ਕਹਾਉਤਾਂ 25

25 ¹ਇਹ ਵੀ ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਿਜ਼ਕੀਯਾਹ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਉਤਾਰਿਆ। ²ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਖੋਜ ਕੱਢਣਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ³ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਉੱਚਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਡੂੰਘੀ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਮਨ ਅਥਾਹ ਹੈ। ⁴ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਖੋਟ ਕੱਢ ਦੇਹ, ਤਾਂ ਸੁਨਿਆਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਂਡਾ ਨਿਕਲ ਆਵੇਗਾ। ⁵ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਹ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੀ ਗੱਦੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ⁶ਰਾਜੇ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਡਿਆਈ ਨਾ ਦੇਹ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਹ; ⁷ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ, “ਇੱਥੇ ਉੱਪਰ ਆ ਜਾਹ,” ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਿਸਦੇ ਪਤਵੰਤੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੀਵੇਂ ਥਾਂ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। ⁸ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਨਾ ਪੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਗੁਆਂਢੀ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰੇਗਾ? ⁹ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਲੜ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਭੇਤ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹ, ¹⁰ਕਿਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਬਦਨਾਮੀ ਕਦੇ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ¹¹ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਆਖਿਆ ਹੋਇਆ ਬਚਨ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੇਬਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ। ¹²ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਕੰਨ ਲਈ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੀ ਤਾੜਨਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੁੰਦਰੀ ਜਾਂ ਕੁੰਦਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵਰਗੀ ਹੈ। ¹³ਵਾਢੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਠੰਢ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਭੇਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ¹⁴ਜੋ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਾਤ ਦੀ ਸ਼ੇਖ਼ੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਹੈ। ¹⁵ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਹਾਕਮ ਮੰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਜੀਭ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ¹⁶ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਲੱਭੇ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜ ਜੋਗਾ ਹੀ ਖਾਹ, ਕਿਤੇ ਬਹੁਤਾ ਖਾ ਕੇ ਉਲਟੀ ਨਾ ਕਰੇਂ। ¹⁷ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਘਰ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਨਾ ਜਾਹ, ਕਿਤੇ ਉਹ ਤੈਥੋਂ ਅੱਕ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਵੈਰੀ ਨਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਵੇ। ¹⁸ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਡਾਂਗ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ¹⁹ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੇਈਮਾਨ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣਾ ਟੁੱਟੇ ਦੰਦ ਜਾਂ ਉੱਖੜੇ ਪੈਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ²⁰ਜੋ ਉਦਾਸ ਮਨ ਅੱਗੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਠੰਢੇ ਦਿਨ ਕੱਪੜਾ ਲਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗਾ, ਸੱਜੀ ਉੱਤੇ ਪਾਏ ਸਿਰਕੇ ਵਰਗਾ ਹੈ। ²¹ਜੇ ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਭੁੱਖਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਰੋਟੀ ਦੇਹ, ਅਤੇ ਜੇ ਤਿਹਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨੂੰ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇਹ; ²²ਕਿਉਂ ਜੋ ਤੂੰ ਉਹ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਅੰਗਿਆਰ ਢੇਰ ਕਰੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਫਲ ਦੇਵੇਗਾ। ²³ਉੱਤਰ ਦੀ ਹਵਾ ਮੀਂਹ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੁਗ਼ਲਖ਼ੋਰ ਜੀਭ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ਮੂੰਹ। ²⁴ਝਗੜਾਲੂ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਛੱਤ ਦੇ ਇੱਕ ਖੂੰਜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ²⁵ਦੂਰ ਦੇਸ ਤੋਂ ਆਈ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਜਾਨ ਲਈ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀ ਹੈ। ²⁶ਜੋ ਧਰਮੀ ਪੁਰਖ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਅੱਗੇ ਡੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਧਲੇ ਸੋਤੇ ਜਾਂ ਮੈਲੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵਰਗਾ ਹੈ। ²⁷ਬਹੁਤਾ ਸ਼ਹਿਦ ਖਾਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਭਾਲਣੀ। ²⁸ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਤਮੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਢਾਹੇ ਹੋਏ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।