Hoosheeca, Boqorkii ugu Dambeeyay ee Israa'iil

Samaariya waxay dhacdaa go'doomin saddex sannadood ah kadib, oo Israa'iil waa la masaafuriyaa. Qoraagu sheekada ayuu joojiyaa si uu u sheego sababta: waxay sanamyo u adeegeen iyadoo nebi kastaa uga digay. Shisheeyayaal dalka la dejiyey ayaa la baraa inay Aabbaheen ka cabsadaan iyagoo weli ilaahyadoodii u adeegaya, carruurtooduna weli sidaas ayay yeelaan.

Aabbeheen ayaa ku hadlaya aayado 12–13, 35–39

Cutubka 17.

Sannadkii laba iyo tobnaad ee Aahaas boqorka Yahuudah, Hoosheeca ina Eelaah ayaa Samaariya ka noqday boqorka Israa'iil, wuxuuna boqornimo sagaal sannadood. Wuxuu samaystay xumaan Aabbeheen hortiisa, laakiin ma ahayn sida boqorradii Israa'iil ee isaga ka horreeyay. Shalmanesar boqorka Ashuur ayaa isaga ku soo kacay, Hoosheecana wuxuu noqday addoonkiisa oo cashuur buu u bixin jiray. Laakiin boqorka Ashuur wuxuu ogaaday in Hoosheeca shirqool wado: wuxuu farriimo u diray Soo boqorka Masar, wuxuuna joojiyay cashuurtii sannadlaha ahayd ee uu boqorka Ashuur siin jiray. Sidaas daraaddeed boqorka Ashuur ayaa qabtay oo xiray, xabsiga ku riday. Boqorka Ashuur dalka oo dhan ayuu soo weeraray, Samaariya ayuu ku soo kacay, saddex sannadood ayuuna hareereeyay.

Samaariya waxay ku Dhacday Ashuur

Sannadkii sagaalaad ee Hoosheeca boqorka Ashuur ayaa Samaariya qabsaday, Israa'iilna Ashuur ayuu u masaafuriyay, wuxuuna dejiyay Xaalax, Khaabuur oo ah webiga Goosaan, iyo magaalooyinka Madiya.

Waxaas oo dhan way dhaceen maxaa yeelay reer Israa'iil way ku dembaabeen Aabbeheen, kan Masar ka soo bixiyay, gacanta Fircoon boqorka Masar ka hoosaysa, oo way caabudeen ilaahyo kale, oo way raaceen caadooyinkii quruumihii Aabbeheen hortooda ka eryay, iyo kuwii boqorradii Israa'iil soo bilaabeen. Reer Israa'iil si qarsoodi ah ayay wax aan qumman Aabbeheen ugu sameeyeen, goobo sare ayay ku dhiseen magaalooyinkooda oo dhan, laga bilaabo munaaradda waardiyaha ilaa magaalada darbiyaysan. Waxay dhigteen tiirar quduus ah iyo tiirar Asheeraah buur kasta oo sare iyo geed kasta oo cagaaran hoostiisa. Goob sare kasta ayay ku shiddeen foox, sida quruumihii Aabbeheen hortooda ka eryay. Waxay samaysteen xumaan Aabbeheen cadho galisay.

Waxay u adeegeen sanamyo, in kastoo Aabbeheen iyaga ku yidhi: “Waa inaydaan waxan samayn.” Aabbeheen ayaa Israa'iil iyo Yahuudah ku digay nebi kasta iyo arkaa kasta, isagoo leh: “Ka noqda jidadkiinna xun oo xajiya amarradayda iyo qaynuunnadayda—sharciga oo dhan oo aan awowayaashiin siiyay oo aan idiinku soo diray addoommadayda nebiyada.”

Laakiin way diideen inay dhegaystaan. Waxay qoortooda u adkeeyeen sida awowayaashood, kuwii aan Aabbeheen isku halayn. Waxay diideen qaynuunnadiisa, axdigii uu la sameeyay awowayaashood, iyo digniinihiisa. Waxay raaceen sanamyo aan qiimo lahayn, iyaguna qiimo la'aan bay noqdeen, iyagoo ku dayanaya quruumihii hareerahooda ahaa ee Aabbeheen ka diiday inay ku daydaan. Waxay ka tageen amarradii Aabbeheen oo dhan, waxay sameeyeen laba sanam oo dibi yar oo la shubay iyo tiir Asheeraah, waxay u sujuudeen ciidanka xiddigaha ah ee samada oo dhan, waxayna u adeegeen Bacal. Wiilashooda iyo gabdhahooda dab bay ugu gubeen allabari ahaan, waxay faaleen oo sixir sameeyeen, waxay isu iibiyeen inay xumaan samaystaan Aabbeheen hortiisa, iyagoo cadhadiisa kicinaya. Sidaas daraaddeed Aabbeheen oo Israa'iil aad ugu cadhooday ayaa hortiisa ka fogeeyay. Waxaa hadhay kaliya qabiilka Yahuudah, Yahuudahna ma ay xajin amarradii Aabbeheen, laakiin waxay raaceen dabciyaadkii Israa'iil. Sidaas daraaddeed Aabbeheen farcankii Israa'iil oo dhan wuu diiday, dhibaato buu ku soo dejiyay, wuxuuna u gacan geliyay boobayaal ilaa uu hortiisa ka tuuray. Markii Aabbeheen Israa'iil ka jeexjeexay gurigii Daa'uud, waxay Yaroboocaam ina Nebaad ka dhigeen boqorkooda. Yaroboocaam wuxuu Israa'iil ka eryay raacidda Aabbeheen, wuxuuna ku horseeday dembi weyn. Reer Israa'iil waxay ku sii adkaysteen dembiyadii Yaroboocaam sameeyay oo dhan; kama ay noqon, ilaa Aabbeheen Israa'iil hortiisa ka fogeeyay, siduu ku sheegay addoommadiisii nebiyada ahaa oo dhan. Sidaas ayaa Israa'iil dalkoodii looga masaafuriyay Ashuur, halkaasna way joogaan ilaa maantadan.

Shisheeyayaal ayaa Dalka Degay

Boqorka Ashuur wuxuu keenay dad ka yimid Baabuloon, Kuutaah, Cawaa, Xamaad iyo Sefarfayim, wuxuuna dejiyay magaalooyinka Samaariya si ay Israa'iil u beddelaan. Samaariya way qabsadeen oo magaalooyinkeeda way degeen. Markii ugu horreysay ee ay halkaas degeen, Aabbeheen ma ay caabudin; sidaas daraaddeed wuxuu dhexdooda ku soo diray libaaxyo, qaarkoodna way disheen. Waxay boqorka Ashuur ku yidhaahdeen: “Quruumihii aad u masaafurisay magaalooyinka Samaariya ma yaqaanaan waxa ilaaha dalku doonayo. Sidaas daraaddeed wuxuu dhexdooda ku soo diray libaaxyo, oo way disheen, maxaa yeelay ma yaqaanaan waxa ilaaha dalku doonayo.”

Boqorka Ashuur wuxuu amray: “Soo celiya mid ka mid ah wadaaddadii aad Samaariya ka masaafuriseen. Ha aado oo halkaas ha degto, dadkana ha bara waxa ilaaha dalku doonayo.”

Sidaas daraaddeed mid ka mid ah wadaaddadii Samaariya laga masaafuriyay ayaa degay Beytel, wuxuuna baray sida Aabbeheen loo caabudo.

Laakiin quruun kastaaba ilaahyadeedii ayay samaysatay, waxayna dhigtay guryihii goobaha sare ee reer Samaariya dhiseen, quruun kastaana magaalooyinkii ay degganayd. Dadkii Baabuloon waxay sameeyeen Sukod-benot, kuwii Kuut waxay sameeyeen Nergal, kuwii Xamaad waxay sameeyeen Ashiimaa, reer Cawaa waxay sameeyeen Nibxas iyo Tartaag, reer Sefarfayim waxay carruurtooda dab ugu gubeen allabari ahaan Adramelek iyo Anamelek, ilaahyada Sefarfayim. Aabbeheen way caabudeen, laakiin waxay dhexdooda ka magacaabeen wadaaddo noocyo kala duwan ah oo goobaha sare u ah, kuwaas oo iyaga ugu allabaryi jiray guryaha goobaha sare. Aabbeheen way caabudeen, laakiin ilaahyadooda ayay u adeegeen sida caadooyinka quruumihii laga masaafuriyay. Ilaa maantadan caadooyinkoodii hore way sii wadaan. Aabbeheen ma caabudaan, mana raacaan qaynuunnada, xukummada, sharciga iyo amarka Aabbeheen siiyay carruurta Yacquub, kan uu magac u bixiyay Israa'iil.

Markii Aabbeheen axdi la sameeyay, wuxuu ku amray: “Ha caabudina, ha u sujuudina, ha u adeegina, hana u allabaryina ilaahyo kale. Laakiin Aabbihiin ayaa idinka soo bixiyay Masar xoog weyn iyo gacan fidsan—isaga caabuda. Isaga u sujuuda; isaga u bixiya allabari. Mar walba ka digtoonaada inaad xajisaan qaynuunnada, xukummada, sharciga iyo amarka uu idiin qoray. Ha caabudina ilaahyo kale. Ha illoobina axdigii aan idinla sameeyay, hana caabudina ilaahyo kale. Laakiin Aabbihiin caabuda, wuuna idinka samatabbixin doonaa gacanta cadaawayaashiinna oo dhan.”

Hase ahaatee ma ay dhegaysan, laakiin waxay sii wadeen caadooyinkoodii hore. Quruumahaas Aabbeheen way caabudeen, laakiin sanamyadooda ayay u adeegeen. Carruurtooda iyo awowayaashood carruurtoodu waxay sameeyaan sida awowayaashood sameeyeen, ilaa maantadan.