Ahmoq oʻz ahmoqligini takrorlaydi

Deyarli uch xil odamning roʻyxati. Ahmoq — unga na hurmat, na ish berib boʻladi, na uni tuzatib boʻladi; dangasa — eshik oshigʻida aylangandek toʻshagida agʻnaydi; va aldamchi — yaralaydi-da, keyin „hazillashdim, xolos“ deydi. Kim chuqur qazisa, oʻzi tushadi.

26-bob.

Yozdagi qor kabi, hosil vaqtidagi yomgʻir kabi, ahmoqqa hurmat yarashmaydi. Potirlab uchgan chumchuq yoki shuvillab uchgan qaldirgʻoch kabi, nohaq laʼnat oʻz joyiga qoʻnmaydi. Otga qamchi, eshakka yugan, ahmoqlarning orqasiga esa tayoq. Ahmoqqa oʻz ahmoqligicha javob berma, aks holda oʻzing ham unga oʻxshab qolasan. Ahmoqqa oʻz ahmoqligicha javob ber, aks holda u oʻz nazarida oʻzini dono deb biladi. Ahmoq orqali xabar yuborgan kishi oʻz oyoqlarini kesib, zoʻravonlikni yutadi. Choʻloqning osilib turgan behuda oyoqlari kabi, ahmoqlarning ogʻzidagi maqol shunday. Palaxmonga tosh bogʻlagan kabi, ahmoqqa hurmat koʻrsatish shunday. Mastning qoʻlidagi tikanli butoq kabi, ahmoqlarning ogʻzidagi maqol shunday. Hammani yaralaydigan kamonchi kabi, ahmoqni yoki har qanday oʻtkinchini yollagan kishi shunday. It oʻz qusuqiga qaytgani kabi, ahmoq ham oʻz ahmoqligini takrorlaydi. Oʻz nazarida oʻzini dono deb bilgan odamni koʻrdingmi? Undan koʻra ahmoqqa koʻproq umid bor.

Dangasa odam shunday deydi: “Yoʻlda sher bor! Koʻchalarda sher!” Eshik oʻz menteshasida aylangani kabi, dangasa ham oʻz toʻshagida agʻdariladi. Dangasa qoʻlini likobchaga tiqadi; uni ogʻziga qaytarish ham unga ogʻir keladi. Dangasa oʻz nazarida oʻzini dono javob beradigan yetti kishidan ham donoroq deb biladi.

Itni quloqlaridan ushlagan kabi, oʻziga tegishli boʻlmagan janjalga aralashgan oʻtkinchi shunday.

Olovli choʻgʻlar, oʻqlar va oʻlim otayotgan telba kabi, qoʻshnisini aldab: “Men shunchaki hazillashdim!” deydigan odam ham shunday.

Oʻtinsiz olov soʻnadi, gʻiybatchisiz esa janjal tinadi. Choʻgʻga koʻmir, olovga oʻtin qanday boʻlsa, janjalkash odam ham nizoni shunday alangalatadi. Gʻiybatchining soʻzlari totli luqmalar kabidir; ular ichak-ichagingga singib ketadi.

Sopol idishni qoplagan jilo kabi, yovuz yurakli odamning silliq lablari shunday. Dushman lablari bilan oʻzini boshqacha koʻrsatadi, ammo yuragida hiyla saqlaydi. U shirin soʻzlaganda, unga ishonma, chunki yuragi yettita jirkanch narsaga toʻladir. Uning nafrati hiyla bilan yashirilgan boʻlsa-da, yovuzligi jamoa oldida fosh boʻladi. Oʻra qazigan kishi oʻsha oʻraga oʻzi yiqiladi, tosh dumalatgan kishining ustiga esa tosh qaytib dumalaydi. Yolgʻonchi til oʻzi ezgan kishilarni yomon koʻradi, xushomadgoʻy ogʻiz esa halokat keltiradi.