Kristũ Nĩariũkĩtio Kuuma kũrĩ Arĩa Akuũ

Amwe moigaga atĩ gũtirĩ ũriũkio wa arĩa akuũ. Paũlũ agweta aira, agacooka akarũmĩrĩra ũguo nginya mũthia: Kristũ angĩkorwo ndaariũkirio, wĩtĩkio nĩ wa tũhũ na arĩa akuũ nĩmaaniinĩkĩte. No nĩariũkirio, arĩ wa mbere wa aingĩ, nake Ithe witũ aheanaga mwĩrĩ ũtabuthaga.

Gĩcunjĩ 15.

Ariũ na aarĩ a Ithe witũ, nĩngũmũririkania Ũhoro-ũrĩa-Mwega ũrĩa ndaamũhunjĩirie, ũrĩa mwaamũkĩrire na rĩu mũrũgamĩte igũrũ rĩaguo. Nĩ ũndũ wa Ũhoro-ũrĩa-Mwega ũcio nĩmũrahonokio, mũngĩkorwo nĩmũrũmĩtie wega kiugo kĩrĩa ndaamũhunjĩirie—tiga ũngĩkorwo wĩtĩkio wanyu warĩ wa tũhũ.

Amu nĩndaamũheire ũndũ ũrĩa wa bata mũno ũrĩa o na niĩ ndaamũkĩrire: atĩ Kristũ nĩaakuĩrĩire mehia maitũ kũringana na Maandĩko, na atĩ nĩaathikirwo, na atĩ nĩariũkirio mũthenya wa gatatũ kũringana na Maandĩko, na atĩ nĩoonĩrĩire Kefa, agĩcooka akĩĩonania kũrĩ arĩa Ikũmi na Eerĩ. Thuutha ũcio nĩoonĩrĩire ariũ na aarĩ a Ithe witũ makĩria ma magana maatano o ro rĩmwe; aingĩ ao marĩ o muoyo, o na gũtuĩka amwe nĩmakomete toro. Thuutha ũcio nĩoonĩrĩire Jakubu, agĩcooka akĩĩonania kũrĩ atũmwo oothe. Na mũthia wa maũndũ moothe, o na niĩ nĩoonĩrĩire, taarĩ mũndũ ũciarĩtwo hĩndĩ ĩtaagĩrĩire. Niĩ nĩ niĩ mũnini mũno harĩ atũmwo, ndĩnagĩrĩire gwĩtwo mũtũmwo, tondũ nĩndaanyarĩrĩire kanitha wa Ithe witũ. Nĩ ũndũ wa wega wa Ithe witũ ndĩ ũrĩa ndĩ, naguo wega wake kũrĩ niĩ ndũrĩ wa tũhũ. Ĩndĩ nĩndarutire wĩra mũnene gũkĩra ao oothe—no ti niĩ, no nĩ wega wa Ithe witũ ũrĩa ũrĩ hamwe na niĩ. Kwoguo-rĩ, kana nĩ niĩ kana nĩ-o, ũguo nĩguo tũhunjagia, na ũguo nĩguo mwetĩkirie.

Kristũ Angĩkorwo Ndaariũkirio

Na rĩĩrĩ, Kristũ angĩkorwo nĩahunjagio atĩ nĩariũkirio kuuma kũrĩ arĩa akuũ, amwe anyu mangĩhoota atĩa kuuga atĩ gũtirĩ ũriũkio wa arĩa akuũ? Angĩkorwo gũtirĩ ũriũkio wa arĩa akuũ, o na Kristũ ndaariũkirio. Na Kristũ angĩkorwo ndaariũkirio, ũhunjia witũ nĩ wa tũhũ, naguo wĩtĩkio wanyu o naguo nĩ wa tũhũ. Makĩria ma ũguo, tũgĩtuĩka aira a maheeni igũrũ rĩa Ithe witũ, tondũ nĩtwaarugamĩrĩire Ithe witũ atĩ nĩariũkirie Kristũ kuuma kũrĩ arĩa akuũ—no ndaamũriũkirie, angĩkorwo arĩa akuũ matiriũkagio kũna. Amu angĩkorwo arĩa akuũ matiriũkagio, o na Kristũ ndaariũkirio. Na Kristũ angĩkorwo ndaariũkirio, wĩtĩkio wanyu nĩ wa tũhũ; o na rĩu mũrĩ o thĩinĩ wa mehia manyu. Hĩndĩ ĩyo o na arĩa makomete toro marĩ thĩinĩ wa Kristũ nĩmoorĩte. Angĩkorwo kũ Kristũ tũrĩ na kĩĩrĩgĩrĩro kĩa muoyo ũyũ wiki, tũkĩagĩrĩirwo nĩ kũiguĩrwo tha gũkĩra mũndũ o wothe ũrĩ muoyo.

No rĩrĩ, Kristũ ti-itherũ nĩariũkirio kuuma kũrĩ arĩa akuũ, arĩ we maciaro ma mbere ma arĩa makomete toro. Amu kuona atĩ gĩkuũ gĩokire na ũndũ wa mũndũ ũmwe, ũriũkio wa arĩa akuũ o naguo ũgĩũka na ũndũ wa mũndũ ũmwe. Amu o ta ũrĩa thĩinĩ wa Adamu andũ oothe makuaga, ũguo noguo thĩinĩ wa Kristũ andũ oothe makaariĩo muoyo. No o mũndũ handũ hake: Kristũ nĩ we maciaro ma mbere; thuutha ũcio, rĩrĩa agooka, nĩ arĩa marĩ ake. Thuutha ũcio nĩrĩo mũthia ũgaakinya, rĩrĩa akaaneana ũthamaki kũrĩ Ithe witũ, aarĩkia kũniina ũtongoria wothe, na ũnene wothe, na hinya wothe. ^a Amu no mũhaka aathane nginya rĩrĩa akaaiga thũ ciake ciothe rungu rwa magũrũ make. Thũ ya mũthia ĩrĩa ĩkaaniinwo nĩ gĩkuũ. Ithe witũ nĩaigĩte maũndũ moothe rungu rwa magũrũ ma Mũũriũ. No rĩrĩa kuugwo atĩ 'maũndũ moothe' nĩmaigĩtwo rungu rwake, nĩ kũĩmenyeka wega atĩ ũndũ ũcio ndũhutĩtie Ithe witũ, ũrĩa waigire maũndũ moothe rungu rwa Mũũriũ. Rĩrĩa maũndũ moothe makaakorwo marĩ rungu rwake, Mũũriũ we mwene nĩagaatuĩka wa gwathĩkĩra ũrĩa wamũigĩire maũndũ moothe rungu rwake, nĩ geetha Ithe witũ atuĩke maũndũ moothe harĩ indo ciothe. ^b

Kwaaga ũguo-rĩ, arĩa mabatithagio nĩ ũndũ wa arĩa akuũ magaachaĩra atĩa? Angĩkorwo arĩa akuũ matiriũkagio o na hanini, nĩ kĩĩ gĩtũmaga mabatithĩrio o? ^c Naithuĩ-rĩ, nĩ kĩĩ gĩtũmaga tũtoonyie mĩoyo iitũ ũgwati-inĩ ithaa ciothe? Niĩ nguaga o mũthenya—ti-itherũ o ta ũrĩa ndĩĩrahagĩra inyuĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ, thĩinĩ wa Kristũ Jesũ Mwathani witũ. Angĩkorwo ndaarũĩrĩire nyamũ cia gĩthaka kũu Efeso nĩ ũndũ wa maũndũ ma kĩĩandũ tu, ngĩĩguna atĩa? Angĩkorwo arĩa akuũ matiriũkaga, “Nĩtũrĩe na tũnyue, amu rũciũ nĩtũgũkua.” Mũtikaheenio: “Agĩrĩĩrania moru nĩmathũkagia mĩtugo mĩega.” Cookai meciiria wega ta ũrĩa kwagĩrĩire na mũtige kwĩhia—amwe matiũĩ Ithe witũ; ndoiga ũũ nĩguo mũconoke.

Mwĩrĩ ũrĩa Ithe Aheanaga

No mũndũ nĩakooria atĩrĩ, “Arĩa akuũ mariũkagio atĩa? Magooka marĩ na mwĩrĩ wa mũthemba ũrĩkũ?” Wee mũndũ mũkĩĩgu ũyũ! Kĩrĩa ũhaandaga gĩtiagĩaga muoyo gĩtakuĩte. Hĩndĩ ĩrĩa ũhaandaga, ndũhaandaga mwĩrĩ ũrĩa ũgooka, no ũhaandaga mbeũ theri, hihi ya ngano kana ya kĩndũ kĩngĩ. No Ithe witũ nĩaamĩheaga mwĩrĩ ũrĩa aathuurire, na o mbeũ akamĩhe mwĩrĩ wayo kĩũmbe. Nyama ciothe ti cia mũthemba ũmwe: andũ, na nyamũ, na nyoni, na thamaki—o kĩndũ kĩrĩ na nyama ciakĩo. Nĩ kũrĩ mĩĩrĩ ya igũrũ, na mĩĩrĩ ya thĩ; riiri wa ĩrĩa ya igũrũ nĩ ũmwe, naguo riiri wa ĩrĩa ya thĩ nĩ ũngĩ. Riũa rĩrĩ na riiri warĩo, naguo mweri ũrĩ na riiri ũngĩ, nacio njata irĩ na riiri ũngĩ—njata ĩ na ngũũrani na njata ĩrĩa ĩngĩ harĩ riiri.

Ũguo noguo gũkaahaana harĩ ũriũkio wa arĩa akuũ: mwĩrĩ ũhaandagwo ũrĩ wa kũbutha, ũkariũkio ũrĩ wa kwaga kũbutha. Ũhaandagwo ũrĩ na thoni, ũkariũkio ũrĩ na riiri; ũhaandagwo ũrĩ na ũhũthũ, ũkariũkio ũrĩ na hinya. Ũhaandagwo ũrĩ mwĩrĩ wa ndũire, ũkariũkio ũrĩ mwĩrĩ wa kĩĩroho. Angĩkorwo nĩ kũrĩ mwĩrĩ wa ndũire, nĩ kũrĩ o naguo mwĩrĩ wa kĩĩroho. Noguo kwaandĩkĩtwo atĩrĩ: “Mũndũ wa mbere, Adamu, aatuĩkire mũndũ ũrĩ muoyo”; nake Adamu wa mũthia agĩtuĩka roho ũheanaga muoyo. ^d No ti wa kĩĩroho waarĩ wa mbere, no nĩ wa ndũire, thuutha ũcio ũgĩũka wa kĩĩroho. Mũndũ wa mbere oombirwo na rũkũngũ rwa thĩ; nake mũndũ wa keerĩ oimĩte igũrũ. O ta ũrĩa mũndũ wa rũkũngũ atariĩ, noguo arĩa a rũkũngũ matariĩ; na o ta ũrĩa mũndũ wa igũrũ atariĩ, noguo arĩa a igũrũ matariĩ. O ta ũrĩa twekuuĩte mũhianĩre wa mũndũ wa thĩ, noguo tũgaakuua mũhianĩre wa mũndũ wa igũrũ.

Ngũmwĩra ũũ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ: nyama na thakame itingĩhota kũgaya ũthamaki wa Ithe witũ, o na kĩrĩa kĩbuthaga gĩtingĩhota kũgaya kĩrĩa gĩtabuthaga.

Ta thikĩrĩriai, ngũmwĩra hitho: Tũtigaakoma toro ithuothe, no ithuothe nĩtũkaagarũrwo. O rĩmwe, ihenya o ta kũhingũra riitho, hĩndĩ ya karumbeta ka mũthia—nĩgakaagamba, nao arĩa akuũ mariũkio matagaakua rĩngĩ, naithuĩ tũgarũrwo. Amu kĩrĩa kĩbuthaga no mũhaka kĩĩhumbe kĩrĩa gĩtabuthaga, nakĩo kĩrĩa gĩkuaga kĩĩhumbe kwaga gĩkuũ. Na rĩrĩa kĩrĩa kĩbuthaga gĩkeehumba kĩrĩa gĩtabuthaga, nakĩo kĩrĩa gĩkuaga kĩĩhumbe kwaga gĩkuũ, hĩndĩ ĩyo nĩrĩo kiugo kĩrĩa kĩandĩkĩtwo gĩkaahinga: “Gĩkuũ nĩkĩmeretio nĩ ũhootani. Wee gĩkuũ, ũhootani waku ũrĩ kũ? Wee gĩkuũ, mũrũmo waku ũrĩ kũ?”

Mũrũmo wa gĩkuũ nĩ mehia, naguo hinya wa mehia nĩ watho. No Ithe witũ arocookerio ngaatho! We nĩwe ũtũheaga ũhootani thĩinĩ wa Mwathani witũ Jesũ Kristũ. Kwoguo-rĩ, ariũ na aarĩ a Ithe witũ inyuĩ endwa akwa, ikaragai mwĩhaandĩte wega, mũtekwenyenyeka, hĩndĩ ciothe mũiyũrĩrĩru wĩra-inĩ wa Mwathani, mũkĩmenyaga atĩ wĩra wanyu thĩinĩ wa Mwathani ti wa tũhũ.

Ũtaũri wa hau thĩ

^a1 Akorinitho 15:24 — Rĩrĩa maũndũ moothe makaakorwo mahingĩte, Mũũriũ nĩagaacookia ũthamaki wothe mookoinĩ ma Ithe witũ — muoroto wa maũndũ moothe nĩ we Ithe witũ mwene.
^b1 Akorinitho 15:28 — Rĩrĩa maũndũ moothe makaakorwo macookeretio mũthia-inĩ, Mũũriũ nĩagwĩtĩkĩra na gĩkeno gũikara handũ hake rungu rwa Ithe witũ, nĩ geetha Ithe witũ atuĩke maũndũ moothe kũrĩ mũndũ o wothe — kũu nĩkuo rũgano ruru ruothe rũtũũrĩte rũroretie.
^c1 Akorinitho 15:29 — Mũtugo ũrĩa Paũlo araaria ũhoro waguo haha ndũũĩkaine wega; araaũhũthĩra ũrĩ kĩmenyithia atĩ o na arĩa maawĩkaga nĩmeetĩkĩtie ũhoro wa ũriũkio.
^d1 Akorinitho 15:45 — Jesũ nĩ we “Adamu wa mũthia”: harĩa Adamu wa mbere aareehire gĩkuũ kũrĩ andũ oothe, Jesũ aheanaga muoyo kũrĩ arĩa oothe marĩ ake.