ତୈଳ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ ମାଛି

ଅଳ୍ପ ଜିନିଷ କିପରି ଅନେକ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେହି ବିଷୟରେ ନୀତିବାକ୍ୟ: ସୁଗନ୍ଧ ତୈଳରେ ମରା ମାଛି, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଦାସ ଓ ପାଦରେ ଚାଲୁଥିବା ରାଜକୁମାର, ନିଜ କଥାରେ ନିଜକୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା ମୂର୍ଖ। ଶାନ୍ତ ଭାବ ଶାସକର କ୍ରୋଧକୁ ନିରସ୍ତ କରେ; ଝୁଲି ପଡ଼ୁଥିବା ଛାତ ଓ ଶୟନ କକ୍ଷରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଅସାବଧାନ କଥା, ଉଭୟ ଛୋଟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ଅଧ୍ୟାୟ 10।

ମୃତ ମାଛି ଗନ୍ଧବଣିକର ତୈଳକୁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ; ସେହିପରି ଅଳ୍ପ ମୂର୍ଖତା ଜ୍ଞାନ ଓ ସମ୍ମାନଠାରୁ ଅଧିକ ଓଜନିଆ ହୁଏ। ଜ୍ଞାନୀର ହୃଦୟ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣ ଆଡ଼କୁ ଢଳେ, ମାତ୍ର ମୂର୍ଖର ହୃଦୟ ତାହାର ବାମ ଆଡ଼କୁ ଢଳେ। ମୂର୍ଖ ବାଟରେ ଚାଲିବା ବେଳେ ସୁଦ୍ଧା ତାହାର ବୁଦ୍ଧିର ଅଭାବ ଥାଏ, ଆଉ ସେ ମୂର୍ଖ ବୋଲି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଦିଏ। ଯଦି ଶାସକର କ୍ରୋଧ ତୁମ୍ଭ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଉଠେ, ତେବେ ଆପଣା ସ୍ଥାନ ତ୍ୟାଗ କର ନାହିଁ, କାରଣ ଶାନ୍ତ ଭାବ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅପରାଧକୁ ପ୍ରଶମିତ କରେ।

ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ମୁଁ ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦ ବିଷୟ ଦେଖିଅଛି, ଯାହା ଶାସକଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଭ୍ରାନ୍ତି ପରି: ମୂର୍ଖତା ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ବସାଯାଇଅଛି, ଅଥଚ ଧନୀ ଲୋକେ ନୀଚ ସ୍ଥାନରେ ବସନ୍ତି। ମୁଁ ଦାସମାନଙ୍କୁ ଅଶ୍ଵ ଉପରେ, ଆଉ ଅଧିପତିମାନଙ୍କୁ ଦାସ ପରି ଚାଲି ଚାଲି ଯିବାର ଦେଖିଅଛି। ଯେ ଗାତ ଖୋଳେ, ସେ ତହିଁ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିପାରେ, ଆଉ ଯେ କାନ୍ଥ ଭାଙ୍ଗେ, ତାହାକୁ ସର୍ପ କାମୁଡ଼ିପାରେ। ଯେ ପଥର କାଟେ, ସେଥିରେ ସେ ଆଘାତ ପାଇପାରେ, ଆଉ ଯେ କାଠ ଚିରେ, ସେଥିରେ ସେ ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ। ଯଦି କୁହ୍ରାଡ଼ି ଭୋଥା ହୁଏ ଓ ତାହାର ଧାର ଶାଣିତ ନ ହୁଏ, ତେବେ ଅଧିକ ବଳ ଲଗାଇବାକୁ ପଡ଼େ; ମାତ୍ର ଜ୍ଞାନ ସଫଳତା ଆଣେ।

ଯଦି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ସର୍ପ କାମୁଡ଼େ, ତେବେ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି କିଛି ଲାଭ କରେ ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକର ବାକ୍ୟ ତାହା ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ ଆଣେ, ମାତ୍ର ମୂର୍ଖର ଓଷ୍ଠ ତାହାକୁ ଗ୍ରାସ କରେ। ତାହାର ବାକ୍ୟର ଆରମ୍ଭ ମୂର୍ଖତା, ଆଉ ତାହାର କଥାର ଶେଷ ଦୁଷ୍ଟ ଉନ୍ମତ୍ତତା। ତଥାପି ମୂର୍ଖ କହି ଚାଲିଥାଏ। କʼଣ ଆସୁଅଛି, ତାହା କେହି ଜାଣେ ନାହିଁ, ଆଉ ତାହା ଉତ୍ତାରେ କʼଣ ଘଟିବ, ତାହା କିଏ କାହାକୁ କହିପାରେ?

ମୂର୍ଖମାନେ ଆପଣା ପରିଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ନଗରକୁ ଯିବା ବାଟ ସୁଦ୍ଧା ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ହେ ଦେଶ, ଯେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭ ରାଜା ବାଳକ ଓ ତୁମ୍ଭ ଅଧିପତିମାନେ ପ୍ରଭାତରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭ ପ୍ରତି ସନ୍ତାପ। ହେ ଦେଶ, ଯେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭ ରାଜା କୁଳୀନମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ତୁମ୍ଭ ଅଧିପତିମାନେ ମତ୍ତତା ନିମନ୍ତେ ନୁହେଁ, ମାତ୍ର ବଳ ନିମନ୍ତେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭେ ଧନ୍ୟ। ଆଳସ୍ୟ ଦ୍ଵାରା ଛାତର କଡ଼ି ନଇଁଯାଏ, ଆଉ କର୍ମହୀନ ହସ୍ତ ଦ୍ଵାରା ଗୃହ ଲିକେଇ ହୁଏ। ହାସ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଭୋଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ, ଆଉ ଦ୍ରାକ୍ଷାରସ ଜୀବନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରେ, ପୁଣି ଅର୍ଥ ସବୁ ବିଷୟର ଉତ୍ତର ଦିଏ। ଆପଣା ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ସୁଦ୍ଧା ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦିଅ ନାହିଁ, ଆଉ ଆପଣା ଶୟନକକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦ୍ଧା ଧନୀଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦିଅ ନାହିଁ, କାରଣ ଆକାଶର ପକ୍ଷୀ ତୁମ୍ଭ ବାକ୍ୟ ବହିନେଇପାରେ, ଆଉ ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ ଜୀବ ତୁମ୍ଭର କଥା ଜଣାଇ ଦେଇପାରେ।