیسینیز. تپه اوستونده قورولان شهر گئزلی قالا بئلمز. 15هچ کئم چیراغی یاندیریب اونو قابین آلتینا قویماز، آمّا چیراقدانین اوستونه قویار کی، اِودهکی هرکسه ائشیق ساچسین. 16بلهجه، قوی سئزدهکی ائشیق آداملارین قاباغیندا ساچسین کی، سئزئن یاخشی عمللرئنئزی گؤروب، گؤیلرده اولان آتانیزا عئزّت ورسئنلر.
اوغول شرئعتی یرئنه یتئرئر
17«ائله گومان اتمهیئن کی، من شرئعتی یا پیغمبرلری لغو اتمهیه گلمئشم. لغو اتمهیه یوخ، بلکه اونلاری یرئنه یتئرمهیه گلمئشم. 18چونکی دوغروسونو سئزه دیئرم: گؤی و یر کچمهیئنجه، هر شی یرئنه یتئرئلمهیئنجه، شرئعتدن بئر حرف ده، بئر نؤقطه ده کچمیهجک. 19اونا گؤره، کئم بو لاپ کئچئک امرلرئن بئرئنی پوزوب، آیری آداملارا دا همن جور اؤیرتسه، آتامیزین پادشاهلیغیندا لاپ کئچئک آدلاناجاق؛ آمّا کئم اونلاری توتوب اؤیرتسه، آتامیزین پادشاهلیغیندا بؤیوک آدلاناجاق. 20چونکی سئزه دیئرم، اگر صالحلئیئنئز دئن عالئملری و فرئسئلردن چوخ اولماسا، آتامیزین پادشاهلیغینا اصلا گئرمیهجکسئنئز.
اوّلجه قارداشینلا باریش
21«سئز اشئتمئشسئنئز کی، قدئم آداملارا دیئلمئشدی: ”قتل اتمه؛ کئم قتل اتسه، موحاکئمه اولونمالیدیر.“ 22آمّا من سئزه دیئرم: اؤز قارداشینا قضبلهنَن هرکس، موحاکئمه تحلوکهسئندهدئر. کئم اؤز قارداشینا اهانت اتسه، شورا قاباغیندا جاواب ورمک تحلوکهسئندهدئر و کئم ”ای آخماق!“ دسه، اودلو جهنّم تحلوکهسئندهدئر.
23«بلهجه، اگر قوربانگاهدا اؤز هدیهنی تقدئم ادنده، اورادا یادینا دوشسه کی، قارداشینین سندن بئر شکایتی وار، 24اؤز هدیهنی اورادا، قوربانگاهین قاباغیندا قویوب گت، اوّلجه قارداشینلا باریش، سونرا گل، اؤز هدیهنی تقدئم ات. 25سنی موتّهئم ادن کئمسه ائله، حله اونونلا یولدا اولاندا، تِز باریش، یوخسا او سنی قاضییا، قاضی ده مأمورا تسلئم اده بئلر و سن زئندانا آتیلارسان. 26دوغروسونو سئزه دیئرم، آخیر قارا پولو اؤدهمهیئنجه، اصلا اورادان چیخمایاجاقسان.
پاکلیق اورهکدن باشلانیر
27«سئز اشئتمئشسئنئز کی، دیئلمئشدی: ”زئنا اتمه.“ 28آمّا من سئزه دیئرم: هر کس بئر آروادا شهوتله باخسا، آرتیق اؤز اورهیئنده اونونلا زئنا ادئب. 29اگر صاغ گؤزون سنی بودرهدئرسه، اونو چیخاردیب آت؛ چونکی بدنئنئن بئر عضوونون تلف اولماسی، بوتون بدنئنئن جهنّمه آتیلماسیندان یاخشیدیر. 30اگر صاغ اَلئن سنی گوناها سالسا، اونو کَسئب آت. یاخشی اولار کی، بدنئنئن بئر عضوو تلف اولسون، نه کی، بوتون بدنئن جهنّمه گتسئن.
31«همچئنئن دیئلمئشدی: ”کئم اؤز آروادینی بوشاسا، اونا بوشانما کاغیذی ورسئن.“ 32آمّا من سئزه دیئرم: کئم جئنسی گوناهدان باشقا بئر سببه گؤره اؤز آروادینی بوشاسا، اونو زئنا قوربانی ادر؛ و کئم بوشانمیش آروادی آلسا، زئنا ادر.
قوی ”بلی“نئز ”بلی“ اولسون
33«گئنه، سئز اشئتمئشسئنئز کی، قدئم آداملارا دیئلمئشدی: ”آندیندان دؤنمه، بلکه اونو آتامیز اوچون یرئنه یتئر.“ 34آمّا من سئزه بونو دیئرم: هچ وجهله آند ائچمهیئن؛ نه گؤیون آدینا، چونکی گؤی، آتامیزین تختیدئر، 35نه یره آند ائچین، چونکی یِر، اونون آیاقلارینین کتئلیدئر؛ نه ده اورشلئمئن آدینا، چونکی بورا، بؤیوک پادشاهین شهریدئر. 36باشینا دا آند ائچمه، چونکی سن بئر توکو ده آغ یا قارا اده بئلمزسن. 37قوی سئزئن ”بلی“نیز ”بلی“ اولسون و ”یوخ“ونوز ”یوخ“؛ بوندان آرتیغی شریردندئر.
گؤز عوضئنه گؤزدن اوته گت
38«سئز اشئتمئشسئنئز کی، دیئلمئشدی: ”گؤز عوضئنه گؤز و دئش عوضئنه دئش.“ 39آمّا من سئزه دیئرم: پئس آدامین ضئدّئنه دورمایین. اگر بئری سنئن صاغ یاناغینا وورسا، قوی او بئری یاناغینا دا وورسون. 40اگر بئری سنئنله داعوا ادئب کؤینهیئنی آلماق ائستهسه، قوی عبانی دا گؤتورسون. 41اگر کئمسه سنی بئر میل یول گتمهیه مجبور اتسه، اونونلا ائکی میل گت. 42سندن ائستهینه ور و سندن بورج آلماق ائستهیَن آدامدان اوز چِوئرمه.
دوشمنلرئنئزی او سِودئیی کئمی سِوئن
43«اشئتمئشسئنئز کی، دئیئلمئشدی: ”قونشونو سِو و اؤز دوشمنئندن نئفرت ات.“ 44آمّا من سئزه دیئرم، دوشمنلرئنئزی سِوئن و سئزه عذاب ورنلر اوچون دعا ادئن، 45کی، گؤیلرده اولان آتانیزین اؤولادلاری اولاسینیز، چونکی او، گونشی پئسلرئن و یاخشیلارین اوستونه چیخاردیر و یاغیشی صالحلرئن و حاقسیزلارین اوستونه یاغدیریر. 46اگر سئزی سِوَنلری سِوهسئنئز، بونون نه مکافاتی وار؟ مگر باج ییغانلار دا همئن ائشی اتمئرلر؟ 47اگر آنجاق قارداشلارینیزی سالاملاسانیز، آیری آداملاردان نه آرتیق ائش ادئرسئنئز؟ مگر قیرییهودئلر ده اونو اتمئرلر؟ 48اونا گؤره، گؤیدهکی آتانیز کامئل اولدوغو کئمی، سئز ده کامئل اولون.»