હવે છપાયેલી
પુસ્તક

પિતાના હાથમાં

ન્યાયીઓ અને જ્ઞાનીઓ ઈશ્વરના હાથમાં છે, છતાં સૌને એક જ મરણ આવે છે, જેને ઉપદેશક સૂર્ય નીચેની ખરાબી કહે છે. તેથી આપણા પિતા જે ક્ષણભંગુર દિવસો આપે છે તેમાં ખાઓ, પીઓ, તમારી પત્નીને પ્રેમ કરો, અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી મહેનત કરો. સમય અને સંજોગ સૌને આંબી જાય છે.

અધ્યાય 9.

આ બધું તપાસવા મેં મારું મન લગાડ્યું: નેક, જ્ઞાની તથા તેમનાં કાર્યો ઈશ્વરના હાથમાં છે. પ્રેમ કે દ્વેષ, કશું કોઈ જાણતું નથી—સઘળું તેમની આગળ પડેલું છે. સૌની સાથે એક જ બને છે: નેક તથા દુષ્ટ, સારા, શુદ્ધ તથા અશુદ્ધ, બલિદાન કરનાર તથા ન કરનાર—સૌની એક જ દશા. જેમ સારા માણસની, તેમ પાપીની; જેમ સમ ખાનારની, તેમ સમ ખાતાં ડરનારની. સૂર્ય નીચે જે બધું થાય છે તેમાં આ અનિષ્ટ છે: સૌની એક જ દશા. માનવહૃદયો અનિષ્ટથી ભરેલાં છે, જીવતાં સુધી તેમનાં હૃદયોમાં ઉન્માદ ભરેલો રહે છે—પછી તેઓ મૃતકોમાં જતા રહે છે. જે જીવે છે તેને હજી આશા છે: મરેલા સિંહ કરતાં જીવતો કૂતરો સારો. કારણ, જીવતા જાણે છે કે તેઓ મરશે, પણ મૃતકો કશું જાણતા નથી; તેમને હવે કોઈ બદલો નથી, કેમ કે તેમની સ્મૃતિ વિસરાઈ જાય છે. તેમનો પ્રેમ, તેમનો દ્વેષ, તેમની ઈર્ષ્યા ક્યારનાંય નાશ પામ્યાં છે; સૂર્ય નીચે જે કંઈ થાય છે તેમાં તેઓ ફરી કદી ભાગ લેશે નહિ.

જા, આનંદથી તારી રોટલી ખા, હરખિત હૃદયે તારો દ્રાક્ષારસ પી, કેમ કે ઈશ્વરે તારાં કાર્યોને ક્યારનાંય મંજૂર કર્યાં છે. તારાં વસ્ત્રો સદા શ્વેત રહો, અને તારા માથા પર તેલની કદી ખોટ ન પડો. a a v8 શ્વેત વસ્ત્ર તથા માથા પર તેલનું અભિષેક આનંદ અને ઉજવણીનાં પ્રાચીન ચિહ્નો હતાં. સૂર્ય નીચે ઈશ્વરે તને આપેલા જીવનના સર્વ ક્ષણભંગુર દિવસો—તારા સર્વ ક્ષણભંગુર દિવસો—જે પત્નીને તું પ્રેમ કરે છે તેની સાથે જીવનનો આનંદ માણ, કેમ કે જીવનમાં અને સૂર્ય નીચે તું જે મહેનત કરે છે તેમાં એ જ તારો હિસ્સો છે. તારો હાથ કરવા જે કંઈ પામે, તે તારી શક્તિથી કર, કેમ કે જ્યાં તું જઈ રહ્યો છે તે કબરમાં કોઈ કામ, યોજના, જ્ઞાન કે ડહાપણ નથી.

ફરી મેં સૂર્ય નીચે જોયું: દોડ ઝડપીને માટે નથી, યુદ્ધ બળવાનને માટે નથી, રોટલી જ્ઞાનીને માટે નથી, ધન સમજદારને માટે નથી, મહેરબાની કુશળને માટે નથી—સૌને સમય તથા પ્રસંગ નડે છે. કોઈ પોતાનો સમય જાણતું નથી: જેમ માછલાં અનિષ્ટ જાળમાં પકડાય છે, જેમ પક્ષીઓ ફાંદમાં પકડાય છે, તેમ માણસો અનિષ્ટ સમયમાં ફસાય છે, જે તેમના પર અચાનક આવી પડે છે.

વિસરાઈ ગયેલો જ્ઞાની માણસ

સૂર્ય નીચે મેં જ્ઞાનનું આ દૃષ્ટાંત પણ જોયું, અને તે મને મહાન લાગ્યું: થોડા લોકોવાળું એક નાનું નગર: એક મહાન રાજા તેની સામે આવ્યો, તેને ઘેરી લીધું, અને તેની સામે મોટા ઘેરાબંધીના કામો બાંધ્યાં. તેમાં એક ગરીબ જ્ઞાની માણસ મળ્યો, જેણે પોતાના જ્ઞાનથી નગરને બચાવ્યું, તોપણ એ ગરીબ માણસને કોઈએ યાદ રાખ્યો નહિ. મેં કહ્યું, “બળ કરતાં જ્ઞાન સારું,” તોપણ ગરીબ માણસના જ્ઞાનને તુચ્છ ગણવામાં આવે છે, અને તેના શબ્દો સંભળાતા નથી. મૂર્ખોમાંના કોઈ અધિકારીની બૂમ કરતાં જ્ઞાનીઓના શાંત શબ્દો વધારે સારી રીતે સંભળાય છે. યુદ્ધનાં શસ્ત્રો કરતાં જ્ઞાન સારું, પણ એક પાપી ઘણા સારાનો નાશ કરે છે.