नीतिसूत्रे 23

23 ¹ जेव्हा तू एखाद्या अधिकाऱ्यासोबत जेवायला बसतोस, तेव्हा तुझ्यापुढे काय आहे याचा नीट विचार कर, ² आणि आपल्या गळ्याला सुरी लाव, जर तू खादाडपणाच्या अधीन असणारा माणूस असशील. ³ त्याच्या पक्वान्नांची हाव धरू नकोस, कारण ते फसवे अन्न आहे.

⁴ श्रीमंत होण्यासाठी स्वतःला थकवून टाकू नकोस; स्वतःला आवरण्याचे शहाणपण बाळग. ⁵ तू संपत्तीकडे पाहतोस न पाहतोस तोच ती नाहीशी होते, कारण ती अचानक पंख फुटून गरुडासारखी आकाशाकडे उडून जाते.

⁶ कंजूष माणसाची भाकर खाऊ नकोस, आणि त्याच्या पक्वान्नांची हाव धरू नकोस, ⁷ कारण तो असा माणूस आहे की जो सतत हिशेब मांडत राहतो. “खा आणि प्या!” असे तो म्हणतो तुला, पण त्याचे मन तुझ्याबरोबर नसते. ⁸ तू खाल्लेला थोडासा घास ओकून टाकशील आणि तुझे गोड शब्द व्यर्थ जातील.

⁹ मूर्खाच्या कानी पडेल असे बोलू नकोस, कारण तो तुझ्या शब्दांतील शहाणपणाचा तिरस्कार करील.

¹⁰ प्राचीन सीमेचा दगड हलवू नकोस किंवा पोरक्यांच्या शेतांवर अतिक्रमण करू नकोस, ¹¹ कारण त्यांचा उद्धारकर्ता समर्थ आहे; आमचा पिता त्यांचा कैवार घेऊन तुझ्याविरुद्ध लढेल. ^a a v11 ज्या अनाथाचा कोणी वाली नाही, त्याच्यावर कोणी अन्याय करतो, तेव्हा आमचा पिता स्वतःच त्याचा कैवारी होतो आणि त्याचा खटला आपलाच म्हणून हाती घेतो.

¹² तू आपले मन शिक्षणाकडे लाव आणि आपले कान ज्ञानाच्या शब्दांकडे लाव.

¹³ मुलाला शिस्त लावण्यात कसूर करू नकोस; जर तू त्याला छडीने मारलेस, तर तो मरणार नाही. ¹⁴ तू त्याला छडीने मार, आणि तू त्याचा जीव अधोलोकापासून वाचवशील.

¹⁵ माझ्या मुला, जर तुझे मन शहाणे असेल, तर माझेही मन आनंदित होईल. ¹⁶ माझा अंतरात्मा हर्ष करील जेव्हा तुझे ओठ योग्य ते बोलतील.

¹⁷ तुझ्या मनाला पाप्यांचा हेवा वाटू देऊ नकोस, तर दिवसभर आमच्या पित्याच्या भयात राहा. ¹⁸ खात्रीने भविष्य आहे, आणि तुझी आशा तोडली जाणार नाही.

¹⁹ माझ्या मुला, ऐक आणि शहाणा हो, आणि तुझे मन योग्य मार्गावर ठेव. ²⁰ द्राक्षारसाने धुंद होणाऱ्यांमध्ये तू राहू नकोस किंवा मांस खाऊन बकाणा भरणाऱ्यांमध्ये, ²¹ कारण दारुड्या आणि खादाड दरिद्री होतील, आणि सुस्तपणा त्यांना चिंध्या नेसवील.

²² ज्याने तुला जीवन दिले त्या तुझ्या वडिलांचे ऐक, आणि तुझी आई म्हातारी झाल्यावर तिचा तिरस्कार करू नकोस. ²³ सत्य विकत घे आणि विकू नकोस ते; शहाणपण, शिक्षण आणि समजूत विकत घे. ²⁴ नीतिमान मुलाचा बाप अत्यंत आनंदित होईल; जो शहाण्या मुलाचा जनक होतो तो त्याच्यामुळे हर्ष करील. ²⁵ तुझे वडील व आई आनंदित होवोत; जिने तुला जन्म दिला ती हर्ष करो.

²⁶ माझ्या मुला, तुझे मन मला दे, आणि तुझे डोळे माझ्या मार्गांत रमोत. ²⁷ कारण वेश्या हा खोल खड्डा आहे, आणि व्यभिचारी स्त्री ही अरुंद विहीर आहे. ²⁸ ती टपून बसते दरोडेखोरासारखी आणि पुष्कळ पुरुषांना बेइमानीकडे नेते.

²⁹ दुःख कोणाला आहे? खेद कोणाला आहे? भांडण कोणाला आहे? कुरबुर कोणाला आहे? विनाकारण जखमा कोणाला आहेत? लाल झालेले डोळे कोणाला आहेत? ³⁰ जे द्राक्षारसापाशी वेळ घालवत बसतात, जे मिसळलेल्या द्राक्षारसाचे प्याले चाखायला जातात. ³¹ द्राक्षारस लाल असताना त्याच्याकडे टक लावून पाहू नकोस, तो प्याल्यात चमकत असताना आणि सहज घशाखाली उतरत असताना. ³² शेवटी तो सापासारखा दंश करतो आणि फुरशासारखा डसतो. ³³ तुझे डोळे विचित्र गोष्टी पाहतील, आणि तुझे मन विपरीत गोष्टी बोलेल. ³⁴ तू समुद्राच्या मध्यभागी पहुडलेल्या माणसासारखा होशील, गलबताच्या डोलकाठीच्या टोकावर पडलेल्या माणसासारखा होशील. ³⁵ “त्यांनी मला मारले, पण मला वेदना जाणवली नाही; त्यांनी मला ठोकले, पण मला कळलेच नाही ते. मी केव्हा जागा होईन? मी आणखी एक घोट शोधीन.”