ਕਹਾਉਤਾਂ 23

23 ¹ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹਾਕਮ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਬੈਠੇਂ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕਿ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀ ਹੈ, ²ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਭੁੱਖ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਗਲ਼ੇ ਉੱਤੇ ਛੁਰੀ ਰੱਖ ਲੈ। ³ਉਹ ਦੇ ਸੁਆਦਲੇ ਖਾਣਿਆਂ ਦਾ ਲੋਭ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਧੋਖੇ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਹੈ।

⁴ਧਨੀ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਥਕਾ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬੁੱਧ ਰੱਖ। ⁵ਜਿਉਂ ਹੀ ਤੂੰ ਧਨ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਖੰਭ ਲਾ ਕੇ ਉਕਾਬ ਵਾਂਗ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

⁶ਕੰਜੂਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨਾ ਖਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੇ ਸੁਆਦਲੇ ਖਾਣਿਆਂ ਦਾ ਲੋਭ ਨਾ ਕਰ, ⁷ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਮੁੱਲ ਗਿਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਖਾ ਅਤੇ ਪੀ!” ਪਰ ਉਹ ਦਾ ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ⁸ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਤੂੰ ਖਾਧਾ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਤੂੰ ਉਲਟੀ ਕਰ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਵਿਅਰਥ ਗੁਆ ਲਵੇਂਗਾ।

⁹ਮੂਰਖ ਦੇ ਸੁਣਦਿਆਂ ਨਾ ਬੋਲ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਜਾਣੇਗਾ।

¹⁰ਪੁਰਾਣੀ ਹੱਦ ਦੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਨਾ ਸਰਕਾ, ਅਤੇ ਯਤੀਮਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਵੜ, ¹¹ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਲਵਾਨ ਹੈ; ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਤੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਲੜੇਗਾ। ^a a v11 ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਯਤੀਮ ਨਾਲ ਬੁਰਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵਕੀਲ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਆਪ ਉਸ ਦਾ ਵਕੀਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

¹²ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਲ ਲਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ।

¹³ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਤਾੜਨਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਨਾ ਰੁਕ; ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਨੂੰ ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਰੇਗਾ। ¹⁴ਉਹ ਨੂੰ ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਮਾਰ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਹ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਪਤਾਲ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਵੇਂਗਾ।

¹⁵ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਬੁੱਧਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਵੀ ਅਨੰਦ ਹੋਵੇਗਾ। ¹⁶ਮੇਰਾ ਅੰਦਰਲਾ ਮਨ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਸਹੀ ਗੱਲ ਬੋਲਣਗੇ।

¹⁷ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਪਾਪੀਆਂ ਉੱਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਸਗੋਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭੈ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ¹⁸ਸੱਚ-ਮੁੱਚ ਅੱਗੇ ਲਈ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਆਸ ਕਦੇ ਨਾ ਟੁੱਟੇਗੀ।

¹⁹ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਣ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਨ ਬਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖ। ²⁰ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋ ਜੋ ਮੈ ਪੀ ਕੇ ਮਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਾਸ ਖਾ-ਖਾ ਕੇ ਢਿੱਡ ਭਰਦੇ ਹਨ, ²¹ਕਿਉਂ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬੀ ਅਤੇ ਪੇਟੂ ਕੰਗਾਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੀਰਾਂ ਪਹਿਨਾ ਦੇਵੇਗੀ।

²²ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੁਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੁੱਛ ਨਾ ਜਾਣ। ²³ਸਚਿਆਈ ਨੂੰ ਮੁੱਲ ਲੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਚ; ਬੁੱਧ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨੂੰ ਮੁੱਲ ਲੈ। ²⁴ਧਰਮੀ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵੱਡਾ ਅਨੰਦ ਕਰੇਗਾ; ਜਿਹੜਾ ਬੁੱਧਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ। ²⁵ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਣ; ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਅਨੰਦ ਕਰੇ।

²⁶ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਮੈਨੂੰ ਦੇ, ਅਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੇਰੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਣ। ²⁷ਕਿਉਂ ਜੋ ਵੇਸਵਾ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਟੋਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਭਚਾਰਨ ਤੀਵੀਂ ਇੱਕ ਭੀੜਾ ਖੂਹ ਹੈ। ²⁸ਉਹ ਡਾਕੂ ਵਾਂਗ ਘਾਤ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੇਈਮਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

²⁹ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੋਕ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਝਗੜਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਹਨ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹਨ? ਕਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹਨ? ³⁰ਉਹ ਜੋ ਮੈ ਉੱਤੇ ਦੇਰ ਤਕ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੋ ਮਿਲਾਈ ਹੋਈ ਮੈ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਚੱਖਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ³¹ਮੈ ਵੱਲ ਨਾ ਵੇਖ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਲ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ³²ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਡੰਗ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਗਣੀ ਵਾਂਗ ਡੱਸਦੀ ਹੈ। ³³ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਟੇਢੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬੋਲੇਗਾ। ³⁴ਤੂੰ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਂਗਾ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਮਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਉਸ ਵਾਂਗ ਜੋ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮਸਤੂਲ ਦੀ ਟੀਸੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ³⁵“ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪੀੜ ਨਾ ਹੋਈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਹੋਈ। ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਜਾਗਾਂਗਾ? ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਿਆਲਾ ਲੱਭਾਂਗਾ।”