چاپ شوی
کتاب

څۀ چې تل پاتې وى

جنازه له مېلمستيا ښه ده، ځکه چې ژوندي مرګ په زړه کې ساتي. ملامتيا له چاپلوسۍ ښه ده، صبر له غرور ښه دی، او په هره خوا کې افراط انسان تباه کوي. ښوونکي د حکمت لټون وکړ او مني چې هغه ترې لرې پاتې شو: خدای خلک سم جوړ کړل؛ هغوی چلونه جوړ کړل.

څپرکی 7.

ښۀ نوم د عمده عطر نه ښۀ دے، او د مرګ ورځ د پېدايښت د ورځې نه ښه ده. د ماتم کور ته تلل د دعوت کور ته تلو نه ښۀ دى، ځکه چې دا د هر چا انجام دے، او ژوندو ته پکار دى چې دا په زړۀ کښې وساتى. غم د خندا نه ښۀ دے، ځکه چې خفه مخ زړۀ ته ښۀ وى. د عقلمند زړۀ د ماتم په کور کښې وى، خو د بے وقوفانو زړۀ د عيش په کور کښې وى. د عقلمند ملامته اورېدل د بے وقوفانو د سندرو اورېدو نه ښۀ دى. ځکه چې لکه د لوښى لاندې د اغزو کړس کړس، هم هغه شان د بے وقوف خندا ده. دا هم بے ثباته ده. بے شکه ظلم عقلمند سړے بے وقوف جوړوى، او رشوت زړۀ خرابوى. د کار انجام د هغې د شروع نه ښۀ دے، او صبرناک روح د مغرور روح نه ښۀ دے. په خپل روح کښې په غصه کېدو کښې بيړه مۀ کوه، ځکه چې غصه د بے وقوفانو په غېږ کښې مېشته کيږى. دا مۀ وايه چې، ”ولې پخوانۍ ورځې د دې نه ښې وې؟“ ځکه چې تۀ دا د عقلمندۍ نه نۀ پوښتې. عقلمندى د ميراث سره ښه ده، د هغوئ دپاره فائده چې لمر وينى. a a v11 ”هغه چې لمر وينى“ د عبرانى ژبې يوه محاوره ده د ژوندو دپاره — هغه چې لا ژوندى وى. ځکه چې عقلمندى يو پناه ځائ دے، لکه څنګه چې روپۍ وى، خو د علم فائده دا ده: عقلمندى د هغه چا ژوند ساتى چې دا ولرى. د خُدائ پاک کار ته وګوره: کوم څۀ چې هغۀ کوږ کړى دى، هغه څوک نيغولے شى؟ د خوشحالۍ په ورځ کښې خوشحاله اوسه، او د مصيبت په ورځ کښې غور وکړه: خُدائ پاک دا دواړه جوړ کړى دى، دې دپاره چې هيڅوک هغه څۀ ونۀ موندلے شى چې د هغوئ نه پس به راشى.

زما په بے ثباته ورځو کښې ما دا ټول وليدل: يو صادق سړے چې په خپل صداقت کښې مرى، او يو بدکار سړے چې په خپل بدۍ کښې اوږد عُمر کوى. د حد نه زيات صادق مۀ کېږه، او ځان د حد نه زيات عقلمند مۀ جوړوه؛ ولې به خپل ځان برباد کوې؟ ډېر بدکار مۀ کېږه، او بے وقوف مۀ کېږه — ولې د خپل وخت نه مخکښې مرې؟ ښۀ دا دى چې دا ونيسې، او هغه هم لاس نه ورنۀ کړې، ځکه چې څوک چې د خُدائ پاک نه وئيريږى، هغه د دواړو نه خلاص شى. عقلمندى عقلمند سړے د هغه لس حاکمانو نه زيات طاقتور کوى چې په يو ښار کښې وى. بے شکه په زمکه باندې داسې هيڅ صادق نشته چې نيکى کوى او هيچرې ګناه نۀ کوى. او، هر هغه څۀ چې خلق وائى په زړۀ مۀ ږده، نۀ نو تۀ به خپل نوکر واورې چې تا ته بد وائى، ځکه چې ستا خپل زړۀ پوهيږى چې ډېر وخته تا په خپله نورو ته بد وئيلى دى. ما دا ټول د عقلمندۍ په ذريعه وآزمائيل. ما ووئيل چې، ”زۀ به ضرور عقلمند شم“ — خو دا زما د وس نه بهر وو. څۀ چې شته هغه ډېر لرې او ژور دى، ډېر ژور — څوک يې موندلے شى؟ ما خپل زړۀ دې طرف ته واړولو چې پوهه شم، معلوم کړم، او عقلمندى او د شيانو حقيقت ولټوم، او د بے وقوفۍ بدى او هغه بے وقوفى چې ليونتوب دے، وپېژنم. زۀ هغه ښځه د مرګ نه زياته تريخه مومم: د هغې زړۀ جالونه او دامونه دى، د هغې لاسونه زنځيرونه دى. هغه څوک چې د خُدائ پاک په نظر کښې ښۀ وى، هغه ترې خلاص شى؛ خو ګناهګار په هغې کښې بند شى.

”وګوره، دا هغه څۀ دى چې ما وموندل،“ اُستاذ وائى، ”چې يو له بل سره جمع کوم چې حقيقت ومومم، کوم چې زما روح به لټولو خو ونۀ موندلو. په زرو کښې يو سړے ما وموندلو، خو په دې ټولو کښې يوه ښځه ما ونۀ موندله. وګوره، صرف دا شے ما وموندلو: خُدائ پاک انسان نيغ جوړ کړو، خو هغوئ ډېرې چالاکۍ ولټولې.“