امثال 26

26 ¹چنان‌که برف در تابستان و باران در فصل درو ناموزون است، حرمت نیز شایستهٔ احمق نیست. ²چنان‌که گنجشکِ پرزنان می‌گریزد و پرستو شتابان می‌پرد، لعنتِ ناسزاوار نیز فرود نمی‌آید. ³تازیانه برای اسب، لگام برای الاغ، و چوب برای پشتِ احمقان. ⁴احمق را برحسب حماقتش پاسخ مده، مبادا تو نیز همانندِ او گردی. ⁵احمق را برحسب حماقتش پاسخ ده، مبادا در نظرِ خود حکیم نماید. ⁶هر که پیامی را به‌دستِ احمق بفرستد، پاهای خود را می‌بُرد و جفا می‌نوشد. ⁷چنان‌که پاهای شخصِ لنگ آویزان و بی‌فایده است، مَثَل نیز در دهانِ احمقان چنین است. ⁸چون بستنِ سنگ در فلاخن است، حرمت‌ نهادن به احمق. ⁹چون خاربُنی که در دستِ مستی باشد، مَثَل نیز در دهانِ احمقان چنین است. ¹⁰چون تیراندازی که همه را زخمی می‌کند، چنین است آن که احمق را به‌مزد می‌گیرد یا هر رهگذری را اجیر می‌کند. ¹¹چنان‌که سگ به قِیِ خود بازمی‌گردد، احمق نیز حماقتش را تکرار می‌کند. ¹²آیا کسی را می‌بینی که در نظرِ خود حکیم است؟ برای احمق امیدی بیشتر است تا برای او.

¹³شخصِ تنبل می‌گوید: «شیری در راه است! شیری در کوچه‌هاست!» ¹⁴چنان‌که در بر پاشنه‌اش می‌چرخد، شخصِ تنبل نیز بر بسترش می‌غلتد. ¹⁵شخصِ تنبل دستش را در بشقاب فرو می‌برد؛ بازآوردنِ آن به دهانش او را خسته می‌کند. ¹⁶شخصِ تنبل در نظرِ خود حکیم‌تر است، از هفت تن که به‌حکمت پاسخ می‌دهند.

¹⁷چون گرفتنِ گوش‌های سگ است، رهگذری که در نزاعی که از آنِ او نیست، دخالت می‌کند.

¹⁸چون دیوانه‌ای که مشعل‌های آتشین، تیرها و مرگ پرتاب می‌کند، ¹⁹چنین است کسی که همسایهٔ خود را فریب می‌دهد و می‌گوید: «تنها شوخی کردم!»

²⁰بدونِ هیزم آتش خاموش می‌شود، و بدونِ سخن‌چین نزاع فرو می‌نشیند. ²¹چنان‌که زغال برای اخگر و هیزم برای آتش است، شخصِ ستیزه‌جو نیز نزاع را برمی‌افروزد. ²²سخنانِ سخن‌چین همچون لقمه‌های لذیذ است؛ آن‌ها تا ژرف‌ترین درونِ آدمی فرو می‌روند.

²³چون لعابی که ظرفِ سفالین را می‌پوشاند، لب‌های چرب با دلی شریر است. ²⁴دشمن خود را با لب‌هایش نهان می‌سازد، اما در دلش فریب می‌پروراند. ²⁵چون به مهربانی سخن گوید، او را باور مکن، زیرا هفت رجاست دلش را پر کرده است. ²⁶هرچند کینه‌اش با فریب پنهان شده است، شرارتش در مجمع آشکار خواهد شد. ²⁷هر که چاهی بکَنَد، خود در آن خواهد افتاد، و سنگ بر آن که آن را می‌غلتاند، بازمی‌گردد. ²⁸زبانِ دروغگو از کسانی که خُردشان می‌کند، بیزار است، و دهانِ چاپلوس ویرانی به بار می‌آورد.