Wong Gemblung Mbaleni Kabodhoane

Mèh kaya daftar telung jinis wong. Wong bodho, sing ora bisa diajèni, ora bisa diburuhaké lan ora bisa ditambani; wong kesèd, mbulet ing paturoné kaya lawang ing èngsèlé; lan wong cidra, sing natoni banjur kandha yèn mung guyon. Sapa sing ndhudhuk luwèng bakal kecemplung dhéwé.

Pasal 26.

Kaya salju ing mangsa panas lan kaya udan ing mangsa panen, mangkono pakurmatan iku ora mathuk kanggo wong gemblung. Kaya manuk emprit kang mabur lan kaya manuk sriti kang nyamber, mangkono ipat-ipat kang tanpa sabab iku ora bakal tumiba. Pecut kanggo jaran, kendhali kanggo kuldi, lan gebug kanggo gegere wong gemblung. Aja mangsuli wong gemblung manut kabodhoane, supaya kowe dhewe ora dadi kaya dheweke. Mangsulana wong gemblung manut kabodhoane, supaya dheweke ora rumangsa wicaksana ing pandelenge dhewe. Sapa kang ngirim pawarta lantaran wong gemblung, iku padha karo nugel sikile dhewe lan ngombe panganiaya. Kaya sikile wong lumpuh kang mung glandhangan tanpa guna, mangkono bebasan ing cangkeme wong gemblung. Kaya wong kang nalekake watu ing bandhil, mangkono wong kang menehi pakurmatan marang wong gemblung. Kaya eri ing tangane wong mendem, mangkono bebasan ing cangkeme wong gemblung. Kaya pemanah kang nglarani sapa wae, mangkono wong kang ngopahi wong gemblung utawa ngopahi wong kang mung liwat. Kaya asu kang mbaleni marang utahane, mangkono wong gemblung mbaleni kabodhoane. Apa kowe weruh wong kang rumangsa wicaksana ing pandelenge dhewe? Isih ana pangarep-arep luwih akeh kanggo wong gemblung tinimbang kanggo dheweke.

Wong kesed kandha, “Ana singa ing dalan! Ana singa ing lurung-lurung!” Kaya lawang kang menga-mengo ing engsele, mangkono wong kesed obah-obah ing peturone. Wong kesed nyelupake tangane ing piring; ngangkat tangan mau bali menyang cangkeme wae wis dadi kesel kanggo dheweke. Wong kesed rumangsa luwih wicaksana ing pandelenge dhewe tinimbang wong pitu kang mangsuli kanthi wicaksana.

Kaya wong kang nyekeli kuping asu, mangkono wong kang mung liwat kang melu-melu padudon kang dudu urusane.

Kaya wong edan kang nguncalake obor murub, panah, lan pati, mangkono wong kang ngapusi pepadhane lan kandha, “Aku mung geguyon!”

Tanpa kayu geni bakal mati, lan tanpa wong kang seneng ngrasani padudon bakal sirep. Kaya areng kanggo mawa lan kayu kanggo geni, mangkono wong kang seneng padudon ngobong-obong regejegan. Tembunge wong kang seneng ngrasani iku kaya panganan kang enak; tembung-tembung mau mlebu jero menyang pojoking ati.

Kaya lelugas kang nutupi kendhil lemah, mangkono lambe kang alus nanging atine ala. Wong kang sengit iku nyamarake awake kanthi lambene, nanging ing atine nyimpen akal julig. Nalika dheweke caturan kanthi becik, aja ngandel marang dheweke, awit atine kebak pitung prakara nistha. Sanadyan sengite ditutupi srana apus-apus, kaalane bakal kawiyak ana ing satengahe pasamuwan. Sapa kang ndhudhuk luweng bakal kecemplung ing luweng mau, lan watu bakal mbalik nggebuk wong kang nggulingake. Ilat kang goroh sengit marang wong kang diremuk, lan cangkem kang ngarih-arih nekakake karusakan.