Gusti Yesus, Gustine Dina Sabat
Rong prakara bab Sabat ndadekake mungsuh-mungsuhe nesu banget. Sawise sewengi muput ndedonga marang Ramane, Yesus milih rolas, banjur mulang ana ing papan kang rata: berkah tumrap wong mlarat lan wong luwe, bilai tumrap wong kang wareg lan kang dialem wong, katresnan marang mungsuh, lan pepeling yen ngrungokake tanpa nindakake ora ndadekake dhasar.
6 1Ing sawijining dina Sabat, Gusti Yesus tindak nratas pategalan gandum; para sakabate padha methik wuliring gandum, digosok ing tangane, banjur dipangan. 2Ana sawetara wong Farisi kang padha kandha: “Yagene kowe padha nindakake apa kang ora kena ditindakake ing dina Sabat?”
3Wangsulane Gusti Yesus: “Apa kowe padha durung tau maca apa kang ditindakake dening Prabu Dawud nalika dheweke lan wong-wong kang melu dheweke padha keluwen, 4yaiku anggone lumebu ing padalemane Rama kita, njupuk roti sesaji, dipangan, lan diwenehake uga marang kanca-kancane, mangka roti iku ora kena dipangan dening sapa bae kajaba mung para imam?” 5Banjur Panjenengane ngandika marang wong-wong mau: “Putraning Manungsa iku Gustine dina Sabat.”
6Ing dina Sabat liyane Panjenengane lumebu ing papan pangibadah lan memulang; ing kono ana wong lanang kang tangan tengene ceko. 7Para ahli Toret lan wong Farisi padha ngawasake Panjenengane kanthi premati, arep weruh apa Panjenengane bakal marasake wong ing dina Sabat, supaya bisa oleh dalan kanggo nggugat Panjenengane.
8Nanging Panjenengane pirsa pikirane wong-wong mau, banjur ngandika marang wong kang tangane ceko: “Tangia lan ngadega ing kene.” Wong mau banjur tangi lan ngadeg ing kono. 9Banjur Gusti Yesus ngandika marang wong-wong mau: “Aku arep takon marang kowe: ing dina Sabat iku kena nindakake kabecikan apa gawe piala, nylametake nyawa apa numpes nyawa?” 10Sawuse mirsani wong-wong mau kabeh, Panjenengane banjur ngandika marang wong lanang mau: “Athungna tanganmu.” Wong mau nindakake, lan tangane waras maneh.
11Nanging wong-wong mau padha nepsu banget, banjur padha rembugan apa kang bakal ditindakake marang Gusti Yesus.
Pamilihe Rasul Rolas
12Ing nalika iku Gusti Yesus tindak menyang gunung prelu ndedonga, lan sewengi muput anggone ndedonga marang Rama kita. 13Bareng wis esuk, Panjenengane nimbali para sakabate, banjur milih rolas panunggalane, kang padha diparingi jeneng rasul: 14Simon, kang diparingi jeneng Petrus, lan Andreas sadulure; Yakobus lan Yokanan; Filipus lan Bartolomeus; 15Mateus lan Tomas; Yakobus anake Alfeus, lan Simon kang disebut wong Zelot; 16Yudas anake Yakobus, lan Yudas Iskariot, kang dadi wong cidra.
Pangwasane Rama kita Marasake Wong Akeh
17Panjenengane banjur tedhak bebarengan karo wong-wong mau lan jumeneng ing papan kang rata, kanthi para sakabate kang akeh lan wong akeh banget saka ing satanah Yudea kabeh, Yerusalem, sarta pesisir Tirus lan Sidon. 18Wong-wong mau padha teka arep ngrungokake Panjenengane lan padha nyuwun diwarasake saka lelarane; wong-wong kang diganggu dening roh reged uga padha diwarasake. 19Wong akeh kabeh padha ngudi bisane ndemek Panjenengane, awit ana daya kang metu saka Panjenengane kang marasake wong kabeh.
20Panjenengane banjur mirsani para sakabate lan ngandika: “Rahayu kowe kang padha mlarat, amarga Kratone Rama kita iku duwekmu.
21Rahayu kowe kang saiki padha keluwen, amarga kowe bakal padha diwaregi. Rahayu kowe kang saiki padha nangis, amarga kowe bakal padha ngguyu. 22Rahayu kowe nalika padha disengiti ing wong, lan nalika kowe padha disingkirake lan dipisuhi sarta jenengmu dibuwang kaya barang ala, marga saka Putraning Manungsa. 23Ing dina iku padha bungaha lan jingkrak-jingkraka marga saka bungahmu, awit ganjaranmu gedhe ing swarga; amarga kaya mangkono iku para leluhure wong kang padha nganiaya anggone tumindak marang para nabi.
24Nanging bilai kowe kang padha sugih, amarga kowe wis padha nampa panglipurmu. 25Bilai kowe kang saiki padha wareg, amarga kowe bakal padha keluwen. Bilai kowe kang saiki padha ngguyu, amarga kowe bakal padha sedhih lan nangis. 26Bilai kowe nalika kabeh wong padha ngalembana kowe, amarga kaya mangkono iku para leluhure wong kang seneng ngalem anggone tumindak marang para nabi palsu.
Tresnaa marang Mungsuhmu
27Nanging Aku pitutur marang kowe kang padha ngrungokake: padha tresnaa marang mungsuhmu, nindakna kabecikan marang wong kang padha sengit marang kowe, 28mberkahana wong kang ngipat-ipati kowe, ndongakna wong kang nganiaya kowe. 29Sapa kang napuk pipimu sasisih, pipimu sisih liyane uga ulungna; sapa kang njupuk jubahmu, klambimu uga aja kokalangi. 30Sapa bae kang njaluk marang kowe, wenehana, lan apa kang dijupuk saka kowe aja koktagih maneh. 31Kaya kang kokkarepake ditindakake wong liya marang kowe, mangkono uga tindakna marang wong-wong mau.
32Manawa kowe nresnani wong kang nresnani kowe, apa kang dadi lelabetanmu? Wong dosa bae uga padha nresnani wong kang nresnani dheweke. 33Lan manawa kowe gawe becik marang wong kang gawe becik marang kowe, apa kang dadi lelabetanmu? Wong dosa bae uga padha tumindak mangkono. 34Lan manawa kowe ngutangi wong kanthi ngarep-arep tampa baline, apa kang dadi lelabetanmu? Wong dosa bae uga padha ngutangi wong dosa supaya nampa bali satimbange. 35Nanging padha tresnaa marang mungsuhmu, gawea becik, lan ngutangana kanthi ora ngarep-arep tampa baline; ganjaranmu bakal gedhe, lan kowe bakal padha dadi putrane Kang Mahaluhur, amarga Panjenengane iku loma marang wong kang ora weruh ing panarima lan marang wong ala. 36Padha dadia welas asih, kaya Ramamu kang welas asih.
Aja Padha Ngadili
37Aja padha ngadili, supaya kowe ora diadili. Aja padha ngukum, supaya kowe ora diukum. Padha ngapuraa, supaya kowe diapura. 38Padha menehana, supaya kowe uga diwenehi: taker kang becik, kang dikebuk, digoyang, nganti luber, bakal diesokake ing pangkonmu. Amarga taker kang kokanggo iku bakal dianggo ngukur kowe maneh.”
39Panjenengane uga maringi pasemon marang wong-wong mau: “Apa wong wuta bisa nuntun wong wuta? Apa ora loro-lorone bakal padha ceblok ing jugangan? 40Ora ana murid kang ngungkuli gurune; nanging saben murid kang wis sampurna pamulangane bakal dadi kaya gurune. 41Yagene kowe ndeleng tatal ing mripate sadulurmu, mangka glondhong ing mripatmu dhewe ora kokgatekake? 42Kepriye kowe bisa kandha marang sadulurmu: ‘Sadulurku, aku njaluk ngilangana tatal ing mripatmu,’ mangka kowe ora weruh glondhong ing mripatmu dhewe? Heh, wong lamis! Ilangana dhisik glondhong ing mripatmu dhewe, banjur kowe bakal weruh kanthi cetha anggonmu ngilangi tatal ing mripate sadulurmu.
Katitik saka Wohe
43Amarga ora ana wit becik kang metokake woh ala, lan ora ana wit ala kang metokake woh becik. 44Saben wit iku katitik saka wohe dhewe; woh anjir ora dipethik saka grumbul eri, lan woh anggur ora dipethik saka rerungkudan. 45Wong becik metokake barang becik saka gedhong kabecikan ing atine; wong ala metokake barang ala saka gedhong kaalan ing atine; amarga cangkem iku ngucapake apa kang luber saka ing ati.
Ngedegake Omah ing Watu Padhas
46Yagene kowe padha ngundang Aku: ‘Gusti, Gusti,’ mangka ora nglakoni apa kang Dakdhawuhake? 47Saben wong kang marani Aku, ngrungokake pituturKu, lan nglakoni, bakal Daktuduhake marang kowe kaya apa wong iku: 48Wong iku kaya wong kang yasa omah, kang ndhudhuk jero lan masang pondhasine ing watu padhas. Nalika ana banjir, kali nrajang omah mau, nanging ora bisa ngoregake, amarga omah mau diyasa kanthi becik. 49Nanging sapa kang ngrungokake pituturKu lan ora nglakoni, iku kaya wong kang yasa omah ing lemah tanpa pondhasi. Bareng banjir nrajang omah mau, sanalika iku uga ambruk, lan rusake omah mau gedhe banget.”