Pinabaro ni Josias ti Tulag iti Sangoanan ni Ama

Binasa ni Josias a sipipigsa ti tulag sa tinungpalna: napuoran ti Asera, nadadael dagiti siled ti templo dagiti nadagsenan, natulawan ti Tofet, nagaburan ti altar ni Jeroboam, ket nangangay ti Paskua nga awan kaaspingna sipud kadagiti ukom. Awan ari a nagsubli ken ni Amatayo a kas kenkuana, ket agtalinaed latta ti pungtot gapu ken ni Manases. Pinatay ni Neco.

Agsao ni Amatayo iti bersikulo 27

Kapitulo 23.

Kalpasanna, nangibaon ti ari iti bilin, ket inummongda kenkuana amin a panglakayen ti Juda ken Jerusalem. Simmang-at ti ari iti balay ni Amatayo agraman amin a taga-Juda ken amin nga agnanaed idiay Jerusalem—dagiti padi, dagiti propeta, ken amin a tattao, manipud kabassitan agingga kadakkelan. Binasana iti dengngegda ti tunggal sao ti Libro ti Tulag a nasarakan iti balay ni Amatayo. Timmakder ti ari iti abay ti adigi ket nangaramid iti tulag iti sangoanan ni Amatayo: a surotenna isuna ken tungpalenna dagiti bilinna, pammaneknekna, ken lintegna iti amin a pusona ken kararuana, tapno matungpal dagiti sao ti tulag a naisurat iti daytoy a libro. Ket nakiraman amin a tattao iti tulag.

Imbilin ti ari ken Hilkias a nangato a padi, kadagiti padi a mangsaruno iti ranggona, ken kadagiti agbantay iti ruangan, nga ikkatenda manipud iti templo ni Amatayo amin a banag a naaramid para ken Baal, ken Asera, ken iti intero a buybuyot ti langit. Inuubna dagitoy iti ruar ti Jerusalem kadagiti talon ti Cedron, ket impanna idiay Betel dagiti dapdapda. Inikkatna dagiti padi dagiti didiosen nga insaad dagiti ari ti Juda tapno agpuor iti insienso kadagiti nangato a disso kadagiti ili ti Juda ken iti aglawlaw ti Jerusalem, ken dagidiay agpupuor iti insienso ken Baal, iti init, iti bulan, kadagiti konstelasion, ken iti amin a buybuyot ti langit. Inruarna manipud iti balay ni Amatayo ti poste ni Asera nga impanna iti Tanap ti Cedron iti ruar ti Jerusalem, ket inuubna, riningpasna agingga a nagbalin a tapok, ket insaripatpatna ti tapok kadagiti tanem dagiti ordinario a tattao. Dinadaelna dagiti kuarto dagiti lalaki a puta iti templo iti balay ni Amatayo, a pagabbunayan dagiti babbai kadagiti kurtina para ken Asera. Impanna amin a padi manipud kadagiti ili ti Juda, ket pinagbalinna a narugit dagiti nangato a disso a nagpuoran dagiti padi iti insienso, manipud Geba agingga Beer-seba. Dinadaelna dagiti nangato a disso kadagiti ruangan—iti ruangan ti Ruangan ni Josue a gobernador ti siudad, iti makigid ti ruangan ti siudad. Nupay kasta, saan a simmang-at dagiti padi dagiti nangato a disso iti altar ni Amatayo idiay Jerusalem, uray no mangmangan iti tinapay nga awan lebadurana kadagiti padi a kakaduada. Pinagbalinna a narugit ti Tofet, nga adda iti Tanap ti Ben-Hinnom, tapno awan ti makaipasar iti anakna a lalaki wenno babai iti apuy para ken Molec. Inikkatna dagiti kabalio nga indedikar dagiti ari ti Juda iti init, iti pagserkan ti balay ni Amatayo, asideg iti kuarto ni Natan-melec nga opisial iti aglawlaw. Inuubna iti apuy dagiti karwahe ti init. Dagiti altar iti atep ti nangato a kuarto ni Acaz, nga inaramid dagiti ari ti Juda, ken dagiti altar nga inaramid ni Manases iti dua a paraangan ti balay ni Amatayo, dinadael ti ari; rinangrangna sadiay, ket imbellengna ti tapokda iti Tanap ti Cedron. Pinagbalin ti ari a narugit dagiti nangato a disso iti daya ti Jerusalem, iti abagatan ti Bantay ti Panagrakrak, nga imbangon ni Solomon nga ari ti Israel para ken Astoret, ti makarimon a didiosen dagiti Sidonio, para ken Quemos, ti makarimon a didiosen ti Moab, ken para ken Milcom, ti makarimon a didiosen dagiti Ammonita. ^a Rinangrangna dagiti nasantoan a adigi, pinutotna dagiti poste ni Asera, ket pinunnona kadagiti tulang ti tao dagiti disso dagitoy.

Uray ti altar idiay Betel—ti nangato a disso nga inaramid ni Jeroboam a anak ni Nebat, a nangiturong iti Israel iti basol—dayta nga altar ken nangato a disso dinadaelna, inuubna ti nangato a disso, riningpasna agingga a tapok, ket inuubna ti poste ni Asera. Idi nagturong ni Josias ket nakitana dagiti tanem iti sikigan ti bantay, nangibaon kadagiti tattao tapno alaenda dagiti tulang manipud kadagiti tanem ket puoranda iti altar, a mangrugit iti dayta—a mangtungpal iti sao ni Amatayo nga impakaammo ti tao ti Dios idi impadtona dagitoy a banag. Nagsaludsod isuna, “Ania a monumento ti makitak?” Insungbat dagiti lallaki ti siudad, “Daytoy ti tanem ti tao ti Dios a naggapu idiay Juda ket nangipakaammo maibusor iti altar ti Betel kadagiti mismo a banag nga inaramidmo.”

“Bay-anyo,” kinunana. “Awan koma ti mangsagid kadagiti tulangna.” Isu a dida ginopo dagiti tulangna, agraman dagiti tulang ti propeta a naggapu idiay Samaria. Inikkat met ni Josias amin a balay dagiti nangato a disso kadagiti ili ti Samaria, nga imbangon dagiti ari ti Israel tapno pagpungtotenda ni Amatayo; inaramidna kadakuada ti kas iti inaramidna idiay Betel. Pinatayna kadagiti altar amin a padi dagidiay nangato a disso, inuubna kadagitoy dagiti tulang ti tao, ket nagsubli idiay Jerusalem.

Insubli ni Josias ti Paskua

Kalpasanna, imbilin ti ari kadagiti amin a tattao, “Selebraren ti Paskua para ken Amayo, kas naisurat iti daytoy a Libro ti Tulag.” Awan ti kas iti daytoy a Paskua a naselebrar manipud idi aldaw dagiti ukom a nangidaulo iti Israel, wenno iti amin nga aldaw dagiti ari ti Israel ken Juda. Ngem iti maika-18 a tawen ni Ari Josias, naselebrar daytoy a Paskua para ken Amatayo idiay Jerusalem.

Inikkat met ni Josias dagiti makisarsarita kadagiti natay, dagiti espiritista, dagiti diosen iti balay, dagiti didiosen, ken amin a makarimon a banag a nakita idiay Juda ken Jerusalem—tapno matungpal dagiti sao ti linteg a naisurat iti libro a nasarakan ni Hilkias a padi iti balay ni Amatayo. Awan ti ari sakbay wenno kalpasan ni Josias a nagsubli ken Amatayo a kas kenkuana—iti amin a pusona, amin a kararuana, amin a bilegna, a sinurotna ti amin a linteg ni Moises. Nupay kasta, saan a nagsardeng ni Amatayo iti dakkel, nakaro, ken nag-aapuy a pungtotna maibusor iti Juda, gapu iti amin nga inaramid ni Manases tapno pagpungtotenna isuna.

Ta kinuna ni Amatayo, “Ikkatekto met ti Juda iti sangoanak, kas iti panangikkatko iti Israel, ket isikuatko daytoy a siudad a pinilik, ti Jerusalem, ken ti balay a nagsaoak, Addanto sadiay ti naganko.”

Dagiti sabali pay a napaspasamak ken ni Josias, ken amin nga inaramidna—saan kadi a naisurat dagitoy iti libro dagiti pakasaritaan dagiti ari ti Juda? Kadagiti aldawna, simmang-at ni Faraon Neco ti Egipto tapno tulongan ti ari ti Asiria idiay Eufrates. Napan ni Ari Josias a sinabat isuna, ngem idi nakitana, pinatay ni Neco idiay Megido. Impan dagiti adipenna ti bangkayna iti karwahe manipud Megido agingga Jerusalem ket intanemda iti bukodna a tanem. Kalpasanna, innala dagiti tattao iti daga ni Joacaz nga anak ni Josias, linuganda, ket pinagbalinda nga ari kas suloy ti amana.

Nagturay ni Joacaz ket Naitugot

Duapulo ket tallo ti tawen ni Joacaz idi nagbalin nga ari, ket nagturay iti tallo a bulan idiay Jerusalem. Ti inana ket ni Hamutal nga anak a babai ni Jeremias, taga-Libna. Ket inaramidna ti dakes iti imatang ni Amatayo, kas iti inaramid dagiti ammana. Inkadena ni Faraon Neco idiay Ribla iti daga ti Hamat, tapno saan nga agturay idiay Jerusalem, ket pinagmultaanna ti daga iti agarup uppat a tonelada a pirak ken agarup pitopulo ket lima a libra a balitok. Pinagbalin ni Faraon Neco nga ari ni Eliaquim nga anak ni Josias kas suloy ti amana, ket binaliwanna ti naganna a Joaquim. Innalana ni Joacaz ket impanna idiay Egipto, a sadiay natay. Intulod ni Joaquim ti pirak ken balitok ken Faraon, ngem binuisitna ti daga tapno matungpal ti kiddaw ni Faraon. Kinitana ti pirak ken balitok kadagiti tattao ti daga, tunggal maysa segun iti pannakatayagna, tapno itedna ken Faraon Neco.

Nagturay ni Joaquim idiay Juda

Duapulo ket lima ti tawen ni Joaquim idi nagbalin nga ari, ket nagturay iti sangapulo ket maysa a tawen idiay Jerusalem. Ti inana ket ni Zebida nga anak a babai ni Pedaias, taga-Ruma. Ket inaramidna ti dakes iti imatang ni Amatayo, kas iti inaramid dagiti ammana.