ଯେଉଁଠାରେ ଦର୍ଶନ ନାହିଁ

ଶାସକ, ମେଜାଜ ଓ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ। ଧାର୍ମିକମାନେ ଉନ୍ନତି କଲେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଶାସନ କଲେ ସେମାନେ ଆର୍ତ୍ତନାଦ କରନ୍ତି। ମୂର୍ଖ ନିଜର ସମସ୍ତ କ୍ରୋଧ ଉଗାରିଦିଏ, ଏବଂ ତରବରିଆ କଥା କହୁଥିବା ଲୋକ ମୂର୍ଖଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧମ। ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରକାଶ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଉଚ୍ଛୃଙ୍ଖଳ ହୁଅନ୍ତି।

ଅଧ୍ୟାୟ 29।

ଯେ ବାରମ୍ବାର ଅନୁଯୋଗ ପାଇ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଅସମ୍ମତ ହୁଏ, ସେ ହଠାତ୍‍ ଆରୋଗ୍ୟର ଅଗମ୍ୟ ରୂପେ ଭଗ୍ନ ହେବ। ଯେତେବେଳେ ଧାର୍ମିକମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଶାସନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ଆର୍ତ୍ତସ୍ଵର କରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଆପଣା ପିତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରେ, କିନ୍ତୁ ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ ଆପଣା ଧନ ଉଡ଼ାଇ ଦିଏ। ନ୍ୟାୟ ଦ୍ଵାରା ରାଜା ଦେଶକୁ ସୁସ୍ଥିର କରେ, କିନ୍ତୁ ଯେ ଲାଞ୍ଚ ପ୍ରତି ଲୋଭୀ, ସେ ତାହା ଭାଙ୍ଗି ପକାଏ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଆପଣା ପ୍ରତିବାସୀକୁ ଚାଟୁବାଦ କରେ, ସେ ତାହାର ପାଦ ନିମନ୍ତେ ଜାଲ ବିଛାଏ। ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ଆପଣା ପାପରେ ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼େ, କିନ୍ତୁ ଧାର୍ମିକ ଗାନ କରି ଆନନ୍ଦ କରେ। ଧାର୍ମିକ ଦୀନହୀନମାନଙ୍କ ନ୍ୟାୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟର ସେପରି କୌଣସି ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ନାହିଁ। ନିନ୍ଦକମାନେ ନଗରକୁ ଜ୍ଵଳନ୍ତ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କ୍ରୋଧ ପ୍ରଶମିତ କରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ମୂର୍ଖ ସହିତ ବିବାଦ କଲେ, ମୂର୍ଖ କ୍ରୋଧ କରେ ଓ ପରିହାସ କରେ, ପୁଣି ଶାନ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ। ରକ୍ତପିପାସୁମାନେ ସିଦ୍ଧ ଲୋକକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି ଓ ସରଳ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ମୂର୍ଖ ଆପଣାର ସମସ୍ତ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ସର୍ଗ କରେ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ତାହା ସମ୍ଭାଳି ଆପଣାକୁ ଶାନ୍ତ ରଖେ। ଯଦି ଶାସକ ମିଥ୍ୟା କଥାରେ ମନୋଯୋଗ କରେ, ତେବେ ତାହାର ସମସ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ଦୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ଓ ଉପଦ୍ରବକାରୀ ଉଭୟଙ୍କଠାରେ ଏହା ସମାନ ଅଛି: ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ପିତା ଉଭୟଙ୍କ ଚକ୍ଷୁକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତି। ଯଦି ରାଜା ଦୀନହୀନମାନଙ୍କ ବିଚାର ବିଶ୍ଵସ୍ତ ରୂପେ କରେ, ତେବେ ତାହାର ସିଂହାସନ ଅନନ୍ତକାଳ ସ୍ଥିର ରହିବ। ବେତ ଓ ଅନୁଯୋଗର ବାକ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ଆପଣା ଇଚ୍ଛାରେ ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଳକ ଆପଣା ମାତାକୁ ଲଜ୍ଜା ଦିଏ। ଯେତେବେଳେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଅଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, କିନ୍ତୁ ଧାର୍ମିକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପତନ ଦେଖିବେ। ଆପଣା ପୁତ୍ରକୁ ଶାସନ କର, ତେବେ ସେ ତୁମ୍ଭକୁ ଶାନ୍ତି ଦେବ; ସେ ତୁମ୍ଭ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିବ। ଯେଉଁଠାରେ ଦର୍ଶନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଉଚ୍ଛୃଙ୍ଖଳ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଳନ କରେ, ସେ ଧନ୍ୟ। କେବଳ ବାକ୍ୟ ଦ୍ଵାରା ଦାସ ଶୁଧରେ ନାହିଁ; ସେ ବୁଝିଲେ ହେଁ ମାନିବ ନାହିଁ। ଆପଣା କଥାରେ ଚଞ୍ଚଳ ଥିବା ମନୁଷ୍ୟକୁ କି ତୁମ୍ଭେ ଦେଖୁଅଛ? ତାହା ଅପେକ୍ଷା ମୂର୍ଖ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଭରସା ଅଛି। ବାଲ୍ୟକାଳରୁ ଦାସକୁ ଲାଳନ କଲେ, ଶେଷରେ ସେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ତୁଲ୍ୟ ହେବ। କ୍ରୋଧୀ ମନୁଷ୍ୟ କଳହ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ-କ୍ରୋଧୀ ମନୁଷ୍ୟ ଅନେକ ପାପ କରେ। ମନୁଷ୍ୟର ଅହଙ୍କାର ତାହାକୁ ନୀଚ କରେ, କିନ୍ତୁ ନମ୍ର ଆତ୍ମା ସମ୍ମାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଚୋରର ସହଭାଗୀ ଆପଣାର ଶତ୍ରୁ; ସେ ଅଭିଶାପ ଶୁଣେ, କିନ୍ତୁ କିଛି କହେ ନାହିଁ। ^a ମନୁଷ୍ୟକୁ ଭୟ କରିବା ଫାନ୍ଦ ବସାଏ, କିନ୍ତୁ ଯେ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରେ ବିଶ୍ଵାସ କରେ, ସେ ନିରାପଦରେ ରକ୍ଷିତ ହୁଏ। ଅନେକେ ଶାସକର ଅନୁଗ୍ରହ ଖୋଜନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତି ନ୍ୟାୟ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ଆସେ। ଅନ୍ୟାୟକାରୀ ମନୁଷ୍ୟ ଧାର୍ମିକମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଘୃଣ୍ୟ, ଓ ସରଳ ଲୋକ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଘୃଣ୍ୟ।