امثال 27

27 ¹به فردا فخر مکن، زیرا نمی‌دانی که یک روز چه به بار خواهد آورد. ²بگذار دیگری تو را بستاید، نه دهان خودت؛ بیگانه‌ای، نه لبان خودت. ³سنگ سنگین است و شن باری گران، اما آزردگی‌ای که نادان پدید می‌آورد از هر دو سنگین‌تر است. ⁴خشم بی‌رحم است و غضب سیل‌آسا، اما کیست که در برابر حسادت تاب آورد؟ ⁵سرزنش آشکار بهتر است از محبتی که پنهان می‌ماند. ⁶زخم‌های دوست وفادارانه است، اما بوسه‌های دشمن فریبنده. ⁷شکم‌سیر عسل را نیز پایمال می‌کند، اما به گرسنه حتی تلخی نیز شیرین می‌آید. ⁸مردی که از خانهٔ خود آواره می‌شود، همچون پرنده‌ای است که از آشیانهٔ خود آواره گردد. ⁹روغن و بخور دل را شاد می‌کند، و شیرینی دوست از پند دل‌سوزانه‌اش برمی‌آید. ¹⁰دوست خود و دوست پدرت را ترک مکن، و در روز مصیبت به خانهٔ برادرت مرو؛ همسایهٔ نزدیک بهتر از برادر دور است. ¹¹ای پسرم، حکیم باش و دل مرا شاد کن، تا بتوانم به هر که مرا سرزنش کند پاسخ دهم. ¹²زیرک خطر را می‌بیند و پنهان می‌شود، اما ساده‌دلان پیش می‌روند و تاوان آن را می‌پردازند. ¹³جامهٔ کسی را که برای بیگانه ضامن شده بگیر؛ آن را به گرو بردار، هرگاه برای زنی بیگانه ضمانت کند. ¹⁴هر که همسایهٔ خود را سحرگاهان با صدای بلند برکت دهد، آن برایش لعنت شمرده خواهد شد. ¹⁵زن ستیزه‌جو همچون چکه‌چکهٔ بی‌وقفهٔ باران در روزی بارانی است. ¹⁶بازداشتن او چون بازداشتن باد است، یا چنگ زدن به روغن با دست راست. ¹⁷آهن، آهن را تیز می‌کند، و انسان، شخصیت دوست خود را. ¹⁸هر که درخت انجیر را پرورش دهد، میوه‌اش را خواهد خورد، و هر که از سرور خود نگهبانی کند، محترم داشته خواهد شد. ¹⁹چنان‌که آب چهره را باز می‌تاباند، دل نیز انسان را باز می‌تاباند. ²⁰گور و هلاکت هرگز سیر نمی‌شوند، و چشمان انسان نیز هرگز سیر نمی‌گردد. ^a a v20 شئول جهان مردگان است؛ اَبَدون جایگاه هلاکت است — این دو با هم گرسنگی‌ای را تصویر می‌کنند که هرگز سیر نمی‌شود. ²¹بوتهٔ زرگری برای نقره است و کوره برای طلا، و انسان با ستایشی که می‌شنود آزموده می‌شود. ²²هرچند نادان را با دسته در هاون بکوبی، همراه با غله، حماقتش از او جدا نخواهد شد. ²³به‌خوبی از حال گله‌های خود آگاه باش، و به رمه‌های خویش به‌دقت توجه کن. ²⁴زیرا ثروت تا به ابد نمی‌ماند، و تاج نیز نسل اندر نسل پایدار نمی‌ماند. ²⁵چون علف از میان برود و رستنی تازه پدیدار شود و گیاهان کوهستان گرد آورده شوند، ²⁶بره‌ها پوشاک تو را فراهم خواهند کرد، و بزها بهای مزرعه‌ای را؛ ²⁷و شیر بزها برای خوراک تو کافی خواهد بود، برای خوراک خاندانت و برای گذران کنیزانت.