ਕਹਾਉਤਾਂ 24

24 ¹ਬੁਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਾ ਕਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰ, ²ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਬਿਪਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

³ਬੁੱਧ ਨਾਲ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉਹ ਸਥਿਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ⁴ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇ ਕਮਰੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਅਤੇ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

⁵ਬੁੱਧਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ⁶ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਿਆਣੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

⁷ਮੂਰਖ ਲਈ ਬੁੱਧ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਹੈ; ਫਾਟਕ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੇ ਕੋਲ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ⁸ਜੋ ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ੀ ਕਹਾਵੇਗਾ। ⁹ਮੂਰਖ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਪਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਠੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਘਿਣਾਉਣਾ ਹੈ।

¹⁰ਜੇ ਤੂੰ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਦਿਨ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਜਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਬਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ। ¹¹ਜਿਹੜੇ ਮੌਤ ਵੱਲ ਲਿਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੱਢੇ ਜਾਣ ਵੱਲ ਡਿੱਗਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ। ¹²ਜੇ ਤੂੰ ਆਖੇਂ, “ਵੇਖ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ,” ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਤੋਲਦਾ ਹੈ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ? ਕੀ ਉਹ ਜੋ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਅਤੇ ਕੀ ਉਹ ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹ ਦੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ?

¹³ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਹਿਦ ਖਾਹ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਛੱਤੇ ਦਾ ਟਪਕਦਾ ਸ਼ਹਿਦ ਤੇਰੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ¹⁴ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਬੁੱਧ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਲਈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾ ਲਵੇਂ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਆਸ ਟੁੱਟੇਗੀ ਨਹੀਂ।

¹⁵ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ, ਧਰਮੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਘਾਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬੈਠ; ਉਹ ਦੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਦੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰ, ¹⁶ਕਿਉਂ ਜੋ ਭਾਵੇਂ ਧਰਮੀ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਡਿੱਗੇ, ਫੇਰ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਟ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

¹⁷ਜਦ ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਡਿੱਗੇ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋ, ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਠੋਕਰ ਖਾਵੇ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਅਨੰਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ¹⁸ਕਿਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਕ੍ਰੋਧ ਉਸ ਤੋਂ ਮੋੜ ਲਵੇ।

¹⁹ਬੁਰਿਆਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾ ਕੁੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਾ ਕਰ, ²⁰ਕਿਉਂ ਜੋ ਬੁਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕੋਈ ਭਵਿੱਖ ਨਹੀਂ; ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

²¹ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਭੈ ਮੰਨ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਰਲ, ²²ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਿਪਤਾ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠੇਗੀ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਨਾਸ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਪੱਖਪਾਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਿਆਂ

²³ਇਹ ਵੀ ਬੁੱਧਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਹਨ: ਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ²⁴ਜੋ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਤੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈਂ,” ਲੋਕ ਉਹ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂ ਉਹ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨਗੀਆਂ, ²⁵ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਬਰਕਤ ਆਵੇਗੀ। ²⁶ਸੱਚਾ ਉੱਤਰ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੁੰਮਣ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ²⁷ਬਾਹਰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਸੰਵਾਰ ਲੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾ। ²⁸ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਵਾਹ ਨਾ ਬਣ; ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇਂਗਾ? ²⁹ਇਹ ਨਾ ਆਖ, “ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਉਹੋ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹ ਦੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦਿਆਂਗਾ।” ³⁰ਮੈਂ ਇੱਕ ਆਲਸੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਖੇਤ ਕੋਲੋਂ, ਅਤੇ ਬੁੱਧਹੀਣ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਗੂਰੀ ਬਾਗ਼ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਿਆ, ³¹ਅਤੇ ਵੇਖੋ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ; ਧਰਤੀ ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਕੰਧ ਢਹਿ ਗਈ ਸੀ। ³²ਤਦ ਮੈਂ ਵੇਖ ਕੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ; ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ³³ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਨੀਂਦ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਊਂਘ, ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਸਮੇਟਣਾ, ³⁴ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਡਾਕੂ ਵਾਂਗ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਥੁੜ੍ਹ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ।