Laler Mati ing Lenga

Pitutur bab sathithik kang bisa ngrusak akèh: laler mati ing lenga wangi, batur nunggang jaran lan para pangéran mlaku dharat, wong bodho kang guneme dhewe njlomprongake awake. Ati kang anteng ngedhemake bebendune panggedhe; payon kang mlendhung lan tembung sembrana ing kamar turu, kalorone wiwitane cilik.

Pasal 10.

Laler mati njalari lengane juru racik lenga dadi mambu lan bosok; mangkono uga kabodhoan sathithik ngluwihi kawicaksanan lan kaurmatan. Atine wong wicaksana condhong marang tengene, nanging atine wong bodho marang kiwane. Malah nalika wong bodho mlaku ing dalan, dheweke ora duwe akal, lan dheweke nuduhake marang saben wong yen dheweke iku wong bodho. Manawa panguwasa nepsu marang kowe, aja ninggal palungguhanmu, awit sikap sareh bisa nyirep panerak kang gedhe.

Ana piala kang wis dakdeleng ing sangisoring srengenge, sawijining kaluputan kang metu saka panguwasa: kabodhoan dilungguhake ing akeh panggonan dhuwur, dene wong sugih padha lungguh ing panggonan asor. Aku wis ndeleng para batur nunggang jaran, lan para pangeran mlaku dharat kaya batur. Sing sapa ndhudhuk luwangan bisa kecemplung ing jerone, lan sing sapa njebol tembok bisa dicakot ula. Sing sapa nggali watu bisa kena cilaka dening watu mau, lan sing sapa nyigar kayu kena bebaya saka kayu mau. Manawa wadung iku kethul lan matane ora diasah, kowe kudu nganggo tenaga luwih akeh; nanging kawicaksanan nekakake kasil.

Manawa ula nyakot sadurunge ditawa, mula juru nawa ora oleh paedah apa-apa. Tembunge wong wicaksana njalari dheweke oleh sih, nanging lambene wong bodho numpes awake dhewe. Wiwitaning tembunge iku kabodhoan, lan pungkasaning gunemane iku kaedanan kang ala. Ewadene wong bodho isih terus ngoceh. Ora ana wong kang ngerti apa kang bakal kelakon, lan sapa kang bisa ngandhani wong apa kang bakal kedadeyan sawuse dheweke?

Wong bodho padha kesel dening pagaweane dhewe, awit dheweke malah ora ngerti dalan menyang kutha. Bilai kowe, he nagara, manawa ratumu isih bocah lan para pangeranmu padha pesta ing wayah esuk. Begja kowe, he nagara, manawa ratumu iku putrane wong luhur lan para pangeranmu padha pesta ing wektu kang trep— kanggo karosan, lan dudu kanggo mendem. Marga saka kesed usuk-usuk padha mlendho, lan marga saka tangan kang nganggur omah dadi bocor. Roti digawe kanggo seneng-seneng, lan anggur mbungahake urip, lan dhuwit mangsuli samubarang. Aja ngipat-ipati ratu sanajan mung ing pikiranmu, lan aja ngipat-ipati wong sugih sanajan mung ing kamar paturonmu, awit manuk ing awang-awang bisa nggawa tembungmu, lan kewan kang nduwe swiwi bisa nglapurake apa kang kokucapake.