Ni Oseas, ti Kamaudiananna nga Ari ti Israel

Matnag ti Samaria kalpasan ti tallo a tawen a pannakalakub ket maitalaw ti Israel. Isardeng ti mannurat ti estoria tapno ibagana no apay: nagserbida kadagiti didiosen nupay inballaagan ida ti tunggal propeta. Dagiti ganggannaet a naiyakar iti daga ket maisuro nga agbuteng ken ni Amatayo bayat nga agserserbida latta kadagiti bukodda a dios, ket kasta pay laeng ti ar-aramiden dagiti annakda.

Agsao ni Amatayo kadagiti bersikulo 12–13, 35–39

Kapitulo 17.

Iti maika-12 a tawen ni Acaz nga ari ti Juda, nagbalin nga ari ni Oseas nga anak ni Ela iti Israel idiay Samaria, ket siyam a tawen ti panagturayna. Nagaramid isuna iti dakes iti imatang ni Amatayo, ngem saan a kas kadagiti ari ti Israel sakbay kenkuana. Simmalakan ni Salmaneser nga ari ti Asiria ket rinaut isuna, ket nagbalin ni Oseas a sakupna ken nagbayad kenkuana iti buis. Ngem naammuan ti ari ti Asiria a nagplano ni Oseas iti panagtraidor: nangibaon kadagiti mensahero ken ni So nga ari ti Egipto, ket insardengna ti panagbayad iti tinawen a buis iti ari ti Asiria. Isu a dinakop ken inrangkis ti ari ti Asiria isuna ket binaludna idiay presoan. Rinaut ti ari ti Asiria ti intero a daga, simmalog idiay Samaria, ket linikmutna daytoy iti tallo a tawen.

Natnag ti Samaria iti Asiria

Iti maika-siam a tawen ni Oseas, innala ti ari ti Asiria ti Samaria, inyalisna ti Israel idiay Asiria, ket pinagnaedna ida idiay Hala, iti igid ti Habor, ti karayan ti Gozan, ken kadagiti siudad ti Media.

Napasamak amin daytoy gapu ta nagbasol ti Israel ken ni Amatayo, nga nangiruar kadakuada manipud Egipto, manipud iti sidong ti ima ni Faraon nga ari ti Egipto, ket nagdayawda kadagiti sabali a dios, ket sinurotda dagiti kaugalian dagiti nasion a pinapanaw ni Amatayo iti sanguananda, ken dagidiay inrugi dagiti ari ti Israel. Siraraem a nagaramid ti Israel iti di umiso a maibusor ken ni Amatayo, ket nagbangonda kadagiti nangato a disso iti amin a ilida, manipud iti torre a pagbantayan agingga iti napalikmut a siudad. Nagbangonda kadagiti nasantuan a poste ken kadagiti poste ni Asera iti tunggal nangato a turod ken iti sirok ti tunggal berde a kayo. Iti tunggal nangato a disso nagpuoranda iti insienso, a kas kadagiti nasion a pinapanaw ni Amatayo iti sanguananda. Nagaramidda iti dakes a nangpasungsungit ken ni Amatayo.

Nagserbida kadagiti didiosen, uray no kinuna kadakuada ni Amatayo, “Diyo aramiden daytoy.” Pinakdaaran ni Amatayo ti Israel ken Juda babaen iti tunggal mammadto ken makakita, “Agsublikayo manipud kadagiti dakes a dalanyo ket tungpalenyo dagiti bilinko ken alagadenko—ti intero a linteg nga intedko kadagiti ammayo ken imbaonko kadakayo babaen kadagiti adipenko a mammadto.”

Ngem dida dimngeg. Pinatangken da ti tengngedda a kas kadagiti ammada, a dida nagtalek ken ni Amatayo. Inlaksidda dagiti alagadenna, ti tulag kadagiti ammada, ken dagiti pakdaarna. Sinurotda dagiti awan serserbina nga didiosen ket nagbalinda met a awan serserbida, a tinuladda dagiti aglikmut a nasion nga imbawal ni Amatayo a tuladenda. Binaybayanda amin a bilin ni Amatayo, nagaramidda iti dua a natunaw a ladawan ti urbon a baka ken maysa a poste ni Asera, nagruknoyda iti amin a bituen ti langit, ken nagserbida ken ni Baal. Indatonda iti apuy dagiti annakda a lallaki ken babbai, nagaramidda iti panagbuya iti masakbayan ken panagusar iti salamangka, ket imbaligida ti bagida a mangaramid iti dakes iti imatang ni Amatayo, a nangpasungsungit kenkuana. Gapuna nagpungtot unay ni Amatayo iti Israel ket inikkatna ida iti sangoananna. Ti tribu laeng ti Juda ti nabati, Saan met a tinungpal ti Juda dagiti bilin ni Amatayo, no di ket sinurotna dagiti aramid ti Israel. Gapuna linaksid ni Amatayo dagiti amin a kaputotan ti Israel, pinagsagabana ida, ken intedna ida kadagiti manangtakaw agingga a pinaruarna ida iti sangoananna. Idi pinisi ni Amatayo ti Israel manipud iti balay ni David, inkoronada ni Jeroboam nga anak ni Nebat a kas ariida. Pinaadayo ni Jeroboam ti Israel manipud iti panangsurot ken ni Amatayo ket indalanna ida iti dakkel a basol. Intultuloy ti Israel amin a basol nga inaramid ni Jeroboam; saanda a nagsubli kadagita, agingga a inikkat ni Amatayo ti Israel iti sangoananna, a kas imbagana babaen kadagiti amin nga adipenna a mammadto. Isu a naiyalis ti Israel manipud iti dagada idiay Asiria, ket agnaedda sadiay agingga ita nga aldaw.

Nagnaed dagiti Ganggannaet iti Daga

Nangyeg ti ari ti Asiria kadagiti tattao manipud Babilonia, Cuta, Ava, Hamat, ken Sefarvaim, ket pinagnaedna ida kadagiti ili ti Samaria a kas kasukat ti Israel. Innalada ti Samaria ket nagnaedda kadagiti ilina. Idi punganay a nagnaedda sadiay, dida nagdayaw ken ni Amatayo; isu a nangibaon isuna kadagiti leon iti tengngada a pinapatayna ti dadduma kadakuada. Imbagada iti ari ti Asiria, “Dagiti nasion a inyalismo kadagiti ili ti Samaria ket dida ammo ti kalikagum ti dios ti daga. Gapuna nangibaon isuna kadagiti leon iti tengngada, a pinapatayna ida, gapu ta dida ammo ti kalikagum ti dios ti daga.”

Nagbilin ti ari ti Asiria, “Isublayo ti maysa a padi nga inyalisyo manipud Samaria. Agnaed koma sadiay ket isuronanna dagiti tattao iti kalikagum ti dios ti daga.”

Isu a maysa kadagiti padi a naiyalis manipud Samaria ket nagnaed idiay Betel ket insuronanna kadakuada no kasano ti agdayaw ken ni Amatayo.

Ngem tunggal nasion nagaramid kadagiti bukodna a dios ket impatpatongda dagitoy kadagiti babbalay a pagdaydayawan kadagiti nangato a disso a binangon dagiti taga-Samaria, tunggal nasion kadagiti ili a pagnaedanda. Inaramid dagiti tattao manipud Babilonia ni Sucot-benot, inaramid dagiti taga-Cuta ni Nergal, ket inaramid dagiti taga-Hamat ni Asima, inaramid dagiti Avita ni Nibhaz ken Tartak, ket dagiti taga-Sefarvaim ket indatonda iti apuy dagiti annakda a kas daton ken ni Adramelec ken Anamelec, dagiti dios ti Sefarvaim. Nagdayawda ken ni Amatayo, ngem nangpilida met manipud kadakuada a mismo kadagiti amin a kita ti padi para kadagiti nangato a disso, a nagidaton para kadakuada kadagiti pagdaydayawan. Nagdayawda ken ni Amatayo, ngem nagserbida met kadagiti bukodda a dios sigun kadagiti kaugalian dagiti nasion a nagtaudanda sakbay a naipanaw. Agingga ita nga aldaw, tungpalenda latta dagiti immun a kaugalianda. Saanda nga agdayaw ken ni Amatayo, wenno suroten dagiti alagaden, ukom, linteg, ken bilin nga intedna kadagiti annak ni Jacob, nga inaganna iti Israel.

Idi nakitulag ni Amatayo kadakuada, imbilinna kadakuada, “Diyo agdayaw, agruknoy, agserbi, wenno agidaton kadagiti sabali a dios. Ngem ni Amayo ti nangiruar kadakayo manipud Egipto babaen iti naindaklan a pigsa ken naiyunnat a takkiag—dayawenyo isuna. Agruknoykayo kenkuana; agidatonkayo kenkuana. Kankanayon nga agannadkayo a mangtungpal kadagiti alagaden, ukom, linteg, ken bilin nga insuratna para kadakayo. Diyo agdayaw kadagiti sabali a dios. Diyo liplipatan ti tulag nga inaramidko kadakayo, ket diyo agdayaw kadagiti sabali a dios. Ngem dayawenyo ni Amayo, ket isalakannakayto manipud iti ima dagiti amin a kabusoryo.”

Ngem dida dimngeg, ket intultuloyda latta dagiti immun a kaugalianda. Dagitoy a nasion ket nagdayaw ken ni Amatayo ngem nagserbida met kadagiti didiosenda. Dagiti annakda ken apoapoda ket aramidenda latta ti inaramid dagiti ammada, agingga ita nga aldaw.