Xoshayo — Isroilning soʻnggi shohi

Uch yillik qamaldan soʻng Samariya qulaydi va Isroil surgun qilinadi. Yozuvchi hikoyani toʻxtatib, sababini aytadi: ular har bir paygʻambarning ogohlantirishlariga qaramay butlarga xizmat qildilar. Yurtga koʻchirib keltirilgan begonalarga Otamizdan qoʻrqish oʻrgatiladi, ammo ular oʻz xudolariga ham xizmat qilishda davom etadilar va ularning bolalari hanuzgacha shunday qiladilar.

17-bob.

Yahudo shohi Oxazning oʻn ikkinchi yilida Elax oʻgʻli Xoshayo Samariyada Isroil ustidan shoh boʻldi va toʻqqiz yil hukmronlik qildi. U Otamiz nazarida yovuzlik qildi, lekin undan oldingi Isroil shohlariday emas edi. Ossuriya shohi Shalmanasar unga qarshi yurish qildi. Xoshayo unga qaram boʻlib, oʻlpon toʻlab turdi. Lekin Ossuriya shohi Xoshayoning xiyonat qilmoqchi ekanligini fosh etdi: u Misr shohi Soga elchilar yuborgan va Ossuriya shohiga har yilgi oʻlponni toʻlashni toʻxtatgan edi. Shuning uchun Ossuriya shohi uni tutib, kishanlab, zindonga tashladi. Ossuriya shohi butun yurtni bosib oldi, Samariyaga yurish qilib, uni uch yil qamal qildi.

Samariya Ossuriya qoʻliga oʻtadi

Xoshayoning toʻqqizinchi yilida Ossuriya shohi Samariyani egalladi, Isroil xalqini Ossuriyaga surgun qilib, ularni Xalaxga, Gozan daryosi Xabor boʻyiga va Midiya shaharlariga joylashtirdi.

Bularning bari Isroil xalqi oʻzlarini Misrdan, Misr shohi Firʼavn qoʻli ostidan olib chiqqan Otamizga qarshi gunoh qilgani uchun yuz berdi. Ular oʻzga xudolarga sigʻindilar, Otamiz ular oldidan quvib chiqargan xalqlarning va Isroil shohlari joriy etgan urf-odatlariga ergashdilar. Isroil xalqi Otamizga qarshi yashirincha nojoʻya ishlar qildi: qorovul minorasidan tortib mustahkam shaharlargacha barcha shaharlarida sajdagohlar qurdi. Har bir baland tepalikda va har bir koʻm-koʻk daraxt tagida muqaddas ustunlar hamda Asheros ustunlarini oʻrnatdilar. Otamiz ular oldidan quvib chiqargan xalqlar kabi, har bir sajdagohda tutatqi tutatdilar. Ular Otamizning gʻazabini keltiradigan yovuzliklar qildilar.

Otamiz ularga: “Bu ishni qilmanglar”, — deb aytgan boʻlsa-da, ular butlarga xizmat qildilar. Otamiz har bir paygʻambar va bashoratchi orqali Isroil va Yahudoni ogohlantirdi: “Yovuz yoʻllaringizdan qayting, amrlarim va qonun-qoidalarimga, ota-bobolaringizga berib, paygʻambar qullarim orqali sizlarga yetkazgan butun qonunimga rioya qiling.”

Lekin ular quloq solmadilar. Otamizga ishonmagan ota-bobolari kabi, boʻyinlarini qattiq qildilar. Ular Uning qonun-qoidalarini, ota-bobolari bilan tuzgan ahdini va Uning ogohlantirishlarini rad etdilar. Ular puch butlar ketidan quvib, oʻzlari ham puch boʻlib qoldilar; Otamiz taqlid qilishni man etgan atrofdagi xalqlarga taqlid qildilar. Ular Otamizning barcha amrlarini tark etdilar, quyma ikkita buzoq buti va Asheros ustunini yasadilar, butun osmon yulduzlariga sajda qildilar va Baalga xizmat qildilar. Ular oʻgʻil-qizlarini qurbonlik qilib yoqdilar, folbinlik va jodugarlik bilan shugʻullandilar, Otamiz nazarida yovuzlik qilish uchun oʻzlarini sotdilar va Uning gʻazabini keltirdilar. Shuning uchun Otamiz Isroildan qattiq gʻazablanib, ularni Oʻz huzuridan uzoqlashtirdi. Faqat Yahudo qabilasigina qoldi. Yahudo ham Otamizning amrlariga rioya qilmadi, balki Isroilning yoʻl-yoʻriqlariga ergashdi. Shuning uchun Otamiz Isroilning barcha avlodlarini rad etdi, ularni azob-uqubatga soldi va Oʻz huzuridan uloqtirmaguncha ularni talonchilar qoʻliga topshirdi. Otamiz Isroilni Dovud xonadonidan uzib olgach, ular Nabot oʻgʻli Yorovamni oʻzlariga shoh qilib koʻtardilar. Yorovam Isroilni Otamizga ergashishdan uzoqlashtirib, ularni ulkan gunohga boshladi. Isroil xalqi Yorovam qilgan barcha gunohlarda qattiq turib oldi; ulardan qaytmadi, nihoyat Otamiz paygʻambar qullari orqali aytganiday, Isroilni Oʻz huzuridan uzoqlashtirdi. Shunday qilib, Isroil xalqi oʻz yurtidan Ossuriyaga surgun qilindi va bugungi kungacha oʻsha yerda qolmoqda.

Begonalar yurtga joylashadi

Ossuriya shohi Bobil, Kuta, Avva, Xamat va Sefarvayimdan odamlar keltirib, Isroil xalqi oʻrniga ularni Samariya shaharlariga joylashtirdi. Ular Samariyani egalladilar va uning shaharlarida yashadilar. Ular u yerda yashay boshlaganlarida Otamizga sigʻinmadilar; shuning uchun U ularning orasiga sherlar yubordi, sherlar ulardan baʼzilarini oʻldirdi. Ular Ossuriya shohiga xabar berdilar: “Sen Samariya shaharlariga koʻchirgan xalqlar oʻsha yurt xudosi talab qiladigan narsani bilmaydilar. Shuning uchun u ularning orasiga sherlar yuborib, ularni oʻldirmoqda, chunki ular yurt xudosi nimani talab qilishini bilmaydilar.”

Ossuriya shohi amr berdi: “Samariyadan surgun qilgan kohinlaringizdan birini qaytarib yuboringlar. U oʻsha yerda yashab, xalqqa yurt xudosi nimani talab qilishini oʻrgatsin.”

Shunday qilib, Samariyadan koʻchirilgan kohinlardan biri Baytilga joylashib, ularga Otamizga qanday sigʻinishni oʻrgatdi.

Lekin har bir xalq oʻz xudolarini yasab, samariyaliklar qurgan sajdagoh ibodatxonalariga ularni oʻrnatdi; har bir xalq oʻzi yashab turgan shaharlarda shunday qildi. Bobildan kelganlar Sukkot-Benotni, Kutdan kelganlar Nergalni, Xamatdan kelganlar Ashimoni yasadilar, avvaliklar Nibxaz va Tartakni yasadilar, sefarvayimliklar esa Sefarvayim xudolari Adrammelek va Anammelekka qurbonlik qilib, bolalarini olovda yoqdilar. Ular Otamizga sigʻindilar, lekin ayni paytda oʻz orasidan sajdagohlar uchun turli-tuman kohinlar tayinladilar; bu kohinlar ibodatxonalarda ular uchun qurbonlik keltirardilar. Ular Otamizga sigʻindilar, lekin ayni paytda oʻzlari koʻchirib keltirilgan xalqlarning urf-odatlariga koʻra oʻz xudolariga xizmat qildilar. Bugungi kungacha ular oldingi urf-odatlariga amal qilmoqdalar. Ular Otamizga sigʻinmaydilar, Otamiz Oʻzi Isroil deb atagan Yoqub farzandlariga bergan nizomlar, qoidalar, qonun va amrga rioya qilmaydilar.

Otamiz ular bilan ahd tuzganda, ularga shunday amr qilgandi: “Oʻzga xudolarga sigʻinmanglar, sajda qilmanglar, xizmat qilmanglar va qurbonlik keltirmanglar. Lekin sizlarni Misrdan buyuk qudrat va yoygan bilak bilan olib chiqqan Otangizning Oʻziga sigʻininglar. Unga sajda qilinglar, Unga qurbonliklar keltiringlar. U sizlar uchun yozib bergan nizomlar, qoidalar, qonun va amrga amal qilishga doimo ehtiyot boʻlinglar. Oʻzga xudolarga sigʻinmanglar. Men sizlar bilan tuzgan ahdni unutmanglar va oʻzga xudolarga sigʻinmanglar. Balki Otangizga sigʻininglar, shunda U sizlarni barcha dushmanlaringiz qoʻlidan qutqaradi.”

Biroq ular quloq solmadilar, balki oldingi urf-odatlarida qattiq turib oldilar. Bu xalqlar Otamizga sigʻindilar, lekin ayni paytda oʻz butlariga xizmat qildilar. Ularning bola-chaqalari va nevaralari bugungi kungacha ota-bobolari qilganiday qilib kelmoqdalar.