મારા દીકરા, તારું હૃદય મને આપ
ભોજનના શિષ્ટાચાર, જેની નીચે કંઈક વધારે કઠણ વાત છુપાયેલી છે. શાસકનાં મિષ્ટાન્ન સામે સાવધ રહો, અને પાંખો ફૂટીને ઊડી જતા ધન પાછળ પોતાને થકવશો નહિ. અંતે એક દારૂડિયાનું ચિત્ર છે, જે માર ખાય છે પણ તેને કંઈ લાગતું નથી, અને જાગે છે ત્યારે ફક્ત બીજો પ્યાલો શોધે છે.
23 1જ્યારે તું કોઈ અધિકારી સાથે જમવા બેસે, ત્યારે તારી આગળ જે છે તેનો કાળજીપૂર્વક વિચાર કર, 2અને જો તું ખાવાની લાલસાને વશ થયેલો માણસ હોય, તો તારા ગળે છરી મૂક. 3તેના સ્વાદિષ્ટ ભોજનની લાલસા ન કર, કારણ કે તે છેતરનારું ભોજન છે.
4ધનવાન થવા માટે તું પોતાને થકવી ન નાખ; પોતાને કાબૂમાં રાખવાનું ડહાપણ રાખ. 5જેવી તું ધન પર નજર નાખે, તેવું જ તે અદૃશ્ય થઈ જાય છે, કારણ કે તેને અચાનક પાંખો ફૂટે છે અને ગરુડની જેમ તે આકાશ તરફ ઊડી જાય છે.
6કંજૂસ માણસની રોટલી ન ખા, અને તેના સ્વાદિષ્ટ ભોજનની લાલસા ન કર, 7કારણ કે તે તો ખર્ચનો હિસાબ ગણ્યા કરનારો માણસ છે. “ખા અને પી!” એમ તે તને કહે છે, પણ તેનું હૃદય તારી સાથે નથી. 8તેં જે થોડું ખાધું હશે તે તું ઓકી કાઢશે અને તારા મીઠા શબ્દો વ્યર્થ ગુમાવ્યા હશે.
9મૂર્ખના સાંભળતાં ન બોલ, કારણ કે તે તારા શબ્દોના ડહાપણને તુચ્છ ગણશે.
10જૂના સીમાચિહ્નને ખસેડ નહિ, કે અનાથનાં ખેતરો પર અતિક્રમણ ન કર, 11કારણ કે તેમનો ઉદ્ધારક બળવાન છે; આપણા પિતા તારી વિરુદ્ધ તેમનો પક્ષ લેશે. a a v11 જ્યારે કોઈ એવા અનાથ પર અન્યાય કરે છે જેનો બચાવ કરનાર કોઈ નથી, ત્યારે આપણા પિતા પોતે તેમના બચાવકર્તા બને છે અને તેમનો દાવો પોતાનો ગણીને હાથમાં લે છે.
12તારું હૃદય શિક્ષણ તરફ અને તારા કાન જ્ઞાનના શબ્દો તરફ લગાડ.
13બાળકને શિસ્ત આપવામાં કચાશ ન રાખ; જો તું તેને સોટી મારે, તો તે મરશે નહિ. 14તું તેને સોટી માર, અને તું તેના જીવને મૃત્યુલોકથી બચાવશે.
15મારા દીકરા, જો તારું હૃદય ડહાપણવાળું હોય, તો મારું પોતાનું હૃદય પણ આનંદ પામશે. 16જ્યારે તારા હોઠ સાચું બોલશે, ત્યારે મારું અંતઃકરણ હરખાશે.
17તારા હૃદયને પાપીઓની ઈર્ષ્યા કરવા ન દે, પણ આખો દિવસ આપણા પિતાના ભયમાં ટકી રહે. 18નિશ્ચે ભવિષ્ય છે, અને તારી આશા તૂટી જશે નહિ.
19મારા દીકરા, સાંભળ અને ડાહ્યો થા, અને તારા હૃદયને સાચા માર્ગ પર રાખ. 20દ્રાક્ષારસ પીને છાકટા થનારાઓમાં કે માંસ ખાઈને ખાઉધરાપણું કરનારાઓમાં સામેલ ન થા, 21કારણ કે છાકટો તથા ખાઉધરો ગરીબ થઈ જશે, અને ઘેન તેમને ચીંથરાં પહેરાવશે.
22જેણે તને જીવન આપ્યું તે તારા પિતાનું સાંભળ, અને તારી મા વૃદ્ધ થાય ત્યારે તેને તુચ્છ ન ગણ. 23સત્ય વેચાતું લે અને તેને વેચી ન દે; ડહાપણ, શિક્ષણ તથા સમજણ વેચાતાં લે. 24નેક સંતાનનો પિતા ઘણો આનંદ પામશે; જે ડાહ્યા દીકરાનો જન્મદાતા છે તે તેનામાં હરખાશે. 25તારાં માતાપિતા આનંદ પામો; જેણે તને જન્મ આપ્યો તે હરખાઓ.
26મારા દીકરા, તારું હૃદય મને આપ, અને તારી આંખો મારા માર્ગોમાં આનંદ માણે. 27કારણ કે ગણિકા ઊંડો ખાડો છે, અને વ્યભિચારી સ્ત્રી સાંકડો કૂવો છે. 28તે લૂંટારાની જેમ સંતાઈને તાકી રહે છે, અને ઘણા પુરુષોને બેવફાઈમાં દોરી જાય છે.
29દુઃખ કોને છે? શોક કોને છે? કજિયો કોને છે? ફરિયાદો કોને છે? વિનાકારણ ઘા કોને છે? રાતી આંખો કોને છે? 30જેઓ દ્રાક્ષારસ પાસે લાંબો સમય બેસી રહે છે, જેઓ મિશ્રિત દ્રાક્ષારસના પ્યાલા ચાખવા જાય છે. 31દ્રાક્ષારસ લાલ હોય ત્યારે તેની સામે ટગર ટગર જોઈ ન રહે, જ્યારે તે પ્યાલામાં ચળકે છે અને સરળતાથી ગળે ઊતરે છે. 32આખરે તે સાપની જેમ કરડે છે અને નાગની જેમ ડંખ મારે છે. 33તારી આંખો વિચિત્ર વસ્તુઓ જોશે, અને તારું હૃદય ઊંધી વાતો બોલશે. 34તું સમુદ્રની મધ્યે સૂઈ રહેનાર જેવો થશે, વહાણના કૂવાથંભની ટોચે સૂઈ રહેનાર જેવો થશે. 35“તેઓએ મને માર્યો, પણ મને દુઃખ થયું નહિ; તેઓએ મને ફટકાર્યો, પણ મને ખબર પડી નહિ. હું ક્યારે જાગીશ? હું ફરી એક પ્યાલો શોધીશ.”