હવે છપાયેલી
પુસ્તક

જે ટકે છે

ઉજાણી કરતાં અંતિમવિધિ સારી, કારણ કે જીવતા લોકો મરણને હૃદયમાં ઉતારે છે. ખુશામત કરતાં ઠપકો સારો, અહંકાર કરતાં ધીરજ સારી, અને કોઈ પણ દિશાનો અતિરેક માણસનો નાશ કરે છે. ઉપદેશકે જ્ઞાનની શોધ કરી અને કબૂલ કરે છે કે તે તેની પહોંચથી દૂર જ રહ્યું: ઈશ્વરે માણસોને સીધા બનાવ્યા; તેઓએ યુક્તિઓ શોધી કાઢી.

અધ્યાય 7.

સુગંધી અત્તર કરતાં સારું નામ વધારે સારું છે, અને જન્મના દિવસ કરતાં મૃત્યુનો દિવસ વધારે સારો છે. ઉજવણીના ઘરમાં જવા કરતાં શોકના ઘરમાં જવું સારું છે, કારણ, એ જ સૌનો અંત છે, અને જીવતાઓએ એ વાત હૃદયમાં ધારી રાખવી જોઈએ. હાસ્ય કરતાં શોક વધારે સારો છે, કારણ, ઉદાસ ચહેરો હૃદયને માટે સારો છે. જ્ઞાનીઓનું હૃદય શોકના ઘરમાં હોય છે, પણ મૂર્ખોનું હૃદય મોજશોખના ઘરમાં હોય છે. મૂર્ખોનું ગીત સાંભળવા કરતાં જ્ઞાનીની ઠપકો સાંભળવી સારી છે. કારણ, હાંડલા નીચે બળતા કાંટાના કડકડાટ જેવું જ મૂર્ખનું હાસ્ય છે. એય ક્ષણિક છે. ખરેખર જુલમ જ્ઞાનીને મૂર્ખ બનાવી દે છે, અને લાંચ હૃદયને ભ્રષ્ટ કરે છે. કોઈ વાતના આરંભ કરતાં તેનો અંત વધારે સારો છે, અને ઘમંડી મન કરતાં ધીરજવાળું મન વધારે સારું છે. ગુસ્સે થવામાં તારા મનમાં ઉતાવળો ન થા, કારણ, ગુસ્સો મૂર્ખોના ખોળામાં વાસો કરે છે. એમ ન કહે કે, “આ દિવસો કરતાં અગાઉના દિવસો કેમ સારા હતા?” કારણ, આ તું જ્ઞાનથી પૂછતો નથી. વારસા સાથે જ્ઞાન સારું છે, અને સૂર્ય જોનારાઓ માટે લાભદાયક છે. a a v11 ‘સૂર્ય જોનારાઓ’ એ જીવતાઓ માટેની — જેઓ હજુ જીવે છે તેઓ માટેની — હિબ્રૂ અભિવ્યક્તિ છે. કારણ, જેમ પૈસો આશ્રય છે, તેમ જ્ઞાન પણ આશ્રય છે, પણ જ્ઞાનનો લાભ આ છે: જેની પાસે જ્ઞાન છે તેના જીવનને તે બચાવી રાખે છે. ઈશ્વરનું કાર્ય વિચારી જો: જેને તેમણે વાંકું બનાવ્યું છે તેને કોણ સીધું કરી શકે? સમૃદ્ધિના દિવસે આનંદ કર, અને વિપત્તિના દિવસે વિચાર કર: ઈશ્વરે આ બન્ને એક સરખાં જ બનાવ્યાં છે, જેથી કોઈ માણસ પોતાની પાછળ શું આવશે તે કશું જાણી શકે નહિ.

મારા ક્ષણિક દિવસોમાં મેં આ બધું જોયું છે: એક નેક માણસ પોતાની નેકીમાં મરી જતો, અને એક દુષ્ટ માણસ પોતાની દુષ્ટતામાં લાંબું જીવતો. વધારે પડતો નેક ન થા, અને પોતાને વધારે પડતો જ્ઞાની ન બનાવ; તું પોતાનો નાશ શા માટે કરે? વધારે પડતો દુષ્ટ ન થા, અને મૂર્ખ ન થા—પોતાના સમય અગાઉ શા માટે મરે? આ વાતને પકડી રાખવી સારી છે, અને પેલીને પણ છોડી ન દેવી સારી છે, કારણ, જે ઈશ્વરનો ભય રાખે છે તે બન્નેમાંથી પાર ઊતરે છે. જ્ઞાન જ્ઞાની માણસને શહેરમાંના દસ અધિકારીઓ કરતાં વધારે બળવાન બનાવે છે. ખરેખર પૃથ્વી પર એવો કોઈ નેક માણસ નથી જે સારું કરે અને કદી પાપ ન કરે. વળી, લોકો જે કંઈ બોલે તે બધું હૃદયમાં ધારી ન રાખ, રખેને તું તારા ચાકરને તને શાપ દેતો સાંભળે, કારણ, તારું પોતાનું હૃદય જાણે છે કે ઘણી વાર તેં પોતે પણ બીજાઓને શાપ દીધો છે. મેં જ્ઞાનથી આ બધાની પરીક્ષા કરી. મેં કહ્યું, “હું જ્ઞાની થવા મક્કમ છું”—પણ એ મારી પહોંચ બહાર હતું. જે કંઈ અસ્તિત્વમાં છે તે દૂર છે અને ઊંડું છે, ઘણું ઊંડું છે—એને કોણ શોધી શકે? જ્ઞાન તથા વસ્તુઓના સરવાળાને જાણવા, તપાસવા અને શોધવા, અને મૂર્ખતાની દુષ્ટતા તથા ગાંડપણરૂપી મૂર્ખતાને જાણવા મેં મારું હૃદય લગાડ્યું. મૃત્યુ કરતાં વધારે કડવી સ્ત્રી મને જડે છે: તેનું હૃદય ફાંદા તથા જાળ છે, તેના હાથ સાંકળ છે. ઈશ્વરની નજરમાં જે સારો છે તે તેનાથી બચી જાય છે; પણ પાપી તેની પકડમાં આવી જાય છે.

ઉપદેશક કહે છે, “જો, મને આ જડ્યું છે, સરવાળો કાઢવા એક સાથે બીજું ઉમેરતાં ઉમેરતાં, જેને મારો જીવ શોધ્યા જ કરતો હતો પણ જડ્યું નહિ. હજારમાંથી એક પુરુષ મને જડ્યો, પણ આ બધાંમાંથી એક સ્ત્રી મને જડી નહિ. જો, એકલું આ મને જડ્યું છે: ઈશ્વરે માનવજાતને પ્રામાણિક બનાવી, પણ તેઓએ ઘણી યુક્તિઓ શોધી કાઢી.”