Goliyati Anyoza Magulu Ankhondo a Isiraeli
Kwa masiku makumi anayi chimphona chinatsutsa Israele kuti atumize munthu mmodzi, ndipo aliyense anali ndi mantha aakulu. Davide anabweretsera abale ake mkate, ndipo anakwiya chifukwa cha magulu ankhondo a Atate wamoyo. Anakana zida zobwereka, natola miyala isanu mumtsinje, nagwetsa Goliati ndi umodzi wokha.
17 1Afilisti anasonkhanitsa magulu awo ankhondo kuti amenyane nkhondo, nasonkhana ku Soko m'dziko la Yuda, namanga misasa ku Efesi-damimu, pakati pa Soko ndi Azeka. 2Sauli ndi anthu a Isiraeli anasonkhana, namanga misasa m'Chigwa cha Ela, nakonza mzere wawo wankhondo woyang'anana ndi Afilisti. 3Afilisti anayima pa phiri lina, ndipo Isiraeli pa phiri lina loyang'anana nalo, pakati pawo pali chigwa. 4Ndipo ngwazi ina dzina lake Goliyati wa ku Gati inatuluka m'misasa ya Afilisti, wamtali pafupifupi mapazi asanu ndi anayi ndi mainchesi asanu ndi anayi. 5Pamutu pake panali chisoti chamkuwa; ndipo anavala chovala chankhondo cha mamba cholemera pafupifupi mapaundi 125. 6Zoteteza zamkuwa zinaphimba miyendo yake, ndipo mkondo wamkuwa unapachikidwa pakati pa mapewa ake. 7Chikwangwani cha mkondo wake chinali ngati mtengo wa woluka nsalu, ndipo mutu wake wachitsulo unalemera pafupifupi mapaundi khumi ndi asanu. Wonyamula chishango chake anamtsogolera. 8Anayima nafuwula kwa magulu ankhondo a Isiraeli, nati, “Nchifukwa chiyani mwatuluka kudzakonza mzere wankhondo? Kodi ine sindine Mfilisti, ndipo inu simuli antchito a Sauli? Sankhani munthu mmodzi ndipo amtumizeni kwa ine. 9Ngati angathe kumenyana nane ndi kundipha, ife tidzakhala antchito anu; koma ngati ine ndimugonjetsa ndi kumupha, inu mudzakhala antchito athu ndi kutitumikira.” 10Ndipo Mfilisti anati, “Lero ine ndikunyoza magulu ankhondo a Isiraeli! Ndipatseni munthu, timenyane.”
11Sauli ndi Isiraeli yense atamva mau a Mfilistiyo, anataya mtima nagwidwa ndi mantha kwambiri.
12Davide anali mwana wa Yese, Mwefurati wochokera ku Betelehemu m'dziko la Yuda, amene anali ndi ana aamuna asanu ndi atatu. M'masiku a Sauli, Yese anali wokalamba, wa zaka zambiri. 13Ana atatu aakulu a Yese anatsatira Sauli ku nkhondo: Eliyabu woyamba kubadwa, Abinadabu wachiwiri, ndi Sama wachitatu. 14Davide anali womaliza. Atatu aakuluwo anatsatira Sauli, 15koma Davide ankabwerera kuchokera kwa Sauli kukaweta nkhosa za atate wake ku Betelehemu.
16Kwa masiku makumi anayi, Mfilistiyo ankatuluka m'mawa uliwonse ndi madzulo, nayima pamalo pake.
17Yese anati kwa mwana wake Davide, “Tenga tirigu wokazinga wochuluka uwu ndi mikate khumi iyi, upite nazo mwamsanga kwa abale ako ku misasa. 18Tengera mkulu wa gulu lawo matchizi khumi awa. Ukaone momwe abale ako alili, ndipo ubwerere ndi uthenga wawo. 19Sauli ndi abale a Davide ndi anthu onse a Isiraeli anali m'Chigwa cha Ela, akumenyana ndi Afilisti.”
20M'mamawa Davide anasiya nkhosa ndi woyang'anira, nasenza katundu, napita monga momwe Yese anamulamulira. Anafika ku misasa pamene gulu lankhondo linkapita ku mzere wake wankhondo, likufuwula mfuwu wankhondo. 21Isiraeli ndi Afilisti anakonza mizere yawo yankhondo, woyang'anana. 22Davide anasiya katundu wake ndi woyang'anira katundu, nathamangira ku mzere wankhondo, nalonjera abale ake. 23Pamene ankayankhula nawo, taonani Goliyati ngwazi ya Afilisti wochokera ku Gati anatuluka m'magulu ankhondo a Afilisti, nafuwula mau ake onyoza monga mwa chizolowezi chake, ndipo Davide anamva. 24Anthu a Isiraeli ataona munthuyo, onse anamuthawa ndi mantha aakulu. 25Anthu a Isiraeli anati, “Kodi mukumuona munthu uyu amene akutuluka? Akubwera kudzanyoza Isiraeli. Mfumu idzapatsa chuma chambiri kwa aliyense amene adzamupha, nadzamupatsa mwana wake wamkazi, nadzamasula banja la atate wake ku utumiki mu Isiraeli.”
26Davide anafunsa anthu amene anali pafupi naye, nati, “Kodi munthu amene adzaphe Mfilisti uyu nachotsa manyazi a Isiraeli adzalandira chiyani? Pakuti kodi Mfilisti wosadulidwa uyu ndani, kuti anyoze magulu ankhondo a Atate wa moyo?”
27Anthu anamuwuzanso zomwe zidzachitika kwa munthu amene adzamuphe.
28Eliyabu, mkulu wake wa Davide, atamva akuyankhula ndi anthuwo, anamupsera mtima Davide, nati, “Nchifukwa chiyani wabwera? Wasiya ndani nkhosa zochepa zijazo m'chipululu? Ine ndikudziwa kunyada kwako ndi kuyipa kwa mtima wako—wabwera kudzangoona nkhondo basi.”
29Davide anati, “Kodi tsopano ndachita chiyani? Kunali kungofunsa funso chabe.” 30Anatembenukira kwa wina, namufunsa chimodzimodzi, ndipo anthu anamuyankha monga poyamba. 31Mau a Davide anamveka, nafotokozedwa kwa Sauli, ndipo iye anamuitanitsa. 32Davide anati kwa Sauli, “Mtima wa munthu aliyense usataye chifukwa cha iye. Mtumiki wanu adzapita kukamenyana ndi Mfilisti uyu.”
33Sauli anati, “Iwe sungathe kumenyana ndi Mfilisti uyu. Ndiwe mnyamata wamng'ono chabe, ndipo iye wakhala wankhondo kuyambira ubwana wake.”
34Davide anati kwa Sauli, “Mtumiki wanu ankaweta nkhosa za atate wake. Pamene mkango kapena chimbalangondo chikabwera nachotsa nkhosa pa gulu, 35ine ndinkachithamangitsa, ndikuchimenya, ndikupulumutsa nkhosa m'kamwa mwake. Pamene chinatembenukira kwa ine, ndinachigwira ubweya wa pakhosi, ndikuchimenya, ndikuchipha. 36Mtumiki wanu anapha mkango ndi chimbalangondo zonse; Mfilisti wosadulidwa uyu adzakhala ngati chimodzi cha izo, pakuti wanyoza magulu ankhondo a Atate wa moyo.” 37Davide anawonjezera, nati, “Atate wathu, amene anandipulumutsa ku chikhadabo cha mkango ndi cha chimbalangondo, adzandipulumutsa ku dzanja la Mfilisti uyu.” Sauli anati, “Pita—Atate wathu akhale nawe.”
38Ndipo Sauli anaveka Davide zovala zake zankhondo. Anamuveka chisoti chamkuwa pamutu pake, namuveka chovala chankhondo. 39Davide anamangirira lupanga pa zovala zankhondo, nayesa kuyenda, koma sanazolowere. Anati kwa Sauli, “Sindingathe kupita nditavala izi, chifukwa sindinazizolowere.” Choncho anazivula.
40Anatenga ndodo yake, nasankha miyala isanu yosalala m'mtsinje, naiyika m'thumba la m'busa, ndipo ali ndi legeni m'dzanja, anayandikira Mfilistiyo. 41Nthawi yomweyo Mfilistiyo, pamodzi ndi wonyamula chishango chake patsogolo pake, ankayandikira kufupi ndi Davide. 42Mfilistiyo anamuyang'ana Davide, naona kuti anali mnyamata wamng'ono chabe—wofiirira ndi wokongola—namunyoza. 43Anati kwa Davide, “Kodi ine ndine galu, kuti ubwere kwa ine ndi ndodo?” Ndipo Mfilistiyo anatemberera Davide ndi milungu yake. 44Anati, “Bwera kuno, ndipo ndidzapereka mnofu wako kwa mbalame za mlengalenga ndi nyama za kuthengo.”
45Davide anati kwa Mfilistiyo, “Iwe ukubwera kwa ine ndi lupanga, mkondo, ndi nthungo, koma ine ndikubwera kwa iwe m'dzina la Atate wa magulu ankhondo akumwamba, Atate wa magulu ankhondo a Isiraeli, amene wamunyoza. 46Lero Atate wathu adzakupereka kwa ine, ndipo ndidzakukantha ndi kudula mutu wako. Lero lomwe ndidzapereka mitembo ya gulu lankhondo la Afilisti kwa mbalame za mlengalenga ndi nyama zakuthengo za padziko lapansi, ndipo dziko lonse lapansi lidzadziwa kuti alipo Atate wathu mu Isiraeli.
47Ndipo onse amene asonkhana pano adzadziwa kuti Atate wathu amapulumutsa osagwiritsa ntchito lupanga kapena mkondo; pakuti nkhondo ndi ya Atate wathu, ndipo adzakuperekani nonse m'manja mwathu.”
48Pamene Mfilistiyo anasunthika kudzamuthira nkhondo, Davide anathamanga mofulumira kulowera ku mzere wankhondo kukakumana naye. 49Davide analowetsa dzanja m'thumba lake, natenga mwala, naugenda ndi legeni, namukantha Mfilistiyo pa chipumi. Mwalawo unalowa mu chipumi chake, ndipo anagwa chafufumimba pansi. 50Choncho Davide anagonjetsa Mfilistiyo ndi legeni ndi mwala; popanda lupanga m'dzanja, anamukantha namupha. 51Davide anathamanga nayima pamwamba pake. Anatenga lupanga la Mfilistiyo, nalisolola m'chimake, namupha, nadula mutu wake nalo. Afilisti ataona ngwazi yawo yafa, anathawa.
52Ndipo anthu a Isiraeli ndi a Yuda ananyamuka ndi mfuwu, nathamangitsa Afilisti mpaka pa chipata cha Gati ndi pa zipata za Ekroni. Afilisti akufa anagona m'mphepete mwa msewu wa Saaraimu mpaka ku Gati ndi ku Ekroni. 53Aisiraeli atabwerera kuchokera kuthamangitsa Afilisti, analanda katundu wa m'misasa yawo. 54Davide anatenga mutu wa Mfilistiyo kupita nao ku Yerusalemu, ndipo zida za Goliyati anaziyika mu tenti yake. 55Sauli ataona Davide akutuluka kukakumana ndi Mfilistiyo, anafunsa Abineri, mkulu wa gulu lake lankhondo, nati, “Mnyamata uyu ndi mwana wa yani, Abineri?” Abineri anayankha, “Pali moyo wanu, mfumu yanga, ine sindikudziwa.”
56Mfumu inati, “Ufufuze kuti mnyamata uyu ndi mwana wa yani.”
57Davide atabwerera kuchokera kupha Mfilistiyo, Abineri anamutenga, namufikitsa pamaso pa Sauli, mutu wa Mfilistiyo uli m'dzanja lake. 58Sauli anafunsa, “Ndiwe mwana wa yani, mnyamata iwe?” Davide anati, “Ndine mwana wa mtumiki wanu Yese wa ku Betelehemu.”