يوسياه د پلار په مخکښې لوظ نوے کوى

یوسیاه تړون په لوړ آواز لولي او بیا پرې عمل کوي: عشیره سوځول کېږي، د بتخانو کوټې ړنګېږي، توفت ناپاکه کېږي، د یربعام قربانګاه خاورې کېږي، او داسې فسح نمانځل کېږي چې د قاضیانو له وخته یې ساری نه و. هېڅ پاچا د هغه په څېر زموږ پلار ته نه دی ګرځېدلی، او د منسی په اړه غوسه لا هم پاتې ده. نکو هغه وژني.

څپرکی 23.

بيا بادشاه پېغام ولېږلو، او هغوئ د يهوداه او يروشلم ټول مشران هغۀ ته راجمع کړل. بادشاه د يهوداه ټولو خلقو او د يروشلم ټولو اوسېدونکو سره د پلار کور ته وختلو، کاهنان، نبيان او ټول خلق، د کوچنى نه تر لوئه. هغۀ د پلار په کور کښې چې د لوظ کتاب موندلے شوے وو، د هغه هر لفظ د دوئ په اورېدو ولوستلو. بادشاه د سُتن سره ودرېدلو او د پلار په مخکښې يې لوظ وکړو چې د هغۀ پېروى به کوى او د هغۀ حُکمونه، شهادتونه او قانونونه به په خپل ټول زړۀ او ځان سره ساتى، ترڅو چې په دې کتاب کښې ليکلے شوى د لوظ لفظونه پوره کړى. او ټول خلق په دې لوظ کښې شريک شول.

بادشاه حِلقياه مشر کاهن، د هغۀ نه راروسته د درجې کاهنانو او دروازه بانانو ته حُکم وکړو چې د پلار د کور نه هغه ټول سامان راوباسى چې د بعل، اشيره او د آسمان ټول لښکر دپاره جوړ کړے شوے وو. هغۀ هغه د يروشلم نه بهر د قِدرون په پټو کښې وسوزول او د هغو ايرې يې بيت ايل ته يوړلې. هغۀ هغه بُت پرست کاهنان لرې کړل چې د يهوداه بادشاهانو مقرر کړى وُو ترڅو چې د يهوداه په ښارونو کښې او د يروشلم چاپېره په اوچتو ځايونو خوشبوئى وسوزوى، او هغه چې بعل، لمر، سپوږمۍ، بُرجونو او د آسمان ټول لښکر ته يې خوشبوئى سوزوله. هغۀ د پلار د کور نه د اشيرې سُتن د يروشلم نه بهر د قِدرون دره ته راووستلو، وې سوزولو، دوړې يې ترې جوړې کړې او دا دوړې يې د عام خلقو په قبرونو وشيندلې. هغۀ د پلار په کور کښې د هغه نر غلامانو خونې ونړولې چې په بُت خانه کښې يې زنا کوله، چرته چې ښځو د اشيرې دپاره پردې اوبدلې. هغۀ ټول کاهنان د يهوداه د ښارونو نه راوستل او هغه اوچت ځايونه يې ناپاک کړل چرته چې کاهنانو خوشبوئى سوزوله، د جِبعه نه تر بير شيبع پورې. هغۀ د دروازو اوچت ځايونه ونړول، هغه چې د يشوع د ښار حاکم د دروازې په دخله کښې وُو، چې د ښار د دروازې کيڼ طرف ته وو. خو د اوچتو ځايونو کاهنان په يروشلم کښې د پلار قربان‌ګاه ته نۀ وختل، اګر که هغوئ به د خپلو ملګرو کاهنانو په مينځ کښې بې خمير ډوډۍ خوړله. هغۀ تُوفت ناپاک کړو چې د بن حِنوم په دره کښې وو، ترڅو چې هيڅوک خپل زوئ يا لور د مولِک دپاره د اور نه تېر نۀ کړى. هغۀ هغه آسونه لرې کړل چې د يهوداه بادشاهانو لمر ته وقف کړى وُو، د پلار د کور په دخله کښې، د نتن مِلِک د دربارى افسر د کوټې سره نزدې. او هغۀ د لمر ګاډى په اور وسوزول. هغه قربان‌ګاهونه چې د آخاز د بالا خونې په چت باندې وُو، چې د يهوداه بادشاهانو جوړ کړى وُو، او هغه قربان‌ګاهونه چې مَنَسى د پلار د کور په دواړو انګنو کښې جوړ کړى وُو، بادشاه ونړول، هلته يې ټوټه ټوټه کړل او د هغو دوړې يې د قِدرون دره ته وغورزولې. بادشاه هغه اوچت ځايونه ناپاک کړل چې د يروشلم ختيځ طرف ته وُو، د تباهۍ د غرۀ د سويل طرف ته، چې د اِسرائيل بادشاه سليمان د اشتورت دپاره جوړ کړى وُو، چې د صيدونيانو مکروه بُت وو، او د کموش دپاره، چې د موآب مکروه بُت وو، او د مِلکوم دپاره، چې د عمونيانو مکروه بُت وو. ^a هغۀ مقدس سُتنونه ټوټه ټوټه کړل، د اشيرې سُتنونه يې پرې کړل او د هغو ځايونه يې د اِنسان په هډوکو ډک کړل.

حتىٰ د بيت ايل قربان‌ګاه، هغه اوچت ځائ چې د نباط زوئ يربعام جوړ کړے وو، چې اِسرائيل يې ګناه ته راوستلے وو، هغه قربان‌ګاه او اوچت ځائ يې ونړول، اوچت ځائ يې وسوزولو، دوړې يې ترې جوړې کړې او د اشيرې سُتن يې وسوزولو. کله چې يوسياه وګرځېدو او د غرۀ په څنډه يې قبرونه وليدل، نو هغۀ سړى ولېږل چې هډوکى راوباسى او په قربان‌ګاه باندې يې وسوزوى، ترڅو چې هغه ناپاکه کړى، او داسې د پلار هغه لفظ پوره شو چې د خُدائ پاک سړى اعلان کړے وو کله چې دا شيان يې مخکښې وئيلى وُو. هغۀ تپوس وکړو چې، ”دا د کوم څۀ يادګار دے چې زۀ يې وينم؟“ د ښار خلقو ووئيل چې، ”دا د هغه د خُدائ پاک سړى قبر دے چې د يهوداه نه راغلے وو او د بيت ايل د قربان‌ګاه خلاف يې هم هغه شيان اعلان کړى وُو چې تا وکړل.“

هغۀ ووئيل چې، ”دا پرېږدئ. هيڅوک دې د هغۀ هډوکى نۀ ښوروى.“ نو هغوئ د هغۀ هډوکى پرېښودل، د هغه نبى د هډوکو سره چې د سامريه نه راغلے وو. يوسياه د سامريه د ښارونو ټولې اوچتو ځايونو بُت خانې هم لرې کړې، چې د اِسرائيل بادشاهانو جوړې کړې وې ترڅو چې پلار په غصه راولى. هغۀ د هغو سره هغه شان وکړل لکه چې په بيت ايل کښې يې کړى وُو. هغۀ د هغو اوچتو ځايونو ټول کاهنان په قربان‌ګاهونو باندې حلال کړل، د اِنسان هډوکى يې په هغو باندې وسوزول او يروشلم ته بېرته راغلو.

يوسياه فسح بيا قائموى

بيا بادشاه ټولو خلقو ته حُکم وکړو چې، ”د خپل پلار دپاره فسح وکړئ، لکه چې د لوظ په دې کتاب کښې ليکلے شوى دى.“ داسې فسح د هغو قاضيانو د زمانې نه راهيسې نۀ وه قائم کړے شوے چې اِسرائيل يې مشرى کوله، او نۀ د اِسرائيل او يهوداه د بادشاهانو په ټولو ورځو کښې. خو د بادشاه يوسياه په اتلسم کال کښې دا فسح په يروشلم کښې زمونږ پلار ته قائم کړے شوه.

يوسياه جادوګر، د روحونو يار، د کور بُتان، صنمونه او هغه ټول مکروه شيان هم لرې کړل چې په يهوداه او يروشلم کښې ليدلے کېدل، ترڅو چې د شريعت هغه لفظونه پوره کړى چې په هغه کتاب کښې ليکلے شوى وُو چې حِلقياه کاهن د پلار په کور کښې موندلے وو. د يوسياه نه مخکښې او روسته داسې بادشاه نۀ وو چې د هغۀ په شان پلار ته راوګرځېدو، په خپل ټول زړۀ، خپل ټول ځان او خپل ټول طاقت سره، د موسىٰ د ټول شريعت پېروى يې کوله. خو بيا هم پلار د يهوداه خلاف د خپل سخت او تېز سوزونکى قهر نه وانۀ ګرځېدلو، د هغو ټولو کارونو په سبب چې مَنَسى کړى وُو او پلار يې په غصه راوستلے وو.

ځکه چې پلار فرمائيلى وُو چې، ”زۀ به يهوداه هم د خپل مخ د مخکښې نه لرې کړم لکه چې ما اِسرائيل لرې کړو، او دا ښار چې ما خوښ کړے وو، يعنې يروشلم، او هغه کور چې ما د هغۀ په حقله وئيلى وُو چې، زما نوم به هلته وى، رد به کړم.“

د يوسياه نور کارونه او هر څۀ چې هغۀ کړل، آيا هغه د يهوداه د بادشاهانو د تاريخ په کتاب کښې نۀ دى ليکلى؟ د هغۀ په ورځو کښې د مِصر فرعون نيکوه د اسوريه بادشاه د مدد دپاره د فرات سيند طرف ته روان شو. بادشاه يوسياه د هغۀ د مقابلې دپاره لاړو، خو نيکوه هغه په مِجدو کښې د ليدو سره قتل کړو. د هغۀ نوکرانو د هغۀ لاش په ګاډۍ کښې د مِجدو نه يروشلم ته راووړو او د هغۀ په خپل قبر کښې يې دفن کړو. بيا د هغه مُلک خلقو د يوسياه زوئ يهوآخاز راونيولو، مسح يې کړو او د خپل پلار په ځائ يې بادشاه کړو.

يهوآخاز بادشاهى کوى او بندى کولے شى

يهوآخاز درويشت کلن وو کله چې بادشاه شو، او په يروشلم کښې يې درې مياشتې بادشاهى وکړه. د هغۀ مور حموطل وه، د يرمياه لور، چې د لِبنه وه. او هغۀ د پلار په نظر کښې بد کار وکړو، هم هغه شان لکه چې د هغۀ پلارانو کړى وُو. فرعون نيکوه هغه د حمات په مُلک کښې په رِبله کښې په زنځيرونو وتړلو، چې هغه په يروشلم کښې بادشاهى ونۀ کړى شى، او په هغه مُلک يې تقريباً څلور ټنه سپين زر او تقريباً پنځه اويا پونډه سره زر جرمانه کړل. فرعون نيکوه د يوسياه زوئ اِلياقيم د خپل پلار په ځائ بادشاه کړو او نوم يې يې يهوياقيم کېښودو. هغۀ يهوآخاز مِصر ته يوړو، چرته چې هغه مړ شو. يهوياقيم سپين زر او سره زر فرعون ته ورکړل، خو د فرعون د غوښتنې پوره کولو دپاره يې په مُلک ماليه ولګوله. هغۀ د مُلک د خلقو نه سپين زر او سره زر واخستل، هر يو د خپل تخمينې مطابق، چې فرعون نيکوه ته يې ورکړى.

يهوياقيم په يهوداه کښې بادشاهى کوى

يهوياقيم پنځه ويشت کلن وو کله چې بادشاه شو، او په يروشلم کښې يې يوولس کاله بادشاهى وکړه. د هغۀ مور زبيده وه، د فِداياه لور، چې د رُومه وه. او هغۀ د پلار په نظر کښې بد کار وکړو، هم هغه شان لکه چې د هغۀ پلارانو کړى وُو.