नीतिसूत्रे 29

29 ¹ जो पुष्कळ वेळा ताडन होऊनही ऐकण्यास नकार देतो, तो अकस्मात असा मोडला जाईल की त्याला उपाय राहणार नाही. ² नीतिमान बहरतात तेव्हा लोक आनंद करतात, पण दुष्ट राज्य करतात तेव्हा लोक कण्हतात. ³ जो मनुष्य ज्ञानावर प्रीती करतो तो आपल्या पित्याला आनंद देतो, पण वेश्यांचा सोबती आपली संपत्ती उधळून टाकतो. ⁴ न्यायाने राजा देशाला स्थैर्य देतो, पण लाचेचा लोभी त्याला उद्ध्वस्त करतो. ⁵ जो मनुष्य आपल्या शेजाऱ्याची खुशामत करतो तो त्याच्या पायांसाठी जाळे पसरतो. ⁶ दुष्ट मनुष्य आपल्याच पापाने अडकतो, पण नीतिमान गातात व आनंद करतात. ⁷ नीतिमानांना गरिबांच्या न्यायाची काळजी असते, पण दुष्टांना अशी समजच नसते. ⁸ थट्टेखोर नगराला आग लावतात, पण ज्ञानी क्रोध शांत करतात. ⁹ ज्ञानी मनुष्य मूर्खाबरोबर वादासाठी न्यायालयात जातो तेव्हा, मूर्ख संतापतो व टवाळी करतो, आणि शांती लाभत नाही. ¹⁰ रक्तपिपासू निर्दोष मनुष्याचा द्वेष करतात आणि सरळ मनुष्याचा जीव घेऊ पाहतात. ¹¹ मूर्ख आपला सगळा राग ओकून टाकतो, पण ज्ञानी तो आवरतो व स्वतःला शांत ठेवतो. ¹² जर अधिकारी लबाडी ऐकतो, तर त्याचे सर्व सेवक दुष्ट होतात. ¹³ गरीब मनुष्य आणि जुलमी यांच्यात हे समान आहे: आमचा पिता दोघांच्याही डोळ्यांना दृष्टी देतो. ¹⁴ जर राजा गरिबांचा न्याय प्रामाणिकपणे करतो, तर त्याचे सिंहासन सर्वकाळ स्थिर राहील. ¹⁵ छडी व ताडनाचे वचन ज्ञान देतात, पण मोकाट सोडलेले मूल आपल्या आईला लाज आणते. ¹⁶ दुष्ट बहरतात तेव्हा दुष्कर्मही बहरते, पण नीतिमान दुष्टांचे पतन पाहतील. ¹⁷ आपल्या मुलाला शिस्त लाव, म्हणजे तो तुला शांती देईल; तो तुझ्या मनाला आनंद देईल. ¹⁸ जिथे प्रकटीकरण नाही तिथे लोक बेबंद होतात, पण जो नियमशास्त्र पाळतो तो धन्य होय. ¹⁹ केवळ शब्दांनी दास सुधारता येत नाही; तो समजतो तरी आज्ञा पाळत नाही. ²⁰ आपल्या बोलण्यात घाई करणारा मनुष्य तू पाहतोस का? त्याच्यापेक्षा मूर्खाला अधिक आशा आहे. ²¹ लहानपणापासून दासाचे लाड केले, तर शेवटी तो वारसासारखा होईल. ²² रागीट मनुष्य भांडण उकरतो, आणि तापट मनुष्य पुष्कळ पापे करतो. ²³ मनुष्याचा गर्व त्याला खाली आणतो, पण नम्र आत्मा मान मिळवतो. ²⁴ चोराचा साथीदार आपलाच वैरी असतो; तो शाप ऐकतो पण काही बोलत नाही. ^a a v24 'शाप' म्हणजे एक जाहीर शपथ, जी गुन्हा पाहणाऱ्या प्रत्येकाने पुढे येऊन साक्ष द्यावी अशी मागणी करते. ²⁵ माणसाची भीती सापळा घालते, पण जो आमच्या पित्यावर भरवसा ठेवतो तो सुरक्षित राहतो. ²⁶ पुष्कळ जण अधिकाऱ्याची मर्जी शोधतात, पण मनुष्याचा न्याय आमच्या पित्याकडून येतो. ²⁷ अन्यायी मनुष्य नीतिमानांना ओंगळ वाटतो, आणि सरळ मनुष्य दुष्टांना ओंगळ वाटतो.