2 Abami 23 FHB Father's Heart Bible™

23 ¹Nuko umwami aratumako, baramukoranirizako abagabo b’inararibonye bose ba Yuda n’aba Yerusalemu. ²Umwami aduga ku nzu ya Data wa twese ari kumwe na Yuda yose n’abantu bose baba i Yerusalemu, ni ukuvuga abaherezi, abavugishwa n’abantu bose, kuva ku muto gushika ku mukuru. Mu kwumva kwabo arasomera amajambo yose y’Igitabo c’Isezerano casanzwe mu nzu ya Data wa twese. ³Umwami ahagarara iruhande y’inkingi aragira isezerano imbere ya Data wa twese: ko azomukurikira, akazitondera amabwirizwa, intahe n’ingingo vyiwe n’umutima wiwe wose n’ubugingo bwiwe bwose, maze akashitsa amajambo y’isezerano yanditswe muri iki gitabo. Abantu bose na bo baremera iryo sezerano.

⁴Umwami ategeka Hilikiya umuherezi mukuru, abaherezi bamukurikira mu ntera n’abarinzi b’amarembo, ngo bakure mu rusengero rwa Data wa twese ivyuma vyose vyari vyakorewe Bayali, Ashera n’ingabo zose zo mw’ijuru. Aravyoca hanze ya Yerusalemu mu mirima ya Kidironi, maze ajana ivu ryavyo i Beteli. ⁵Yakuyeho abaherezi b’ibigirwamana abami ba Yuda bari bagize ngo baturirize imibavu ku bibanza vy’ugusengera biri hejuru mu bisagara vya Yuda no mu nkengera za Yerusalemu, be n’abatuririza imibavu Bayali, izuba, ukwezi, ivyemezo vy’inyenyeri n’ingabo zose zo mw’ijuru. ⁶Yakuye inkingi ya Ashera mu nzu ya Data wa twese, ayijana mu kiyaya ca Kidironi hanze ya Yerusalemu, arayica, ayisya iba umukungugu, maze amijagira uwo mukungugu ku mva z’abantu basanzwe. ⁷Yarasenye inzu z’abamaraya b’abagabo b’abasambanyi zari mu nzu ya Data wa twese, aho abagore bari baboshera impuzu za Ashera. ⁸Yarazanye abaherezi bose bava mu bisagara vya Yuda, maze ahumanya ibibanza vy’ugusengera aho abaherezi bari baraturirije imibavu, kuva i Geba gushika i Beriseba. Yarasenye ibibanza vy’ugusengera biri ku marembo, ku rwinjiriro rw’Irembo rya Yosuwa buramatare w’igisagara, ibubamfu bw’irembo ry’igisagara. ⁹Ariko abaherezi b’ibibanza vy’ugusengera ntibadugira ku gicaniro ca Data wa twese i Yerusalemu, naho bariko barafungura umukate udasembuye hagati ya bagenziwe b’abaherezi. ¹⁰Yarahumanije Tofeti, iri mu kiyaya ca Beni Hinomu, kugira ngo ntihagire umuntu aca umuhungu wiwe canke umukobwa wiwe mu muriro ngo abegereze Moleki. ¹¹Yakuyeho amafarasi abami ba Yuda bari bareguriye izuba, yari ku rwinjiriro rw’inzu ya Data wa twese, iruhande y’inzu ya Natani-Meleki umukuru yabaga mu mbuga z’urusengero. Aratwika amakariyo y’izuba. ¹²Ibicaniro vyari ku gisenge c’inzu yo hejuru ya Ahazi, abami ba Yuda bari baragize, n’ibicaniro Manase yari yaragize mu mbuga zibiri z’inzu ya Data wa twese, umwami arabisambura; arabimenaguriza ng’aho, maze ajugunya umukungugu wavyo mu kiyaya ca Kidironi. ¹³Umwami yarahumanije ibibanza vy’ugusengera biri mu buseruko bwa Yerusalemu, mu bumanuko bw’Umusozi w’Ubwononyi, Salomo umwami wa Isiraheli yari yarubakiye Ashitoreti, igisambo c’Abasidoni, na Kemoshi, igisambo ca Mowabu, na Milikomu, igisambo c’Abamoni. ^a a v13 Umusozi w’Ubwononyi wari uruhembe rwo mu bumanuko bw’Umusozi w’Imyelayo, witiriwe iryo zina ribi kubera ko Salomo yari yararwubatseko ibibanza vy’ugusengera imana z’amahanga. ¹⁴Yaramenaguye inkingi zeranda, atema inkingi za Ashera, maze yuzuza ibibanza vyazo amagufa y’abantu.

¹⁵Mbere n’igicaniro c’i Beteli, ico kibanza c’ugusengera Yerobowamu mwene Nebati yari yaragize, uwajana Isiraheli mu caha, ico gicaniro n’ico kibanza c’ugusengera arabisambura, aratwika ico kibanza c’ugusengera, akigira umukungugu, maze aratwika inkingi ya Ashera. ¹⁶Igihe Yosiya yahindukira akabona imva ziri ku musozi, yararungitse abantu ngo bakure amagufa, maze bayatwikire ku gicaniro, aragihumanya, ngo ashitse ijambo rya Data wa twese umuntu w’Imana yari yaravuze igihe yavuga ivyo bintu. ¹⁷Arabaza ati: “Ni iki kimanyu ndabona?” Abantu b’igisagara bamwishura bati: “Ni imva y’umuntu w’Imana yavuye i Yuda akamenyesha ivyo nyene wakoreye igicaniro c’i Beteli.”

¹⁸Aca avuga ati: “Niyireke. Ntihagire umuntu anyiganyiga amagufa yiwe.” Nuko bareka amagufa yiwe, hamwe n’amagufa y’umuvugishwa yavuye i Samariya. ¹⁹Yosiya kandi yakuyeho ibibanza vyose vy’ugusengera biri mu bisagara vya Samariya, abami ba Isiraheli bari bubatse ngo bashavurize Data wa twese; yarabigize nk’uko yari yavyigize i Beteli. ²⁰Yarabaze abaherezi bose b’ivyo bibanza vy’ugusengera ku bicaniro, aratwikako amagufa y’abantu, maze asubira i Yerusalemu.

Yosiya asubiza ho Pasika

²¹Nuko umwami ategeka abantu bose ati: “Nimuhimbaze Pasika ya So, nk’uko vyanditswe muri iki Gitabo c’Isezerano.” ²²Nta Pasika nk’iyo yari yarigeze ihimbazwa kuva mu misi y’abacamanza bayobora Isiraheli, eka mbere no mu misi yose y’abami ba Isiraheli n’aba Yuda. ²³Ariko mu mwaka ugira cumi na munani w’umwami Yosiya, iyo Pasika yarahimbajwe kuri Data wa twese i Yerusalemu.

²⁴Yosiya kandi yakuyeho abapfumu, ababwirizwa n’imizimu, ibigirwamana vyo mu rugo, ibishusho n’ibintu vyose bibi vyabonetse mu Yuda no mu Yerusalemu, ngo ashitse amajambo y’ivyagezwe yanditswe mu gitabo Hilikiya umuherezi yasanze mu nzu ya Data wa twese. ²⁵Nta mwami yamubanjirije canke yamukurikiye yahindukiriye Data wa twese nka we, n’umutima wiwe wose, n’ubugingo bwiwe bwose, n’inkomezi ziwe zose, akurikiza ivyagezwe vyose vya Musa. ²⁶Yamara, Data wa twese ntiyahengeshanije uburake bwiwe bwinshi, buturutse bukava ku Yuda, kubera ivyo vyose Manase yari yagize ngo amushavuze.

²⁷Kuko Data wa twese yari yavuze ati: “Nzokura na Yuda imbere yanje, nk’uko nakuye Isiraheli, nkanka iki gisagara nitoye, Yerusalemu, n’inzu navuzeko nti: Izina ryanje rizobayo.”

²⁸Ibisigaye vy’ivyo Yosiya yakoze n’ivyo vyose yagize, mbega ntivyanditswe mu gitabo c’ivyashikiye abami ba Yuda? ²⁹Mu misi yiwe Farawo Neko w’i Misiri yaradugiye gufasha umwami wa Ashuru ku ruzi rwa Ufurate. Umwami Yosiya aragenda kumusanganira, ariko Neko aramwica i Megido akimubona. ³⁰Abasuku biwe bajana umubiri wiwe mw’ikariyo bakuye i Megido bawujana i Yerusalemu, maze bamuhamba mu mva yiwe bwite. Nuko abantu b’igihugu bafata Yehowahazi mwene Yosiya, baramurobanuza amavuta, bamugira umwami mu kibanza ca se.

Yehowahazi aganza akajanwa

³¹Yehowahazi yari afise imyaka mirongo ibiri n’itatu igihe aba umwami, maze aganza amezi atatu i Yerusalemu. Nyina yitwa Hamutali umukobwa wa Yeremiya, w’i Libuna. ³²Yarakoze ikibi mu nyonga za Data wa twese, nk’uko ba se nyene bari barakoze. ³³Farawo Neko aramuboha i Ribula mu gihugu ca Hamati, kugira ngo ntaganze i Yerusalemu, maze aciriza igihugu amahera y’ibiro nk’ibihumbi bitatu na magana atatu, n’izahabu y’ibiro nk’mirongo itatu na gatanu. ³⁴Farawo Neko agira Eliyakimu mwene Yosiya umwami mu kibanza ca se, maze amuhindura izina amwita Yehoyakimu. Ajana Yehowahazi i Misiri, aho yapfiriye. ³⁵Yehoyakimu yariha Farawo amahera n’izahabu, ariko aciriza igihugu umwimbu kugira ngo ashitse ivyo Farawo yasaba. Yaciriza amahera n’izahabu abantu b’igihugu, umwe wese nk’uko yaciriwe, kugira ngo abihe Farawo Neko.

Yehoyakimu aganza i Yuda

³⁶Yehoyakimu yari afise imyaka mirongo ibiri n’itanu igihe aba umwami, maze aganza imyaka cumi n’umwe i Yerusalemu. Nyina yitwa Zebida umukobwa wa Pedaya, w’i Ruma. ³⁷Yarakoze ikibi mu nyonga za Data wa twese, nk’uko ba se nyene bari barakoze.