ਪੜ੍ਹੋ। ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ। ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰੋ।

♥ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ

ਯਸਾਯਾਹ 44

ਪੋਥੀ

ਤੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਆਤਮਾ

ਪਿਤਾ ਇਸਰਾਏਲ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਵਹਾਉਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਉੱਤੇ ਲੰਮੀ ਨਜ਼ਰ, ਜਿਹੜਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਟੁਕੜਾ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਭੁੰਨਣ ਲਈ ਬਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅੱਧੇ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਤਰਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਪਾਪ ਸਵੇਰ ਦੀ ਧੁੰਦ ਵਾਂਗ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਂਡ 44।

ਪਰ ਹੁਣ ਸੁਣ, ਹੇ ਯਾਕੂਬ ਮੇਰੇ ਦਾਸ, ਹੇ ਇਸਰਾਏਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਇਹ ਆਖਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਗਰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਜਿਆ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ: ਨਾ ਡਰ, ਹੇ ਯਾਕੂਬ ਮੇਰੇ ਦਾਸ, ਹੇ ਯਸ਼ੁਰੂਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। a a v2 ਯਸ਼ੁਰੂਨ ਇਸਰਾਏਲ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਮਲ, ਕਾਵਿਕ ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਸਿੱਧਾ ਜਨ” — ਉਸ ਪਰਜਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਚੁਣਿਆ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤਿਹਾਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਭੋਂ ਉੱਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਹਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਤਮਾ ਤੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਰਕਤ ਤੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਉੱਤੇ ਵਹਾਵਾਂਗਾ। ਓਹ ਘਾਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੇਦ ਦੇ ਬਿਰਛਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਕੋਲ ਉੱਗਣਗੇ। ਇਹ ਆਖੇਗਾ, ‘ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹਾਂ’; ਦੂਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਕੂਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਦਾਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ‘ਪਿਤਾ ਦਾ’ ਲਿਖੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸਰਾਏਲ ਦਾ ਨਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗਾ।

ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ

ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਇਹ ਆਖਦਾ ਹੈ—ਇਸਰਾਏਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਰਗੀ ਸੈਨਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ: ਮੈਂ ਪਹਿਲਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਖ਼ਰੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰੇ। ਉਹ ਦੱਸੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ, ਜਦ ਤੋਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਓਹ ਦੱਸਣ ਕਿ ਕੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਜੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਨਾ ਕੰਬ, ਨਾ ਡਰ। ਕੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਪਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਗਵਾਹ ਹੋ। ਕੀ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਿਤਾ ਹੈ? ਕੋਈ ਚਟਾਨ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

ਮੂਰਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਓਹ ਬਹੁਮੁੱਲੀਆਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਓਹ ਬੇਕਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗਵਾਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਸੋ ਓਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਕੌਣ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਮੂਰਤ ਢਾਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ? ਵੇਖੋ—ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਕਾਰੀਗਰ ਨਿਰੇ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਹਨ। ਓਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ; ਓਹ ਭੈਭੀਤ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋਣਗੇ।

ਲੁਹਾਰ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸੰਦ ਘੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹਥੌੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਲਵੰਤ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਘੜਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ ਅਤੇ ਨਿਢਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਰਖਾਣ ਮਿਣਤੀ ਦੀ ਡੋਰੀ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਮ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਰੰਬੀਆਂ ਨਾਲ ਘੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੜਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ। ਉਹ ਦਿਆਰ ਦੇ ਬਿਰਛ ਵੱਢਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਰੂ ਜਾਂ ਬਲੂਤ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਣ ਦੇ ਬਿਰਛਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵਧਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਆਰ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੱਗ ਬਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੂਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਧੀ ਲੱਕੜ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਮਾਸ ਭੁੰਨਦਾ ਹੈ, ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਆਹਾ, ਮੈਂ ਨਿੱਘਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਅੱਗ ਦਾ ਸੇਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।’ ਅਤੇ ਜੋ ਬਚਦਾ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਆਪਣੀ ਮੂਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ!’

ਓਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਓਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਿੱਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਓਹ ਵੇਖ ਨਾ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਓਹ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਣ। ਕੋਈ ਵੀ ਰੁਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ, ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਇਹ ਆਖਣ ਦਾ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸੂਝ ਨਹੀਂ, ‘ਇਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਮੈਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਿਆ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕੋਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੋਟੀ ਵੀ ਪਕਾਈ, ਮੈਂ ਮਾਸ ਭੁੰਨਿਆ ਅਤੇ ਖਾਧਾ। ਕੀ ਮੈਂ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਘਿਣਾਉਣੀ ਵਸਤੂ ਬਣਾਵਾਂ? ਕੀ ਮੈਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਾਂ?’ ਉਹ ਸੁਆਹ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਧੋਖਾ ਖਾਧੇ ਹੋਏ ਦਿਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ‘ਕੀ ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਹੀਂ?’

ਹੇ ਯਾਕੂਬ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖ, ਅਤੇ ਹੇ ਇਸਰਾਏਲ, ਤੂੰ ਵੀ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦਾਸ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਜਿਆ; ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦਾਸ ਹੈਂ। ਹੇ ਇਸਰਾਏਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਦੀ ਧੁੰਦ ਵਾਂਗ। ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਹੇ ਅਕਾਸ਼ੋ, ਗਾਓ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ ਹੈ! ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੀਓ ਡੂੰਘਾਈਓ, ਉੱਚੀ ਲਲਕਾਰੋ। ਹੇ ਪਹਾੜੋ, ਹੇ ਬਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਬਿਰਛ, ਗਾ ਉੱਠੋ! ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਯਾਕੂਬ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸਰਾਏਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਪਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਇਹ ਆਖਦਾ ਹੈ—ਤੇਰਾ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਗਰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਜਿਆ: ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਵਿਛਾਇਆ, ਜੋ ਝੂਠੇ ਨਬੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੱਧਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮੂਰਖਤਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦਾਸ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਬਾਰੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਉਹ ਵੱਸੇਗਾ,’ ਅਤੇ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਬਾਰੇ, ‘ਓਹ ਮੁੜ ਉਸਾਰੇ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਾਂਗਾ,’ ਜੋ ਡੂੰਘਿਆਈ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਸੁੱਕ ਜਾ; ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿਆਂਗਾ,’ ਜੋ ਕੋਰਸ਼ ਬਾਰੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਉਹ ਮੇਰਾ ਅਯਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ’; ਜੋ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਬਾਰੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਉਹ ਮੁੜ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ,’ ਅਤੇ ਹੈਕਲ ਬਾਰੇ, ‘ਤੇਰੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇਗੀ।’

A young man reading the Father's Heart Bible (FHB) print edition in a coffee shop ਹੁਣ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ

ਟਿੱਪਣੀਆਂ

ਇਸ ਕਾਂਡ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਵਿਚਾਰ, ਸਵਾਲ ਜਾਂ ਬਚਨ ਜਗਾਇਆ — ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ। ਹਰ ਟਿੱਪਣੀ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।

ਪੜ੍ਹਨਾ, ਕਾਪੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ — ਖਾਤੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨਾ, ਹਾਈਲਾਈਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸੰਭਾਲਣਾ ਮੁਫ਼ਤ ਖਾਤੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਟਿੱਪਣੀ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।

ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੋ — ਇਹ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ →
  • ਅਜੇ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਬਣੋ।