Kawicaksanan Mbangun Omah

Mbangun lan ngluwari. Omah dibangun nganggo kawicaksanan, lan wong mursid tiba kaping pitu nanging tangi manèh. Iki nolak bungah nalika mungsuh tiba, lan nolak dalih ora ngerti nalika ana wong sing digiring menyang pati. Pakebonan anggur sing kebak suket dadi piwulangé.

Pasal 24.

Aja melik marang wong ala, lan aja kepengin ngumpul karo wong-wong iku, awit atine padha ngrancang panganiaya, lan lambene padha ngucapake prakara ala.

Kanthi kawicaksanan omah dibangun, lan kanthi pangreten omah iku kadegake; lan kanthi kawruh kamar-kamare kebak ing samubarang raja-brana kang aji lan nyenengake.

Wong wicaksana iku kebak kakuwatan, lan wong kang duwe kawruh mundhak karosane, awit kanthi tuntunan kang wicaksana kowe bisa nglakoni peperanganmu, lan kaunggulan teka saka akehe juru rembug.

Kawicaksanan iku dhuwur banget tumrap wong gemblung; ing gapura, dheweke ora duwe apa-apa kang bisa diucapake. Sapa kang ngrancang nindakake piala bakal disebut wong licik. Rancangane wong gemblung iku dosa, lan wong kang nyenyamah iku ginethingan ing antarane wong akeh.

Yen kowe nglokro ing wektu karupekan, karosanmu iku cilik. Luwarana wong-wong kang digiring menyang pati, lan tahanen wong-wong kang kecanthol marang panyembelehan. Yen kowe ngucap, “Lah, aku ora ngerti bab iki,” apa kang nimbang ati ora mirsani prakara iku? Apa kang rumeksa marang nyawamu ora pirsa? Lan apa Panjenengane ora bakal males saben wong manut panggawene?

He anakku, mangana madu, awit iku becik, lan tetesane madu iku legi tumrap ilatmu. Ngertia yen kawicaksanan iku uga mangkono tumrap nyawamu; yen kowe nemu, ana dina tembe, lan pangarep-arepmu ora bakal kapunggel.

Aja ndhelik ngincim, he wong duraka, marang omahe wong bener; aja ngrusak papan palerebane, awit sanadyan wong bener tiba kaping pitu, dheweke tangi maneh, nanging wong duraka kesandhung ing bilai.

Aja bungah yen mungsuhmu tiba, lan aja nganti atimu seneng yen dheweke kesandhung, supaya Rama kita aja nganti mirsani prakara iku lan ora rena, banjur mbalekake bebendune saka wong mau.

Aja melik atimu marga saka wong kang nglakoni piala, lan aja mesiri marang wong duraka, awit wong ala iku ora duwe dina tembe; damare wong duraka bakal dipateni.

He anakku, wedia marang Rama kita lan marang raja, lan aja nggandheng karo wong-wong kang mbalela marang karone, awit bilaine bakal teka dadakan, lan sapa kang ngerti karusakan kang bisa ditekakake dening karone?

Kaadilan Tanpa Pilih Kasih

Iki uga pangucape wong wicaksana: Mawang muka ing paukuman iku ora becik. Sapa kang ngucap marang wong kang salah, “Kowe ora kaluputan,” bakal diipat-ipati dening para bangsa lan dipaido dening para umat, nanging bakal becik tumrap wong-wong kang ngukum wong kang salah, lan berkah kang lubir bakal tumiba marang wong-wong mau. Wangsulan kang jujur iku kaya ambungan ing lambe. Tatanen pagaweanmu ing jaba, cawisna pategalanmu, lan sawuse iku bangunen omahmu. Aja dadi seksi nglawan pepadhamu tanpa sabab; apa kowe arep ngapusi srana lambemu? Aja ngucap, “Aku bakal nandukake marang dheweke kaya kang ditindakake marang aku; aku bakal males wong iku manut panggawene.” Aku liwat ing pategalane wong kesed, ing kebon anggure wong kang kurang pikiran, lah kabeh thukul kebak eri; lemahe katutupan ing rerungkudan, lan pager watune wis jugrug. Banjur aku nyawang lan nggatekake ing ati; aku ndeleng lan nampa piwulang. Turu sedhela, ngliyep sedhela, nglempit tangan sedhela kanggo ngaso, lan kamlaratan bakal teka marang kowe kaya begal, lan kakurangan kaya wong kang nyekel gegaman.