હવે છપાયેલી
પુસ્તક

ક્યારેય સંતોષ નહિ

માણસ પાસે સંપત્તિ, માન અને સો બાળકો હોય, છતાં તેમાંથી કશાનો આનંદ લેવાની તેને પરવાનગી ન મળે એવું બની શકે; ઉપદેશક કહે છે કે તેના કરતાં મરેલું જન્મેલું બાળક વધારે વિસામો પામે છે. ભૂખ કદી તૃપ્ત થતી નથી, જ્ઞાનથી કોઈ લાભ મળતો નથી, અને પછી શું થશે તે કોઈ જાણતું નથી.

અધ્યાય 6.

સૂર્ય નીચે મેં એક અનિષ્ટ જોયું છે, અને તે માનવજાત પર ભારે બોજ બની રહે છે: ઈશ્વર જે માણસને ધન, સંપત્તિ અને સન્માન આપે છે, તેના મનને જે જોઈએ તેમાંનું કશું ખૂટતું નથી—છતાં ઈશ્વર તેને તેમાંથી ભોગવવા દેતા નથી; તેને બદલે કોઈ પારકો તે ભોગવે છે. આ ક્ષણભંગુર છે, એક દુ:ખદ વ્યાધિ છે.

જો કોઈ માણસ સો સંતાનોનો પિતા બને અને ઘણાં વર્ષો જીવે—ભલે તેનું આયખું ગમે તેટલું લાંબું હોય—પણ તેનું મન સારી વસ્તુઓથી સંતોષ પામતું ન હોય, અને તેને દફનાવવામાં સુધ્ધાં ન આવે, તો હું કહું છું કે તેના કરતાં મૃત જન્મેલું બાળક સારી સ્થિતિમાં છે. તે વરાળમાં આવે છે અને અંધકારમાં જતું રહે છે; અંધકાર તેના નામને ઢાંકી દે છે. ભલે તેણે સૂર્ય કદી જોયો ન હોય કે કશું જાણ્યું ન હોય, તોપણ તે માણસ કરતાં તેને વધારે વિશ્રાંતિ છે. જો તે બે વાર હજાર વર્ષ જીવે તોપણ, અને કદી સારું ભોગવ્યા વિના જીવે, તો શું બધા એક જ ઠેકાણે જતા નથી? માણસની બધી મહેનત તેના મોં માટે છે, છતાં તેની ભૂખ કદી સંતોષાતી નથી. મૂર્ખ કરતાં જ્ઞાનીને શો લાભ છે? બીજાઓ આગળ કેમ વર્તવું એ જાણીને ગરીબ માણસને શું મળે છે? ઇચ્છાના ભટકવા કરતાં આંખોનું જોવું સારું છે. આ પણ ક્ષણભંગુર છે, પવનની પાછળ દોડવા જેવું છે. જે કંઈ છે તેને ક્યારનુંય નામ અપાઈ ગયું છે, અને માણસ જે છે તે જાણીતું છે; અને પોતાના કરતાં બળવાન સાથે તે તકરાર કરી શકતો નથી.

જેમ વધારે શબ્દો, તેમ તે બધું વધારે ક્ષણભંગુર બને છે, અને તેથી કોઈને શો લાભ થાય છે? કારણ, માણસના ક્ષણભંગુર જીવનના થોડા દિવસોમાં, જે પડછાયાની જેમ વીતી જાય છે, તેને માટે શું સારું છે એ કોણ જાણે છે? કેમ કે સૂર્ય નીચે તેના પછી શું થશે એ તેને કોણ કહી શકે?