હવે છપાયેલી
પુસ્તક

તેલમાં મરેલી માખીઓ

ઘણું બગાડવા માટે કેટલું ઓછું પૂરતું છે તે વિશેનાં વચનો: અત્તરમાં મરેલી માખીઓ, ઘોડે ચડેલા દાસો અને પગપાળા ચાલતા રાજકુમારો, પોતાની વાતોથી જ પોતાનો નાશ નોતરતો મૂર્ખ. શાંતિ શાસકના ક્રોધને ઠંડો પાડે છે; નમી પડતું છાપરું અને શયનખંડમાં બોલાયેલો બેદરકાર શબ્દ, બંનેની શરૂઆત નાની હોય છે.

અધ્યાય 10.

મરેલી માખીઓ અત્તરવાળાના તેલને દુર્ગંધવાળું અને આથાવાળું બનાવે છે; તેમ થોડી મૂર્ખતા જ્ઞાન તથા સન્માન કરતાં વધી જાય છે. જ્ઞાનીનું હૃદય તેની જમણી તરફ વળે છે, પણ મૂર્ખનું હૃદય તેની ડાબી તરફ. જ્યારે મૂર્ખ રસ્તે ચાલે છે ત્યારે પણ તેનામાં સમજ હોતી નથી, અને તે દરેકને બતાવે છે કે પોતે મૂર્ખ છે. જો અધિકારીનો ક્રોધ તારી સામે ભભૂકી ઊઠે, તો તારું સ્થાન છોડતો નહિ, કારણ, શાંતિ મોટા અપરાધોને શમાવી દે છે.

સૂર્ય તળે મેં એક અનિષ્ટ જોયું છે, એક એવી ભૂલ જે અધિકારી તરફથી આવે છે: મૂર્ખતાને ઘણાં ઊંચાં સ્થાનોએ બેસાડવામાં આવે છે, જ્યારે ધનવાનો નીચા સ્થાને બેસે છે. મેં ગુલામોને ઘોડા પર સવાર જોયા છે, અને રાજકુમારોને ગુલામોની જેમ પગે ચાલતા જોયા છે. જે ખાડો ખોદે છે તે તેમાં પડી શકે છે, અને જે દીવાલ તોડે છે તેને સાપ કરડી શકે છે. જે પથ્થરો ખોદી કાઢે છે તેને તેઓથી ઈજા થઈ શકે છે, અને જે લાકડાં ચીરે છે તેને તેઓથી જોખમ રહે છે. જો કુહાડી બૂઠી હોય અને તેની ધાર પાણી ન પાઈ હોય, તો વધારે બળ વાપરવું પડે છે; પણ જ્ઞાન સફળતા લાવે છે.

જો સાપને વશ કરવામાં આવે તે પહેલાં જ તે કરડે, તો મદારીને કશો લાભ થતો નથી. જ્ઞાની માણસના શબ્દો તેને સૌની પ્રીતિ અપાવે છે, પણ મૂર્ખના હોઠ તેને જ ગળી જાય છે. તેના બોલવાની શરૂઆત મૂર્ખતા છે, અને તેની વાતનો અંત દુષ્ટ ઘેલછા છે. તોપણ મૂર્ખ બોલ્યે જ જાય છે. શું થવાનું છે તે કોઈ જાણતું નથી, અને તેના પછી શું થશે તે કોણ કોઈને કહી શકે?

મૂર્ખો પોતાના કામથી પોતાને થકવી નાખે છે, કારણ, તેમને તો નગરનો રસ્તોય ખબર નથી. હે દેશ, તને અફસોસ, જ્યારે તારો રાજા બાળક હોય અને તારા રાજકુમારો સવારમાં મિજબાની કરે. હે દેશ, તું ધન્ય છે, જ્યારે તારો રાજા કુલીનોનો પુત્ર હોય અને તારા રાજકુમારો યોગ્ય સમયે મિજબાની કરે— બળ માટે, નહિ કે છાકટાપણા માટે. આળસથી મોભ નમી પડે છે, અને આળસુ હાથોથી ઘર ગળવા લાગે છે. ભોજન હાસ્ય માટે બનાવાય છે, અને દ્રાક્ષાસવ જીવનને આનંદિત કરે છે, અને પૈસો સર્વને જવાબ આપે છે. તારા વિચારમાંય રાજાને શાપ આપતો નહિ, અને તારા સૂવાના ઓરડામાંય ધનવાનને શાપ આપતો નહિ, કારણ, આકાશનું પંખી તારા શબ્દો લઈ જાય, અને પાંખવાળું પ્રાણી તું જે કહે તે જાહેર કરે.