چاپ شوی
کتاب

بادشاه خپله شان و شوکت ښکاره کوى

آستر يوازينی کتاب دی چې هيڅکله د خُدای نوم نه اخلي، نه دعا، نه معجزه، نه د مالِک خُدای ذکر. خو بيا هم له يوې فارسي ماڼۍ نه يوه يتيمه نجلۍ «د داسې وخت لپاره» راپورته کيږي، او يو په نښه شوی قوم خلاصيږي. د پلار نوم نشته؛ لاس يې هر ځای دی.

څپرکی 1.

دا د اخسويروس په زمانه کښې وشو — هغه اخسويروس چې د هند نه بيا تر کوش پورې په ۱۲۷ صوبو باندې حکومت کوو، a a v1 کوش د مصر د جنوب علاقه وه، د بالائى نيل په غاړه — نژدې د اوسنى سوډان او د سوېلى مصر علاقه. په هغه ورځو کښې، کله چې اخسويروس بادشاه د سوسن په قلعه کښې په خپل شاهى تخت باندې ناست وو، د خپلې بادشاهۍ په دريم کال کښې هغۀ خپلو ټولو عُمله او نوکرانو دپاره دعوت ورکړو. د فارس او مادى لښکر، اميران او د صوبو عُمله د هغۀ مخکښې راغونډ شول، هغۀ د ۱۸۰ ورځو دپاره د خپلې بادشاهۍ شاندار جلال او د خپلې لويۍ عاليشان عزت ښکاره کړو.

کله چې دا ورځې پوره شوې، نو بادشاه د سوسن په قلعه کښې موجودو ټولو خلقو دپاره، لويانو او وړو، د شاهى محل د باغ په صحن کښې د اوو ورځو دعوت ورکړو. سپينې کتانى او آسمانى رنګ پردې د ښۀ کتان او ارغوانى رسيو په ذريعه د سنګِ مرمر په ستنو کښې په سپين زرو کړيو پورې تړلى وې؛ د سرو زرو او سپينو زرو تختونه د سور سنګ، سنګِ مرمر، صدف او رنګينو ډبرو په فرش باندې وُو. b b v6 سور سنګ يوه سخته او ښايسته ډبره ده چې د خپل تک ارغوانى او سور رنګ په سبب په زمانهٔ قديم کښې ډېره قيمتى ګڼلے کېدله. د څښلو شربت د سرو زرو په جامونو کښې ورکولے کېدو، چې هر يو مختلف وو، او د بادشاه د سخاوت په سبب شاهى شراب په خلاصه زړۀ سره ورکولے کېدل. د څښلو يو قانون وو چې هيچا باندې زور نۀ وو — بادشاه خپلو ټولو د کور عُمله ته حُکم کړے وو چې هر سړى ته د هغۀ د خپلې خوښې مطابق ورکول پکار دى.

ملکه وشتى د بادشاه حُکم نۀ منى

ملکه وشتى هم د اخسويروس بادشاه په شاهى محل کښې ښځو دپاره دعوت ورکړو.

په اوومه ورځ، کله چې شرابو بادشاه خوشحاله کړے وو، نو هغۀ مهومان، بزتا، حربونا، بګتا، ابګتا، زيتر او کرکس ته حُکم وکړو، کوم چې د اخسويروس بادشاه اوۀ خواجه سرا وُو، چې ملکه وشتى د شاهى تاج سره بادشاه ته مخکښې راولى، دې دپاره چې خلقو او عُمله ته د هغې ښايست وښئى، ځکه چې هغه ډېره ښائسته وه. خو ملکه وشتى د خواجه سرا په ذريعه د بادشاه د حُکم مطابق راتلو ته انکار وکړو؛ نو بادشاه ډېر غضبناک شو او په هغۀ کښې قهر بل شو.

بيا بادشاه هغو عقلمندو سړو سره خبرې وکړې چې د زمانو پوهه يې لرله — ځکه چې د بادشاه دستور داسې وو چې هره معامله به يې د قانون او انصاف په ماهرينو مخکښې ايښودله. د هغۀ سره نژدې دا کسان وُو: کرشينا، شيتر، ادماتا، ترسيس، ميرس، مرسينا او ميمُوکان — د فارس او مادى اوۀ عُمله چې د بادشاه مخ به يې ليدو، او په بادشاهۍ کښې د ټولو نه په لوړ رُتبه وُو. بادشاه وپوښتل چې، ”د قانون مطابق د ملکه وشتى سره څۀ کول پکار دى، ځکه چې هغې د خواجه سرا په ذريعه لېږلے شوے د اخسويروس بادشاه حُکم ونۀ منلو؟“

ميمُوکان بادشاه او عُمله ته ووئيل چې، ”ملکه وشتى صرف د بادشاه سره نه، بلکې د اخسويروس بادشاه په ټولو صوبو کښې د ټولو عُمله او ټولو خلقو سره هم ناانصافى کړے ده. د ملکې دا کار به ټولو ښځو ته ورسيږى، او هغه به خپل خاوندان د خپلو سترګو په مخکښې سپک ګڼى، چې وائى به، ’اخسويروس بادشاه ملکه وشتى راوغوښته، خو هغه رانۀغله.‘ نن به د فارس او مادى هغه اميرانې ښځې چې د ملکې کار يې واورېدو، د بادشاه ټولو عُمله ته همدغه شان ووائى — او د سپکاوى او قهر به انتها نۀ وى.

کۀ بادشاه ته ښۀ ښکارى، نو هغه دې يو شاهى فرمان جارى کړى، چې د فارس او مادى په قانونونو کښې وليکلے شى او بدلېدلے ونۀ شى، چې وشتى به بيا هيڅکله د اخسويروس بادشاه مخکښې رانۀشى، او بادشاه دې د هغې شاهى مقام يوې بلې ښځې ته ورکړى چې د هغې نه ښۀ وى. کله چې د بادشاه دا فرمان د هغۀ په ټوله پراخه بادشاهۍ کښې خپور شى، نو ټولې ښځې به خپلو خاوندانو ته عزت ورکوى، لويانو او وړو ته.“

دا صلاح بادشاه او عُمله ته ښۀ ښکاره شوه، او بادشاه هم هغه شان وکړل لکه څنګه چې ميمُوکان مشوره ورکړے وه. هغۀ ټولو شاهى صوبو ته خطونه ولېږل، هر صوبې ته د هغې په خپله ليکدود، او هر قوم ته د هغۀ په خپله ژبه، چې هر سړے دې په خپل کور باندې حکومت کوى او د خپل قوم ژبه دې وائى.